Tego dnia 2025 roku zmarł Władysław Duczko, wybitny polski archeolog
Odszedł człowiek, który łączył naukę z pasją, a przeszłość z teraźniejszością. Władysław Duczko, wybitny archeolog, przez dekady odkrywał tajemnice wczesnośredniowiecznej Europy, badając ślady wikingów, Słowian i Bizancjum. Jego prace na zawsze zmieniły nasze spojrzenie na historię – teraz sam stał się jej częścią.
Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego poinformowało o śmierci profesora Władysława Duczki, wybitnego archeologa oraz niezwykle cenionego człowieka. Jego bogata kariera naukowa obejmowała pracę zarówno w Szwecji, jak i w Polsce, a specjalizował się w badaniach nad dziejami i sztuką wczesnośredniowiecznej Skandynawii, Europy Środkowo-Wschodniej oraz Bizancjum.
Profesor Duczko prowadził badania wykopaliskowe w najważniejszych ośrodkach wczesnośredniowiecznej Szwecji, takich jak Birka i Stara Uppsala. Przez lata wykładał na Uniwersytecie Uppsalskim, a także pełnił funkcję członka Birkakommité, komitetu działającego przy Królewskiej Szwedzkiej Akademii Literatury, Historii i Starożytności, który zajmował się opracowywaniem i publikowaniem zabytków z Birki. Oprócz tego przez siedem lat sprawował funkcję przewodniczącego Szwedzkiego Towarzystwa Bizantologicznego.
Od 2013 roku profesor Duczko kierował w Polsce wieloma projektami naukowymi, w tym badaniami dotyczącymi pochodzenia srebra w przedmiotach pochodzących ze wczesnośredniowiecznych skarbów odnajdowanych na terenie Polski. Ponadto prowadził analizy dotyczące technik wytwarzania ozdób zachodniosłowiańskich ze skarbów zarówno polskich, jak i skandynawskich.
Twórczość naukowa
Profesor opublikował kilka książek oraz ponad 100 artykułów naukowych w różnych językach. Jego prace skupiały się przede wszystkim na dziejach Skandynawii oraz relacjach skandynawsko-słowiańskich. Jednym z jego najważniejszych dzieł była książka Ruś wikingów, która doczekała się nowego, poprawionego i uzupełnionego wydania.
Profesorowi szczególnie zależało na tej edycji, a jego współpraca z wydawnictwem zaowocowała dziełem, które jeszcze przed jego śmiercią trafiło w jego ręce.
Profesor Władysław Duczko pozostawił po sobie wiele cennych publikacji. Oto kilka z nich:
- The filigree and granulation work of the Viking Period. An analysis of the material from Björkö (1985) – jego praca doktorska, analizująca techniki zdobienia biżuterii z Birki.
- Viking Rus. Studies on the presence of Scandinavians in Eastern Europe (2004) – fundamentalna praca na temat osadnictwa Skandynawów w Europie Wschodniej (polskie wydanie Ruś wikingów, 2006).
- Moce wikingów. Tom I: Światy i zaświaty wczesnośredniowiecznych Skandynawów (2016) – obszerne opracowanie wierzeń i mitologii Skandynawów.
Władysław Duczko urodził się 21 lutego 1946 roku w Białymstoku. Studiował archeologię powszechną na Uniwersytecie Warszawskim, a po emigracji do Szwecji w 1969 roku kontynuował naukę na Uniwersytecie Uppsalskim, gdzie zajmował się archeologią skandynawską i historią sztuki. Ponadto studiował numizmatykę na Uniwersytecie Sztokholmskim.
W 1986 roku obronił doktorat w Instytucie Archeologii w Uppsali, poświęcony ozdobom odkrytym w grobach Birki. Już w 1979 roku prowadził badania nad wielkim kopcem na stanowisku Orknösen. Cztery lata później, w 1990 roku, otrzymał stopień docenta na Uniwersytecie Uppsalskim.
W 2005 roku powrócił do Polski na zaproszenie profesora Jerzego Gąssowskiego, obejmując stanowisko wykładowcy archeologii w Wyższej Szkole Humanistycznej (dziś Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku). Był kierownikiem Katedry Archeologii i Antropologii na Wydziale Historycznym tej uczelni. W 2006 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego.
Jego badania koncentrowały się głównie na pochodzeniu srebra w skarbach wczesnośredniowiecznych oraz technologiach wytwarzania ozdób zachodniosłowiańskich.
Do 2017 roku opublikował kilka książek i ponad 100 artykułów naukowych w siedmiu językach: polskim, szwedzkim, duńskim, norweskim, angielskim, niemieckim i rosyjskim.
Jako badacz wspierał teorię, że chrzest Mieszka I miał miejsce dopiero w 968 roku lub nawet później.
Profesor Władysław Duczko na zawsze pozostanie w pamięci środowiska naukowego jako wybitny badacz, inspirujący wykładowca i pasjonat historii.
