Tego dnia 1810 roku Napoleon Bonaparte wziął ślub z Marią Ludwiką Austriaczką
W 1810 roku Europa była świadkiem nie tylko wielkich zmian politycznych, ale i osobistych decyzji, które miały na zawsze wpłynąć na losy kontynentu. Po burzliwym rozwodzie z Józefiną de Beauharnais, Napoleon szukał sposobu na zapewnienie swojej dynastii prawowitych następców. Ślub Napoleona z Marią Ludwiką Austriaczką, młodą arcyksiężną z Habsburgów, stał się krokiem ku nowemu rozdziałowi w historii, łączącym nie tylko ambicje polityczne, ale i osobiste wybory obu stron.
W dniu 20 grudnia 1809 roku Napoleon I podjął decyzję o rozwodzie z Józefiną de Beauharnais, czego głównym powodem była jej niemożność zapewnienia mu potomka. Chociaż początkowo pojawiały się wątpliwości co do przyczyny braku dzieci w małżeństwie, okazało się, że Napoleon nie cierpiał z powodu bezpłodności.
Miał już syna z Éléonore Denuelle de La Plaigne, a także dowiedział się, że Maria Walewska była w ciąży z jego dzieckiem. Rozwód z Józefiną stał się więc krokiem w stronę założenia dynastii z prawowitymi potomkami. Po tej decyzji, a także po nieudanej próbie zamachu na jego życie, Napoleon poczuł, że nadszedł czas, by ożenić się ponownie.
W wyniku odrzucenia francuskich kandydatów, na szczycie listy potencjalnych żon znalazły się dwie księżniczki: Anna Pawłowna Romanowa, lat 14, siostra cara Aleksandra I z Rosji, oraz Marie-Louise, 17-letnia córka cesarza Austrii, Franciszka II. Po rozmowach dyplomatycznych, które doprowadziły do przekonania Franciszka II przez Klemensa von Metternicha, Napoleon zdecydował się na ślub z arcyksiężną Marie-Louise. Metternich, obawiając się sojuszu między Francją a Rosją, przekonał cesarza do zawarcia małżeństwa z Austriaczką, mimo początkowego braku entuzjazmu ze strony rosyjskiego dworu.
List Marie-Louise i reakcje dworu
18-letnia Marie-Louise, nie będąca wcześniej informowana o negocjacjach małżeńskich, wyraziła swoje niezadowolenie w liście do przyjaciółki Victoire w dniu 23 stycznia 1810 roku. W liście tym pisała: Wiem, że w Wiedniu już widzą mnie poślubioną wielkiemu Napoleonowi, mam nadzieję, że tak się nie stanie i jestem ci bardzo wdzięczna, droga Victoire, pozdrowienia. W związku z tym wyrażam przeciwne życzenia, aby do tego nie doszło i wierzę, że byłabym jedyną osobą, która nie byłaby z tego powodu szczęśliwa.
Mimo jej osobistych obaw, Napoleon przyjął propozycję Franciszka II, zmuszając go do podpisania pokoju po bitwie pod Wagram. Małżeństwo miało również na celu uspokojenie stosunków między Francją a Austrią po niemal dwóch dekadach wojny. Warto dodać, że Napoleon, chociaż niechętnie, zaakceptował zawarcie związku z młodą Austriaczką, traktując go raczej jako element polityczny niż romantyczny.
Pierwsze kroki ku małżeństwu
Formalności związane z małżeństwem zaczęły się 7 marca 1810 roku, kiedy to przedstawiciel Napoleona, Louis-Alexandre Berthier, książę Neuchâtel, złożył oficjalną prośbę w Wiedniu. Z kolei Metternich, po oficjalnym powiadomieniu arcyksiężnej, przyjął od niej zrozumienie dla decyzji ojca, choć młoda księżniczka wyraziła swoje niezadowolenie z małżeństwa, którego nie chciała.
