Tajemnicze narzędzie sprzed 13 000 lat odkryte w Reisterstown: wykopaliska w St. John’s Western Run odsłaniają ślady dawnych mieszkańców Ameryki
Pod ziemią, w miejscu, gdzie dziś stoją nagrobki i wznosi się kościół, przez tysiące lat spoczywał ślad dawnej cywilizacji. Archeolodzy nie spodziewali się, że wśród korzeni i kamieni odnajdą narzędzie sprzed 13 000 lat – cichy dowód na obecność jednych z pierwszych mieszkańców Ameryki. Kim byli ci ludzie? Co jeszcze kryje ziemia, którą od wieków uznawano za nietkniętą historią?
Pod koniec epoki lodowcowej człowiek trzymał w dłoni kamienne narzędzie, a następnie pozostawił je w ziemi, by przez tysiąclecia pozostawało ukryte. Możliwe, że było używane do skrobania skór zwierzęcych, kości lub drewna, zanim na dobre zniknęło pod warstwami gleby. Dopiero w październiku 2023 roku narzędzie to ujrzało znów światło dzienne, kiedy archeolodzy pod kierownictwem Zachary’ego Singera z Maryland Historical Trust przeprowadzili wykopaliska na terenie kościoła episkopalnego St. John’s Western Run w Reisterstown.
To było ekscytujące znalezisko – powiedział Singer. To pierwsze formalne narzędzie kamienne znalezione w tym miejscu. To daje nam nadzieję, że możemy odkryć jeszcze więcej.
Archeolodzy poszukiwali śladów dawnych kamieniołomów, z których lud Clovis, jedna z najstarszych znanych kultur Ameryki Północnej, wydobywał chalcedon – odmianę kwarcu używaną do wytwarzania grotów strzał, ostrzy włóczni i innych narzędzi.
Prace wykopaliskowe trwały pięć dni i zaangażowały około 50 ochotników, którzy z zaangażowaniem przesiewali ziemię, eksplorując sieć 56 testowych wykopów. W trzech z nich odnaleziono fragmenty chalcedonu, co wskazuje na możliwość funkcjonowania w tym miejscu kamieniołomu tysiące lat temu.
Rebecca Boykin, emerytowana pielęgniarka i wieloletnia parafianka kościoła St. John’s, była jedną z ochotniczek.
To pozwala spojrzeć na wszystko z innej perspektywy – powiedziała Boykin, zastanawiając się nad dawnymi dziejami terenu, który znała od lat.
Historia Piney Grove
Miejsce to, znane jako Piney Grove, zostało odkryte przypadkowo w 2001 roku, gdy archeolodzy z State Highway Administration prowadzili badania w związku z planami modernizacji skrzyżowania Butler Road i Piney Grove Road. Ku ich zaskoczeniu, odnaleziono setki fragmentów chalcedonu, od drobnych odłamków wielkości paznokcia po duże kawałki o rozmiarze pięści.
Te artefakty wyraźnie nosiły ślady obróbki ludzkiej ręki, wykonanej przy użyciu charakterystycznych technik ludu Clovis. Niestety, na Wschodnim Wybrzeżu Stanów Zjednoczonych kwaśna gleba skutecznie rozkłada szczątki organiczne, co oznacza, że nie zachowały się tam kości, ubrania ani materiały budowlane tej starożytnej kultury. Dużo więcej informacji o ludzie Clovis udało się zebrać w zachodnich stanach USA, gdzie warunki glebowe sprzyjały konserwacji szczątków.
Kim był lud Clovis?
Nazwa kultury pochodzi od miejscowości Clovis w stanie Nowy Meksyk, gdzie w 1929 roku młody archeolog amator odkrył grot włóczni pośród kości mastodonta. Antropolodzy przypuszczają, że lud Clovis przybył do Ameryki Północnej, przekraczając most lądowy Beringia między Syberią a Alaską, a następnie rozprzestrzenił się w głąb kontynentu. Choć byli jedną z pierwszych znanych ludzkich grup zamieszkujących Amerykę, badacze sądzą, że inna grupa dotarła tam nawet 20 000 lat wcześniej.
Kultura Clovis tajemniczo zanikła, a do dziś nie wiadomo, co było tego przyczyną. Mogło to być wynikiem:
- zmian klimatycznych,
- przystosowania do nowych warunków środowiskowych,
- konkurencji z innymi grupami ludzkimi.
Tajemnicze narzędzie sprzed 13 000 lat – co dalej?
Znalezione podczas wykopalisk narzędzie do skrobania nie zostało oczyszczone i poddano je jedynie minimalnej konserwacji. Singer ma nadzieję, że szczegółowa analiza pozwoli określić jego przeznaczenie. Badacze planują sprawdzić wzorce zużycia, co może ujawnić, czy narzędzie służyło do obróbki skór, drewna czy kości.
Ponadto, planowane jest wysłanie artefaktu do laboratorium, gdzie naukowcy zbadają ewentualne pozostałości białek zwierzęcych. Jeśli uda się wykryć ślady np. jelenia czy mamuta, byłoby to kolejne potwierdzenie życia i polowań ludu Clovis na tych terenach.
Singer wciąż analizował artefakty odnalezione w Piney Grove, ale już planował powrót na stanowisko, by kontynuować badania.
Zawęziliśmy kolejny obszar do szczegółowego przeszukania – powiedział Singer, podkreślając, że dalsze prace mogą dostarczyć kolejnych przełomowych odkryć. W międzyczasie przygotowywał się do nowego projektu, który obejmował badania XVII-wiecznego domu w hrabstwie Charles.
Z kolei Thomas Clement, rektor parafii St. John’s Western Run, uznał wykopaliska za niezwykle wzbogacające doświadczenie.
To naprawdę upokarzające – powiedział Clement. Uświadamiamy sobie, że 13 000 lat temu to miejsce tętniło życiem.
Źródło: Julie Scharper, Buried under a Reisterstown churchyard: A 13,000-year-old tool, The Baltimore Banner [dostęp: 30.03.2025].
Fot. Zachary Singer
KF
