8 lutego 1834 roku urodził się Dymitr Iwanowicz Mendelejew

Przyszedł na świat jako ostatnie, prawdopodobnie siedemnaste dziecko nauczyciela literatury, dekabrysty i zesłańca Iwana Pawłowicza i Marii Korniliewej, która była właścicielką huty szkła. Po śmierci ojca i pożarze, który zniszczył fabrykę matki, jako trzynastoletni chłopiec rozpoczął naukę w gimnazjum w Tobolsku. W 1850 roku młody Mendelejew wstąpił w szeregi studentów wydziału matematyczno-fizycznego Głównego Instytutu Pedagogicznego w Petersburgu. W okresie 1859–61 w Niemczech na Uniwersytecie w Heidelbergu prowadził prace badawcze nad zjawiskiem podciągania kapilarnego i włoskowatości, a także badał zagadnienia spektroskopii. W 1863 roku Mendelejew objął stanowiska: profesora chemii w Petersburskim Instytucie Technicznym oraz docenta na Petersburskim Uniwersytecie Państwowym. 31 stycznia 1865 obronił publicznie rozprawę doktorską „O połączeniach alkoholu z wodą”, w której m.in. jako pierwszy wyjaśnił zjawisko kontrakcji objętości (już jako dyrektor Urzędu Miar i Wag Mendelejew opracował nowe państwowe przepisy dotyczące produkcji spirytualiów i sprecyzował w sposób naukowy, niejasne dotąd, potoczne pojęcie „wódka”. Jako skutek jego prac, w 1894 roku zostały wprowadzone ukazy carskie określające zawartość etanolu w wódce na poziomie 40% objętościowych które są standardem do dnia dzisiejszego). Mendelejew zajmował się również badaniami pól naftowych i brał udział w uruchomieniu pierwszej rosyjskiej rafinerii. Jednakże odkryciem życia uczonego było zrozumienie zależności pomiędzy ówczesnymi pierwiastkami chemicznymi. Chemik zestawił wszystkie znane wówczas pierwiastki w tabelę, szeregując je według mas atomowych i zauważył, że właściwości pierwiastków powtarzają się okresowo, a odstępstwa od tych prawidłowości można wyjaśnić istnieniem nieznanych jeszcze pierwiastków (były to skand, gal i german). Tablicę tę nazwano później tablicą Mendelejewa i była ona pierwotną formą układu okresowego.


Warto również wspomnieć o poglądach tego wybitnego rosyjskiego uczonego, który pod wpływem ojca pozostawał przez całe życie liberałem, co miało wielokrotnie wielki wpływ na jego los, hamując jego karierę naukową. Kiedy w 1890 roku Mendelejew ujął się za studentami domagającymi się liberalizacji systemu władzy, minister oświaty przysłał mu ordynarny list z naganą. Urażony tym uczony 17 sierpnia 1890 r. zrezygnował z posady na Uniwersytecie Petersburskim.
Dymitr Mendelejew zmarł na grypę w Petersburgu w 1907 roku w wieku 72 lat.

Na zdj. Dymitr Mendelejew – portret w stroju akademickim pędzla Ilji Riepina – Wikimedia Commons

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*