Marie-Louise zgodziła się na ten związek, tłumacząc swoje decyzje obowiązkiem wobec państwa. Choć nie czuła żadnego uczucia do Napoleona, gotowa była poświęcić się dla dobra monarchii, choć sama uważała go za „korsykańskiego ogra”.
Ślub Napoleona z Marią Ludwiką Austriaczką – pierwsza ceremonia ślubna
Pierwsza ceremonia małżeńska odbyła się 11 marca 1810 roku w kościele augustianów w Wiedniu. Zgodnie z tradycją ancien régime’u, ceremonii przewodniczył arcybiskup Wiednia, a drużbą Napoleona był jego dawny wróg, arcyksiążę Karol, który wcześniej walczył przeciwko Napoleonowi pod Essling i Wagram, ale ostatecznie zgodził się przyjąć zaproszenie. Ceremonia była symboliczna, z dwunastoma obrączkami ślubnymi poświęconymi przez duchownego, a sam Napoleon nie ukrywał, że małżeństwo traktował bardziej pragmatycznie, niż emocjonalnie.
Podróż do Francji i cywilny ślub Napoleona z Marią Ludwiką Austriaczką
Marie-Louise opuściła Wiedeń 13 marca 1810 roku, by 16 marca dotrzeć do Braunau, gdzie zaplanowano tzw. „przekazanie panny młodej”. Napoleon chciał, by ceremonia odbyła się zgodnie z tradycjami z czasów Marii Antoniny Habsburżanki, dlatego Marie-Louise musiała przejść przez trzy specjalne pokoje, symbolizujące proces przejścia z kultury austriackiej do francuskiej. W jednym z nich była rozbierana, w kolejnym ubierana w stroje przyniesione przez dwór francuski, a w trzecim stawała się symbolicznie „francuska”. W trakcie tego rytuału, młodą cesarzową powitała Karolina Bonaparte, siostra Napoleona, która pełniła funkcję honorową.
Oficjalny ślub cywilny odbył się 1 kwietnia 1810 roku w Grande Galerie w Château de Saint-Cloud, gdzie Napoleon i Marie-Louise złożyli przysięgę w obecności dworu i rodziny cesarskiej. Wybór tego miejsca nie był przypadkowy, ponieważ to właśnie w Saint-Cloud w 1799 roku Napoleon dokonał zamachu stanu, a pięć lat później ogłosił się cesarzem Francuzów. Zaskoczeniem było to, że podczas ceremonii doszło do rozłamu wśród duchowieństwa. Szesnastu kardynałów uczestniczyło w ceremonii, ale trzynastu odmówiło wzięcia udziału, a kilka innych osób również nie uznało małżeństwa.
Wkrótce po ślubie, w dniu 2 kwietnia 1810 roku, Marie-Louise została przyjęta w Paryżu z wielką pompą, w obecności naturalnej wielkości modelu Łuku Triumfalnego. Napoleon pojawił się u boku Marie-Louise w Luwrze, gdzie odbyła się oficjalna ceremonia. Jednak w tym samym czasie, pomimo okazałości ceremonii, nie wszyscy byli zadowoleni z nowego związku. Krytycy, zarówno wśród Bonapartystów, jak i republikanów, uważali to małżeństwo za element legitymacji dla dynastii Bonaparte.
Ślub Napoleona z Marią Ludwiką Austriaczką – obchody weselne i dalsze plany
Ceremonia ślubna miała miejsce w Luwrze, a uroczystości trwały przez kolejne dni. W związku z zawarciem tego małżeństwa, zorganizowano wystawne przyjęcia, w tym koncert Johanna Nepomuka Hummela, który skomponował Kantatę weselną. Fajerwerki rozświetlały Paryż, a liczne bufety i fontanny ozdobiły Cours la Reine oraz Poles Elizejskie. Po ceremonii Napoleon i Marie-Louise spędzili miesiąc miodowy w dawnych terytoriach austriackich, które były serdecznie witane przez lokalną ludność.
Fot. domena publiczna
