Paweł Kołodziejski, Bogusław Michalec, Historia Polski w komiksie
Paweł Kołodziejski i Bogusław Michalec w książce Historia Polski w komiksie nie tylko uczą o historii naszego kraju. Bawią, ale przede wszystkim – zachęcają do refleksji. Wyjaśniają, czym jest patriotyzm, dlaczego jest ważny i jak wiele zależy od dzisiejszego młodego pokolenia. Ale czy robią to dobrze? Czy refleksja, do której zachęcają, jest słuszna?
W komiksową podróż po historii Polski zabiera nas Dziejek Historiusz, którego przed Tatarzynem obronił Orzeł Biały, dając mu własne pióro, mówiąc: Zapraszam cię na niezwykłą wędrówkę. Opiszesz po prostu to, co zobaczysz i usłyszysz.
Przez cały komiks, pomiędzy poszczególnymi wydarzeniami z historii, Orzeł prowadzi dialog z Dziejkiem, wyjaśniając mu dane momenty naszych dziejów, ale także nakierowuje go do wyciągania wniosków i snucia refleksji. Nie stroni od rad, kończąc słowami: Tak wiele zależy od Ciebie i przyszłych pokoleń…
Struktura, wydane i język
Komiks został wydany w dużym formacie, twardej oprawie, na wysokiej jakości papierze. Na niemal 200 stronach Autorzy przedstawili historię Polski w postaci komiksu, rozpoczynając od legendy o Lechu, Czechu i Rusie, a kończąc na wolnej Polsce i wybitnych Polakach.
Wśród nich znaleźli się Andrzej Wajda, Wisława Szymborska, Anna Jantar, ale także Zawisza Czarny czy Adam Małysz. Wspomniana została także polska przyroda (żubry i bociany). Na ostatniej stronie komiksu przedstawiono mapę z zaznaczonymi na niej najważniejszymi miejscami w Polsce, a Dziejek Historiusz, przewodząc grupie dzieci, woła: Wstańcie, biegnijmy! Młodość wylatuje nad poziomy wygodnych kanap!
Ostanie dwie strony to szereg portretów różnych postaci historycznych, wśród których jest miejsce na zdjęcie małego czytelnika. Przypominają one, że nie wolno zapominać o tym, co najważniejsze: iść przez życie z hasłem Bóg, honor, ojczyzna, Bogu ufać! Honoru bronić! Ojczyźnie być wiernym!
Język, jak mało gdzie, jest przystosowany do współczesnego, młodego odbiorcy. Jest jasny, prosty i przystępny. Nie brakuje zabawnych momentów, śmiesznych wtrąceń czy delikatnych aluzji.
W komiksie pojawiają się krótkie przerywniki, np. w których główny bohater prowadzi dialog z Orłem, wyjaśniając dodatkowo narrację lub ilustracje, przedstawiające np. poczet władców dynastii Piastów czy przykłady chorągwi zdobytych na Krzyżakach w trakcie bitwy pod Grunwaldem. Nie brak także delikatnie wtrącanych ciekawostek.
Nie jest łatwym zadaniem zmieszczenie historii Polski na 200 stronach, i to jeszcze gdzie większość miejsca zajmują ilustracje. Jest to jednak pozycja skierowana do młodszych czytelników, a więc szczegółowe przedstawienie historii mijałoby się tutaj z celem. Przedstawiono najważniejsze punkty i tych bardziej ciekawskich z pewnością zmotywuje to do wgłębienia się w historię bardziej szczegółowo dzięki innym książkom. Ale…
Minusy
Choć pomysł na komiks o historii Polski był świetny, i wizualnie oraz językowo naprawdę się to autorom udało, to zaskakuje kilka kwestii. Całkowicie rozumiem wybiórczość przedstawianych wydarzeń. Książka jest skierowana do dzieci, nie sposób przedstawić wszystko, i to jeszcze w komiksie.
Naturalna jest więc wybiórczość przedstawianych wydarzeń, rezygnowanie z przedstawienia niektórych i okrojone informacje o innych. I właśnie ta wybiórczość zaskakuje.
