Tego dnia 1519 roku urodził się Henryk II Walezjusz, a tego samego dnia 1547 roku, po śmierci ojca – Franciszka I Walezjusza, został królem Francji
Henryk II Walezjusz był niewiernym mężem, ale mimo że jego żoną była dumna Włoszka, urodzona we Florencji – Katarzyna Medycejska, znosiła te wszystkie upokorzenia. Po tragicznej śmierci męża, do której doszło podczas turnieju rycerskiego, zorganizowanego z okazji ślubu ich córki – Elżbiety Walezjuszki z królem Hiszpanii – Filipem II Habsburgiem, Katarzyna Medycejska już nigdy nie miała zdjąć żałobnych szat!
Do ślubu Henryka Walezjusza, przyszłego króla Francji (Henryka II) doprowadził papież Klemens VII, który w ten sposób chciał poprawić stosunki między Florencją a Francją. Katarzyna, mimo że miała wówczas 15 lat, była już doświadczona przez życie. W dzieciństwie chciano oddać ją do zamtuza, jak w tamtych czasach nazywano dom publiczny. Wszystko dlatego, by Medyceusze nie dostąpili nigdy zaszczytu posiadania korony. Czas pokazał, że to się nie udało. Katarzyna Medycejska została nie tylko królową Francji, ale także matką królów. Mimo tych zaszczytów musiała żyć w cieniu kochanki – Diany de Poitiers…
Henryk II Walezjusz i walka z hugenotami
Do największych problemów, z jakimi borykała się XVI-wieczna Francja była reformacja. Ruchy reformacyjne stały się już problemem za rządów Franciszka I Walezjusza, lecz za panowania jego syna – Henryka II Walezjusza się ugruntowały. Przedostatni Walezjusz na francuskim tronie powołał do istnienia specjalny trybunał, który miał rozstrzygać sprawy o herezję.Wyroki tego trybunału były surowe, dlatego zyskał on nazwę chambre ardente, czyli płonącej izby. Od maja 1548 do marca 1550 roku wydał on 37. wyroków śmierci.
Wyżej wspomniany trybunał napotykał sprzeciw ze strony sądów kościelnych, które jednak miały tylko uprawnienia do sądzenia w sprawach, które dotyczyły duchownych. W listopadzie 1549 roku sądy kościelne otrzymały uprawnienia do sądzenia w sprawach, dotyczących tzw. zwykłej herezji, czyli takich, w których oskarżony nie wyrażał publicznie swoich poglądów.
Mimo to, sądy kościelne nadal walczyły o większe uprawnienia. W związku z tym, król Henryk II Walezjusz był zmuszony wydać w roku 1551 edyktu z Chateaubriant . Od tego momentu sprawy, które dotyczyły herezji rozpatrywały tylko parlamenty i sądy prezydialne. Ich wyroki były ostateczne.
Henryk II Walezjusz zakładnikiem Habsburgów
Jeszcze zanim Henryk II Walezjusz został królem Francji, stał się więźniem największego wroga swojego ojca – króla Hiszpanii i cesarza – Karola V Habsburga. Otóż, 24 lutego 1525 roku król Francji Franciszek I Walezjusz poniósł porażkę w bitwie pod Pawią, która była jedną z bitew konfliktu, który do historii przeszedł jako wojny włoskie. Franciszek I Walezjusz trafił wówczas do niewoli króla Hiszpanii – Karola I Habsburga.
Aby wyjść na wolność musiał zostawić zakładników, którymi byli jego synowie: Franciszek III Bretoński i Henryk, późniejszy król Francji – Henryk II Walezjusz. Natomiast 26 marca 1526 roku Franciszek I Walezjusz wrócił do Francji, po tym jak był więziony w Hiszpanii, gdy przegrał bitwę pod Pawią. Przyszły król Francji i jego brat Przestali nimi być dopiero 3 lata później, gdy ich babka – Ludwika Sabaudzka oraz ciotka Karola I Habsburga (jako cesarz Karol V Habsburg) zawarły pokój w Cambrai (sierpień 1529)
Niewygodny trójkąt, czyli ich dwoje i ta trzecia
Katarzyna Medycejska została królową Francji w wieku 28 lat. Jednak jej pozycja na francuskim dworze za życia męża nie była wysoka. Pierwsze 14 lat małżeństwa z Henrykiem II Walezjuszem spędziła na dworze swojego teścia, czyli Franciszka I Walezjusza. Po jego śmierci, która nastąpiła 31 marca 1547 roku, pozycja Katarzyny, mimo że została królową Francji nie wzrosła. Wszystko dlatego, że Henryk II faworyzował swoją kochankę – Dianę de Poitiers.
To jej oraz ministra, konetabla – Anne de Montmorency’ego, król Henryk II Walezjusz pytał o zdanie w ważnych sprawach. Natomiast rola Katarzyny Medycejskiej ograniczała się tylko do rodzenia dzieci. Kobiecie o tak silnym charakterze, co udowodniła po tragicznej śmierci męża (o czym niżej), musiało bardzo przeszkadzać i uwłaczało jej godności. W związku z tym, zapewne, na swój sposób, ucieszyła się królowa, gdy w 1559 roku jej mąż zginął tragicznie.
Wesele i pogrzeb
30 czerwca 1559 roku król Francji Henryk II Walezjusz zorganizował turniej rycerski. Okazją do jego organizacji był ślub jego córki Elżbiety Walezjuszki z królem Hiszpanii – Filipem II Habsburgiem. Ślub córki Henryka II Walezjusza z królem Hiszpanii był przypieczętowaniem próby odcięcia się od środowisk protestanckich na rzecz katolików.
Henryk II Walezjusz postanowił sam walczyć z rycerzami. Trzech z nich pokonał na oczach dworu. Przypatrywała się temu również żona Henryka II Walezjusza – Katarzyna Medycejska, a także jego kochanka – Diana de Poitiers. Katarzyna błagała męża, żeby już dalej nie walczył. Monarcha, który rozochocił się pokonaniem trzech przeciwników, wyzwał na pojedynek – kapitana szkockiej gwardii – Gabriela Montgomery’ego.
Król Francji nie zauważył, że chroniący go hełm się odwiązał! Wykorzystał to Montgomery, który uderzył kopią w hełm nieszczęsnego króla Francji. Hełm nie wytrzymał ciosu i kopia przebiła oczodół Henryka II oraz uszkodził mózg króla. Monarcha zmarł dziesięć dni później….
Następcą Henryka II na francuskim tronie został jego syn – Franciszek II Walezjusz, ale zmarł on w 1560 roku na zapalenie ucha!
Bibliografia:
- Grzybowski Stanisław. Henryk Walezy, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, Łódź 1985.
- Knecht Robert J., Walezjusze. Królowie Francji 1328-1589, Kraków 2020.
