Tego dnia 1868 roku Ranavalona II została królową Madagaskaru
Zatracona w zawiłościach politycznych intryg, otoczona przez wpływy misjonarzy, postanowiła wywrócić dotychczasowy porządek na Madagaskarze. Jej panowanie na długo zapisało się w historii wyspy, a decyzje, które podjęła, były zarówno kontrowersyjne, jak i rewolucyjne. Ranavalona II, królowa, która na przekór tradycji stawiała na chrześcijaństwo, pozostawiła po sobie niezatarte ślady. Jak jej rządy wpłynęły na Madagaskar i dlaczego pozostaje jedną z najbardziej intrygujących postaci w dziejach tego kraju?
Ranavalona II była królową Madagaskaru w latach 1868–1883, a jej panowanie znacząco wpłynęło na losy wyspy. Została następczynią swojej kuzynki, królowej Rasoheriny, która zmarła w 1868 roku. Ranavalona II jest najlepiej pamiętana z chrystianizacji dworu królewskiego, która miała miejsce w trakcie jej rządów. Wprowadzenie chrześcijaństwa na dwór miało ogromne znaczenie zarówno religijne, jak i polityczne, zmieniając oblicze Madagaskaru na wiele lat.
Ranavalona II – wczesne życie i pochodzenie
Królowa Ranavalona II urodziła się w 1829 roku w Ambatomanoina, małej miejscowości położonej w centralnych górach Madagaskaru, nieopodal stolicy, Antananarywy. Wychowywała się jako księżniczka Ramoma, będąc córką księcia Razakaratrimo oraz księżniczki Rafarasoa Ramasindrazana. Jej życie u boku rodziny królewskiej zaczęło nabierać tempa już w młodym wieku. Wkrótce po jej urodzinach została zamężna z królem Radamą II, który rządził Madagaskarem do 1863 roku, kiedy zginął w zamachu stanu. Po jego śmierci Ramoma znalazła się w bardzo trudnej sytuacji, jako wdowa po zamordowanym władcy.
Zamach stanu i przejęcie władzy
W wyniku zamachu stanu, w którym zginął Radama II, nowe władze Madagaskaru były przejściowe. Główną rolę odegrał w tym wydarzeniu premier Rainivoninahitriniony, który po tym, jak został publicznie potępiony, zmuszony był zrezygnować ze swojego stanowiska. W jego miejsce powołano Rainilaiarivony, który poślubił Rasoherinę, a później, po jej śmierci, pojął za żonę Ranavalonę II. To właśnie Rainilaiarivony odegrał kluczową rolę w wskazaniu Ranavalony II na następczynię tronu, by zachować kontrolę nad rządem.
Chrystianizacja dworu
Ranavalona II była jedną z pierwszych królowych Madagaskaru, które zaczęły wprowadzać zmiany w religii dworu. Będąc wychowywaną przez protestanckich misjonarzy, była głęboko zainspirowana naukami chrześcijańskimi. Pod jej rządami, 21 lutego 1869 roku, podczas uroczystej ceremonii w Andohalo, dwór oficjalnie przyjął religię chrześcijańską.
To właśnie wtedy Ranavalona II zawarła małżeństwo z premierem Rainilaiarivonym, co miało również duże znaczenie polityczne. Ranavalona II ogłosiła, że Madagaskar stanie się krajem chrześcijańskim. W ramach tej decyzji królowa kazała zniszczyć tradycyjne talizmany królewskie, zwane sampy, i spalić je w publicznym ogniu, zastępując ich religijnym autorytetem Biblii.
Ważnym momentem w jej rządach było także rozpoczęcie działań na rzecz ochrony środowiska. Królowa zauważyła problem wylesiania na wyspie i postanowiła zmienić politykę dotyczącą rozwoju miast i rolnictwa. W ówczesnych czasach budowanie domów z cegły w obrębie murów Antananarywy było zakazane, jednak Ranavalona II zezwoliła na tę praktykę, pozwalając w ten sposób na rozbudowę stolicy. Zakazała również tradycyjnej praktyki rolniczej tavy, polegającej na wypalaniu lasów, w celu zdobywania nowych terenów pod uprawy.
Jak wyglądała Ranavalona II?
Portret Ranavalony II, który kiedyś wisiał w Rova w Antananarywie, ukazuje królową jako postać pełną godności i elegancji. Europejski gość, który odwiedził Madagaskar w 1873 roku, tak opisał jej wygląd: Myślę, że królowa miała około 45 lat, ciemnooliwkową cerę i twarz pełną dobroci i życzliwości. Była bardzo królewska, ubrana w szarą suknię z jedwabiu, a jedwabna lamba opadała jej niedbale z ramion. Włosy miała czarne i pięknie ułożone; ‚korony nie nosiła’, ale z włosów na czubku jej głowy zwisał długi, cienki złoty łańcuszek zakończony złotym frędzlem, który może nosić tylko królowa.
Ranavalona II – śmierć i dziedzictwo
Po długim i wpływowym panowaniu, Ranavalona II zmarła 13 lipca 1883 roku, a jej ciało zostało pochowane w Ambohimanga, tradycyjnym królewskim grobowcu. W 1897 roku, w ramach działań kolonialnych, francuskie władze ekshumowały jej szczątki oraz szczątki innych monarchów z Ambohimanga, przenosząc je do grobowców na terenie Rova w Antananarywie. Tam została pochowana obok swojej kuzynki, Rasoheriny.
Po jej śmierci, tron Madagaskaru objęła Ranavalona III, która była ostatnią monarchinią tego królestwa przed jego ostatecznym upadkiem pod wpływem kolonizacji francuskiej.
Ranavalona II była monarchinią, która odcisnęła trwały ślad na historii Madagaskaru. Choć jej panowanie nie trwało długo, to zmiany, które wprowadziła, miały ogromne znaczenie. Chrystianizacja dworu, zmiany w polityce środowiskowej i wpływ na życie społeczne wyspy to tylko niektóre z jej osiągnięć. Pozostaje postacią, która w historiografii Madagaskaru zajmuje istotne miejsce jako jedna z bardziej kontrowersyjnych, ale i reformistycznych królowych.
Fot. domena publiczna
