Tego dnia 1995 roku zmarł więzień Auschwitz, Franciszek Gajowniczek, za którego życie oddał Maksymilian Maria Kolbe
W samym sercu niemieckiego obozu Auschwitz-Birkenau, gdzie śmierć czaiła się na każdym kroku, jeden człowiek doświadczył heroizmu, który zapisał się na zawsze w historii. Franciszek Gajowniczek, więzień, któremu los dał drugą szansę w najbardziej dramatyczny sposób, stał się symbolem poświęcenia i nadziei. To właśnie za jego życie oddał swoje Maksymilian Maria Kolbe, franciszkanin, który na zawsze pozostanie w pamięci tych, którzy byli świadkami tej niebywałej ofiary.
Franciszek Gajowniczek – wczesne życie i służba wojskowa
Franciszek Gajowniczek przyszedł na świat 1 października lub 15 listopada 1901 roku w Strachominie, w rodzinie Jana i Marianny z Rezwów. Był zawodowym żołnierzem Wojska Polskiego, a jego życie zostało naznaczone nie tylko dramatycznymi wydarzeniami wojennymi, ale również niezwykłą postawą, która ostatecznie uratowała mu życie w niemieckim obozie Auschwitz-Birkenau. Jako żołnierz przeżył wiele trudnych chwil, ale to jego heroizm i niezwykła odwaga w obliczu śmierci stały się symbolem poświęcenia.
W okresie II Rzeczypospolitej służył w 36 Pułku Piechoty, pełniąc funkcję kaprala. Jego młodsze lata przypadły na burzliwy czas międzywojenny, a jednym z ważniejszych wydarzeń w jego życiu była wojna polsko-bolszewicka w 1926 roku. Wówczas, w trakcie zamachu majowego, Gajowniczek walczył po stronie zwolenników marszałka Józefa Piłsudskiego.
W wyniku tego konfliktu odniósł poważne rany. Podczas wybuchu II wojny światowej, Gajowniczek walczył w kampanii wrześniowej jako sierżant w tym samym pułku. Po kapitulacji twierdzy Modlin 28 września 1939 roku, dostał się do niemieckiej niewoli, jednak udało mu się uciec z obozu.
Podjął próbę przedostania się na Węgry, zatrzymując się na chwilę w Pensjonacie Marluan w Poroninie, który był wykorzystywany przez Związek Walki Zbrojnej. Tam jednak został aresztowany przez Gestapo, a razem z nim zatrzymano także członków rodziny Orawców, którzy zostali później uwolnieni dzięki staraniom swoich bliskich.
Franciszek Gajowniczek – więzienie i dramat w Auschwitz
Po aresztowaniu Gajowniczek trafił najpierw do zakopiańskiego Palace, a później do więzienia w Tarnowie. To jednak dopiero początek jego dramatycznych przeżyć. Najtrudniejszy okres życia rozpoczął się 8 września 1940 roku, kiedy to został deportowany do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, gdzie otrzymał numer obozowy 5659.
Gajowniczek spędził tam ponad cztery lata, aż do 25 października 1944 roku. Był jednym z wielu więźniów, którzy zmuszeni byli do pracy przymusowej, jednak to wydarzenie z 29 lipca 1941 roku miało na zawsze zapisać się w historii.
Podczas jednych z prac żniwnych doszło do buntu i ucieczki jednego z więźniów z bloku nr 14, w którym przebywał Gajowniczek. W ramach represji, SS-Lagerführer Karl Fritzsch zarządził tzw. wybiórkę, czyli selekcję dziesięciu więźniów, którzy mieli zostać zamknięci w celi głodowej i skazani na pewną śmierć. Gajowniczek trafił do grona wybranych, a jego los wydawał się przesądzony.
Wtedy jednak doszło do wydarzenia, które stało się symbolem największego poświęcenia. Święty Maksymilian Maria Kolbe, franciszkanin, zgłosił się na ochotnika, by zająć miejsce Gajowniczka. Jego propozycja została zaakceptowana przez obozowe władze, a Kolbe podjął się heroicznej decyzji, biorąc na siebie śmierć, którą Gajowniczek miał ponieść. Całe to wydarzenie zostało zapamiętane przez innych więźniów, w tym Michała Micherdzińskiego i Kazimierza Piechowskiego, którzy byli świadkami tej nadzwyczajnej sytuacji.
Po wojnie i kanonizacja Maksymiliana Kolbego
Po wojnie, mimo że Gajowniczek przeżył, jego życie już nigdy nie było łatwe. Został uwolniony z obozu, ale nadal zmagał się z licznymi traumami i fizycznymi następstwami pobytu w Auschwitz. W 1982 roku miał zaszczyt uczestniczyć w kanonizacji Maksymiliana Marii Kolbego, którą przeprowadził papież Jan Paweł II w Rzymie.
Kolbe, który oddał życie za Gajowniczka, został ogłoszony świętym Kościoła katolickiego. Franciszek Gajowniczek, świadek tego heroicznego czynu, pozostawał do końca życia wdzięczny za poświęcenie, które uratowało mu życie.
Gajowniczek zmarł w 1995 roku w Brzegu, gdzie mieszkał po wojnie. Zgon nastąpił w wyniku naturalnych przyczyn, a jego ciało zostało pochowane na cmentarzu zakonnym w Niepokalanowie, w pobliżu miejsca, które miało silne związki z Maksymilianem Kolbym, który pozostawał dla niego nie tylko bohaterem, ale również świętym patronem.
Rodzina i tragiczne losy synów
Franciszek Gajowniczek był żonaty i miał dwóch synów: Bogdana oraz Janusza (według innych źródeł, jego imię brzmiało Juliusz). Bogdan był jednym z uczestników powstania warszawskiego i za swoje bohaterstwo został odznaczony Krzyżem Walecznych.
Niestety, obaj synowie Gajowniczka tragicznie zginęli 17 stycznia 1945 roku, podczas bombardowania Rawy Mazowieckiej, gdy front wschodni zbliżał się do Polski. Ta niewyobrażalna tragedia pogłębiła dramat Gajowniczka, który wcześniej doświadczył piekła wojny i obozu. Po wojnie zamieszkał w Brzegu, gdzie prowadził spokojne życie, ale wspomnienia o swoich bliskich oraz o wielkim poświęceniu Maksymiliana Kolbego pozostały z nim na zawsze.