Do Pawła Kołodziejskiego nie mam żadnych zarzutów. Wykonał kawał świetnej roboty, zachwycają mnie jego ilustracje. Tekstem zaś zajął się Bogusław Michalec, który historykiem nie jest, zaś konsultacją historyczną dr Joanna Wieliczka-Szarkowa. W czym tkwi problem?
Do pewnego momentu jest całkiem nieźle, naprawdę. Ale w niektórych częściach książki coś nie gra. O ile rozbiory Polski (na szczęście) zostały wspomniane, to ktoś zapomniał zaznaczyć, kto tych rozbiorów dokonał. Okres międzywojenny przedstawiony został niezwykle wybiórczo – najważniejszych wydarzeń z okresu brak. I można by pomyśleć, że przecież nie da się przedstawić wszystkiego, trzeba z czegoś zrezygnować. Ale zrezygnować z sanacji i zamachu majowego, aby poświecić miejsce św. Faustynie?
Uderzył mnie brak stron o Armii Krajowej przy jednoczesnym rozległym przedstawieniu żołnierzy wyklętych. Ale najbardziej zabolała mnie mała wzmianka o zbrodni katyńskiej, podczas gdy dla katastrofy smoleńskiej i małżeństwa Kaczyńskich znalazło się sporo miejsca…
Wielka szkoda, że tak wspaniały pomysł, który naprawdę ma potencjał, przez źle poprowadzoną narrację, nieco rozczarowuje.
Historia Polski w komiksie – podsumowanie
Świetnie się bawiłam przy tym komiksie. Na początku. Oprócz wyjątkowych ilustracji, znajdziesz w niej sporą dawkę humoru. Ale przede wszystkim, to genialne narzędzie do wytłumaczenia najmłodszym, dlaczego historia jest ważna, czym jest patriotyzm, lojalność, honor i odwaga. Ale nie tylko… ze względu na ograniczoną i wybiórczą narrację, to także narzędzie pozwalające nam wyjaśnić najmłodszym, jak perspektywa opisywanych wydarzeń może wpłynąć na nasze ich postrzeganie.
Dzięki wprowadzeniu głównego bohatera, Dziejka Historiusza, i oprowadzającego go po kartach historii Orła, opowieść staje się bardziej przystępna niż w przypadku zwykłego komiksu. Do tego nieco humoru (i powagi tam, gdzie trzeba), wspaniałe ilustracje, ciekawostki, wyjaśnienia – i mamy dzieło idealne dla młodego czytelnika, młodego patrioty. Ale książka nie jest niestety dziełem idealnym.
Wybiórczość prezentowanych wydarzeń w narracji boli. Mam mieszane uczucia. Z jednej strony jestem zachwycona kreską Pawła Kołodziejskiego i w ogóle całym pomysłem na stworzenie takiej pozycji. Z drugiej, dla uważnego czytelnika, znającego historię, książka może okazać się stronnicza. A dla tych, którzy historię znają „tak sobie”, może być nawet krzywdząca. Nie wyłapią oni bowiem tego, czego nie ma, a być powinno. Natomiast antykatolicy będą zbulwersowani.
To mogłaby być naprawdę niezwykle ważna książka. W lekkiej formie, jaką jest bogato ilustrowany, kolorowy komiks, przedstawia tak ważne kwestie. Ważne, a zarazem trudne do wyjaśnienia dla dzieci. Ta książka z pewnością nie tylko przykuje uwagę młodego czytelnika i zainteresuje historią. Nakłoni do refleksji. Bez wątpienia.
Ale jeśli ma być wartościową pozycją i zachęcać do samodzielnej refleksji, a nie do tej narzuconej w narracji, to małemu czytelnikowi musi towarzyszyć świadomy dorosły, który będzie wyjaśniać i uzupełniać wątki o te, których stanowczo zabrakło. Niczym ten Orzeł, który zabrał w podróż Dziejka Historiusza. Choćby ze względu na ilustracje, warto sięgnąć po tę pozycję. I to ze względu na nie, oceniam książkę jako 4/6.
Tekst: Bogusław Michalec
Konsultacja historyczna: dr Joanna Wieliczka-Szarkowa
Ilustracje i scenariusz: Paweł Kołodziejski
Opracowanie graficzne: Anna Smak-Drewniak
Wydawnictwo AA
Ocena recenzenta: 4/6
Agnieszka Cybulska
Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem AA.
