Najnowszy model ekologiczny sugeruje, że neandertalczycy i współcześni ludzie krzyżowali się w górach Zagros, położonych w dzisiejszym Iranie, zanim rozstali się około 80 000 lat temu
Dowody genetyczne potwierdzają, że współcześni ludzie i neandertalczycy krzyżowali się, ale dokładny czas i miejsce tych interakcji pozostawały niepewne. Nowe badanie identyfikuje teraz jeden z takich punktów spotkań: góry Zagros w dzisiejszym Iranie.
Według Samana Gurana, archeologa z Instytutu Archeologii Prehistorycznej Uniwersytetu w Kolonii, Płaskowyż Irański był kluczowym skrzyżowaniem dróg dla ludzkich migracji. Obszar ten służył jako strefa przejściowa, w której cieplejsze klimaty, sprzyjające wczesnym współczesnym ludziom, zmieniły się w chłodniejsze środowiska odpowiednie dla neandertalczyków.
Neandertalczycy pojawili się około 400 000 lat temu i zamieszkiwali Europę i Azję, podczas gdy współcześni ludzie, którzy wyewoluowali w Afryce około 300 000 lat temu, później rozproszyli się po całym świecie. Dowody genetyczne wskazują, że neandertalczycy i Homo sapiens mieli kilka interakcji – najpierw około 250 000 do 200 000 lat temu, ponownie między 120 000 a 100 000 lat temu, a ostatecznie około 50 000 lat temu – zanim neandertalczycy ostatecznie zniknęli jako odrębna grupa.
Stanowiska archeologiczne z artefaktami neandertalczyków i wczesnych Homo sapiens sugerują, że Bliski Wschód jest najbardziej prawdopodobnym regionem, w którym grupy te spotkały się ze sobą. Jednak na tym obszarze występuje znaczny niedobór starożytnych szczątków ludzkich i neandertalskich, co utrudnia potwierdzenie krzyżowania się poprzez „hybrydowe” czaszki lub dowody DNA.
Aby wypełnić tę lukę, naukowcy opracowali model ekologiczny, obejmujący dane geograficzne z neandertalskich i ludzkich stanowisk archeologicznych, aby zrekonstruować najbardziej prawdopodobne regiony, w których te dwa gatunki nakładały się na siebie podczas drugiej fazy krzyżowania.
Naukowcy odkryli, że współcześni ludzie i neandertalczycy prawdopodobnie spotkali się – i prawdopodobnie krzyżowali się – w górach Zagros między 120 000 a 80 000 lat temu. Ich odkrycia zostały opublikowane 3 września w czasopiśmie Scientific Reports.
Góry Zagros, rozciągające się na 1600 kilometrów głównie przez Iran i są częścią płaskowyżu perskiego. Ostatnie badania zidentyfikowały ten płaskowyż jako ważne centrum dla Homo sapiens około 70 000 lat temu. Badanie podkreśliło również, że zróżnicowane ekosystemy regionu mogły być sprzyjające zarówno dla neandertalczyków, jak i współczesnych ludzi.
Jedno z najbardziej znanych stanowisk neandertalczyków, jaskinia Shanidar, znajduje się w górach Zagros. Znaleziono tam dziesięć neandertalskich szkieletów, z których niektóre wykazują oznaki obrażeń, a inne sugerują praktyki pochówku. Jednak znaczna część regionu Zagros pozostaje niezbadana.
Dane archeologiczne z tego obszaru są dość ograniczone
– powiedział Guran. Zauważył, że przyszłe plany mają na celu zebranie większej ilości dowodów, najlepiej poprzez odkrycie ludzkich szczątków, wraz z kamiennymi narzędziami i dokładniejszymi metodami datowania.
Model ekologiczny naukowców, który uwzględniał czynniki środowiskowe, takie jak temperatura i opady, uzupełnia archeologiczne i genetyczne dowody na to, kiedy i gdzie neandertalczycy i wcześni ludzie krzyżowali się.
Leonardo Vallini, antropolog molekularny z Uniwersytetu Johannesa Gutenberga w Moguncji w Niemczech, który nie brał udziału w badaniu, skomentował, że ich podejście do modeli ekologicznych było podobne do jego zespołu, chociaż skupiali się tylko na Homo sapiens.
Zauważył, że pokrywanie się z neandertalczykami w górach Zagros jest mocnym dowodem na to, że region ten mógł być kluczowy na wczesnych etapach rozprzestrzeniania się Homo sapiens w Eurazji.
Badanie sugeruje, że tego typu model może pomóc archeologom zidentyfikować obiecujące miejsca wykopalisk. Naukowcy zachęcili irańskich archeologów do zbadania tej potencjalnej strefy krzyżowania, wyrażając nadzieję, że przyszłe odkrycia zapewnią lepszy wgląd w ewolucję i migrację człowieka.
Źródła:
- Saman H. Guran, Masoud Yousefi, Anooshe Kafash & Elham Ghasidian, Reconstructing contact and a potential interbreeding geographical zone between Neanderthals and anatomically modern humans, Scientific Reports [dostęp: 08.10.2024].
- Kristina Killgrove, Neanderthals and modern humans interbred ‘at the crossroads of human migrations’ in Iran, study finds, Live Science [dostęp: 08.10.2024].
Fotografia poglądowa, neandertalczycy, obraz z 1920 roku, Charles Robert Knight, Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku
