Ozdobiona malowidłami ściennymi sala tronowa królowej Moche została odkryta przez archeologów z Peru. Licząca 1300 lat sala przedstawia władczynię, choć szczątki szkieletu królowej nie zostały jeszcze odnalezione.
Sala tronowa królowej Moche, znajdująca się na stanowisku archeologicznym Pañamarca, pochodzi z VII wieku naszej ery, okresu, w którym cywilizacja Moche kwitła w tym regionie, według archeologów. Moche, którzy rozkwitali w północnym Peru między mniej więcej 350 a 850 rokiem n.e., słynęli z imponującej architektury i wyszukanych grobowców, a także z misternych dzieł sztuki, takich jak ceramika z ludzką twarzą. Cywilizacja ta istniała zanim w Peru zaczęto używać pisma.
Podczas gdy inne władczynie z przedinkaskiego Peru są znane, sala tronowa dla królowej nigdy wcześniej nie była widziana w Pañamarca, ani nigdzie indziej w starożytnym Peru, jak zauważono w oświadczeniu.
Tron zawiera pozostałości koralików z zielonego kamienia i pasma ludzkich włosów, prawdopodobnie należące do królowej. Naukowcy planują przeprowadzić testy DNA włosów, aby dowiedzieć się więcej.
Malowidła ścienne królowej zdobią filary sali tronowej, ściany, a nawet sam tron. Obrazy przedstawiają ją na różne sposoby: jeden pokazuje ją w koronie i podnoszącą kielich; inny przedstawia ją trzymającą berło, podczas gdy procesja mężczyzn przynosi tkaniny i inne ofiary. Trzeci mural przedstawia ją siedzącą na tronie i rozmawiającą z postacią, która wydaje się być po części człowiekiem, a po części ptakiem.
Sala tronowa królowej Moche… ale brak królowej
Grobowiec i szczątki królowej nie zostały jeszcze odkryte. Obecnie nie mamy żadnych dowodów na istnienie grobowca – powiedziała Michele Koons, dyrektor antropologii w Denver Museum of Nature and Science i jeden z głównych archeologów w projekcie, w e-mailu do Live Science. Koons zasugerowała, że jeśli grobowiec królowej istnieje w tym miejscu, mógł zostać splądrowany w przeszłości.
Nie jest pewne, jakim królestwem władała. Struktura polityczna cywilizacji Moche jest złożonym i dyskutowanym tematem – wyjaśniła Koons. Zauważyła, że dowody sugerują, że Moche mogli być siecią niezależnych podmiotów politycznych, prawdopodobnie dzielących podobne wierzenia religijne i style artystyczne.
W społeczeństwie Moche kobiety-władcy nie były rzadkością. Kobiety jako przywódcy nie były niczym niezwykłym w starożytnej kulturze Moche lub wśród późniejszych dynastii północnego Peru – powiedziała Koons. Wiele dowodów na istnienie tych przywódczyń pochodzi z grobowców, takich jak „Señora de Cao”, miejsce pochówku wysokiej rangi kobiety Moche odkryte w 2006 roku w Huaca El Brujo. Pochowana z wyszukaną biżuterią, ozdobami i bronią, kobieta ta prawdopodobnie zajmowała pozycję władzy, prawdopodobnie jako władczyni.
Koons zwrócił uwagę, że współcześni archeolodzy mogą czasami błędnie interpretować pochówki kobiet o wysokim statusie. Pochówki mężczyzn o wysokim statusie są często określane jako „lordowie”, podczas gdy podobne pochówki kobiet są opisywane jako „kapłanki”, powiedział Koons, dodając, że niektóre z tych tak zwanych „kapłanek” mogły być w rzeczywistości władcami.
Badania w Pañamarca trwają od ponad 70 lat, a malowidła ścienne zidentyfikowano po raz pierwszy w latach 50. XX wieku. Obecny zespół rozpoczął swój projekt w 2018 roku, a w sierpniu 2022 roku odkrył dwa malowidła ścienne przedstawiające postacie o dwóch twarzach w sali ceremonialnej w Pañamarca.
Kultura Moche
Kultura Mochicha (Moche) była cywilizacją prekolumbijską na terenie dzisiejszego Peru, która istniała od około I wieku n.e. do 750 roku n.e., w dolinach rzek Moche i Chicarna, na wybrzeżu peruwiańskim. W szczytowym okresie kultury Moche obejmowała ona pas wybrzeża o długości 400 km. Stolica znajdowała się na południe od dzisiejszego peruwiańskiego miasta Trujillo.
Kultura dała później początek kulturze Chimú. Od dawna twierdzono, że kultura Moche była państwem, ale większość współczesnych badaczy zgadza się, że Moche nie byli politycznie zorganizowani jako pojedyncze, unitarne, ekspansjonistyczne państwo.
Moche byli wykwalifikowanymi złotnikami w złocie, srebrze, miedzi i stopach. Do budowy swoich świątyń używali kawałków gliny, które pozostawiali do wyschnięcia na powietrzu. Najważniejszymi świątyniami są Świątynia Słońca i Świątynia Księżyca, przy wejściu do Doliny Moched. Z rzeźby tej kultury najbardziej znane są reliefy, które przedstawiają głównie walkę demonów.
Do najbardziej znanych znalezisk archeologicznych należą grobowce Pana Sipán, w pobliżu Chiclayo i Pani Cao, na północ od miasta Trujillo. Inne ważne znaleziska grobowe to znaleziska “Władcy Ucupe” w Huaca del Pueblo, na południe od Chiclayo, oraz stanowiska La Mina i Dos Cabezas w dolinie Jequetepeque.
Kultura Moche jest często określana jako pierwsze lub jedno z pierwszych państw w Ameryce Południowej. Wśród specjalistów od Moche interpretacja stopnia organizacji politycznej Moche jest różna. Idea jednego, unitarnego, ekspansywnego państwa, rozciągniętego na kilka dolin, rozwinęła się w latach 1970-1980 i jest nadal propagowana przez różnych badaczy. Najpierw wielu historyków sformułowało koncepcję państwa Moche, a następnie poszukiwano potwierdzonych danych.
Badania po 1990 roku wskazały na duże zróżnicowanie stylu ceramicznego i architektonicznego kultury Moche. Trzeci dowód na istnienie stanu Moche opiera się na istnieniu znormalizowanej techniki budowy huacas z obciążeniem pracy w postaci oznaczonych cegieł adobe.
Ostatnie badania pokazują, że do budowy huacas stosowano wiele różnych technik, a obecność oznaczonych cegieł adobe sugeruje jedynie istnienie grup roboczych, a nie wskazuje na organ państwowy.
Istnieje wiele dowodów na to, że miały miejsce bitwy i najazdy, ale nigdy nie wykazano, aby te najazdy zostały powstrzymane przez jakiekolwiek państwo. Istnienie ustandaryzowanej religii było również postrzegane jako dowód na istnienie państwa, ale wydaje się, że istnieje duża zmienność bogów. Różnorodność w obrębie kultury Moche może być interpretowana jako wspólny system religijny, z lokalnymi odmianami.
Wielu badaczy podniosło nowe kwestie, które bezpośrednio lub pośrednio kwestionują ideę jednego hegemonicznego państwa Moche. Dzisiejsi specjaliści z plemienia Moche są zgodni co do tego, że plemię Moche na północ od doliny Chicama nie było zorganizowane jako jednostka.
Uczeni, którzy nadal wierzą w państwo Moche, umieszczają je na południowym obszarze Moche, chociaż dowody nie potwierdzają takiej jedności politycznej. Obecne dowody przedstawiają bardziej skomplikowany obraz kultury Moche niż raczej dominującą koncepcję unitarnego państwa Moche.
Źródła:
- Archaeologists Discover Ancient, Pillared Halls at Pañamarca, Peru, including the Painted Throne Room of a Powerful Moche Woman Associated with the Moon Goddess, Panamarca [dostęp: 15.11.2024].
- Owen Jarus, 1,300-year-old throne room of powerful Moche queen discovered in Peru, Live Science [dostęp: 15.11.2024].
- The Fall of the Moche: A Critique of Claims for South America’s First State, Cambridge University Press, 2017 [dostęp: 15.11.2024].
Fot. Lisa Trever
