Tego dnia 1945 roku urodził się Stanisław Ryłko, polski kardynał
Ścieżka, którą wybrał, prowadziła przez górskie parafie, krakowskie katedry i watykańskie korytarze. Gdzieś pośrodku tej drogi pojawił się Stanisław Ryłko – kapłan, profesor, kardynał, a nade wszystko człowiek służby. Jego życiorys to opowieść o konsekwencji, pokorze i duchowej sile, która z lokalnej wspólnoty poprowadziła go na sam szczyt kościelnej hierarchii. I choć los wielokrotnie rzucał go na światowe areny, pozostał wierny temu, co ukształtowało go na początku – polskim korzeniom i światłu wiary.
4 lipca 1945 roku w małym, malowniczo położonym Andrychowie na południu Polski urodził się Stanisław Marian Ryłko – późniejszy kardynał, arcybiskup, a także jedna z ważniejszych postaci w strukturach Stolicy Apostolskiej. Jego narodziny przypadły na czas trudnych przemian powojennych, w rzeczywistości Polski odbudowującej się po zniszczeniach II wojny światowej. Już od najmłodszych lat przyszły duchowny wykazywał zainteresowanie sprawami duchowymi i intelektualnymi, co w kolejnych dekadach miało zaowocować imponującą karierą kościelną i akademicką.
Edukację rozpoczął w Liceum Ogólnokształcącym im. Marii Skłodowskiej-Curie w rodzinnym Andrychowie. W 1963 roku uzyskał świadectwo dojrzałości, kończąc szkołę średnią z wyróżnieniem. W tym samym roku podjął decyzję o wstąpieniu do Wyższego Seminarium Duchownego Archidiecezji Krakowskiej, co było wyraźnym sygnałem, że jego życiową drogą stanie się służba Kościołowi.
Stanisław Ryłko – święcenia kapłańskie i formacja intelektualna
Po sześciu latach intensywnych studiów seminaryjnych, ówczesny kleryk Ryłko otrzymał święcenia prezbiteratu 30 marca 1969 roku w katedrze na Wawelu. Udzielił mu ich sam kardynał Karol Wojtyła, arcybiskup metropolita krakowski, który kilka lat później miał zostać papieżem Janem Pawłem II. To ważne wydarzenie nie tylko otworzyło Ryłce drogę do służby duszpasterskiej, ale także związało go na stałe z postacią przyszłego świętego papieża.
Już dwa lata później, w 1971 roku, młody kapłan ukończył Papieski Wydział Teologiczny w Krakowie, uzyskując licencjat z teologii moralnej – dziedziny zajmującej się etyką chrześcijańską i zasadami życia moralnego w świetle nauczania Kościoła. Jednak jego formacja nie zakończyła się na studiach krajowych. W latach 1972–1978 przebywał w Rzymie, gdzie kontynuował edukację na prestiżowym Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim. Tam obronił doktorat z zakresu nauk społecznych, co dało mu solidne podstawy do późniejszej pracy w strukturach Kurii Rzymskiej oraz do działalności naukowej i duszpasterskiej.
Pierwsze doświadczenia duszpasterskie i wykładowcze
Zanim jednak na stałe związał się z Watykanem, ks. Ryłko zdobywał doświadczenie jako duszpasterz i wykładowca. W latach 1969–1971 był wikariuszem w parafii św. Marii Magdaleny w Poroninie, miejscowości położonej u podnóża Tatr. To właśnie tam, w górskiej scenerii i w bezpośrednim kontakcie z wiernymi, mógł skonfrontować teoretyczną wiedzę teologiczną z codzienną praktyką duszpasterską.
Po zakończeniu rzymskich studiów powrócił do Krakowa i od 1978 do 1987 roku pełnił funkcję wicerektora Wyższego Seminarium Duchownego. Równolegle wykładał teologię pastoralną i socjologię religii na Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, kształcąc kolejne pokolenia przyszłych księży. W 1979 roku został również mianowany sekretarzem Komisji ds. Apostolstwa Świeckich Konferencji Episkopatu Polski, co stanowiło preludium do jego późniejszej działalności w strukturach watykańskich.
Służba w Watykanie i organizacja Światowych Dni Młodzieży
W 1987 roku ks. Stanisław Ryłko powrócił do Rzymu, gdzie rozpoczął nowy etap swojej posługi, tym razem już w strukturach Kurii Rzymskiej. Został kierownikiem biura Sekcji Młodzieżowej Papieskiej Rady ds. Świeckich – jednej z watykańskich dykasterii odpowiedzialnych za wspieranie i koordynację działań wiernych świeckich w Kościele katolickim.
W ramach tej funkcji odegrał istotną rolę w przygotowaniach do Światowych Dni Młodzieży, które z inicjatywy papieża Jana Pawła II zaczęły odgrywać coraz większe znaczenie jako międzynarodowe spotkania młodzieży katolickiej z całego świata. Kardynał Ryłko uczestniczył w organizacji:
- ŚDM w Santiago de Compostela w 1989 roku,
- ŚDM w Częstochowie w 1991 roku,
- oraz ŚDM w Denver w 1993 roku.
Każde z tych wydarzeń było nie tylko ogromnym wyzwaniem logistycznym, ale przede wszystkim impulsem duchowym i katechetycznym dla milionów młodych ludzi. Jako osoba odpowiedzialna za koordynację tych spotkań, Ryłko zyskał uznanie zarówno w Watykanie, jak i w krajach-gospodarzach wydarzeń.
W latach 1992–1995 pracował także w sekcji polskiej Sekretariatu Stanu Stolicy Apostolskiej, co było wyrazem zaufania, jakim darzono go w najważniejszych kręgach kościelnych.
Stanisław Ryłko – biskupstwo i dalszy awans w służbie świeckim
20 grudnia 1995 roku papież Jan Paweł II mianował ks. Stanisława Ryłkę sekretarzem Papieskiej Rady ds. Świeckich, nadając mu równocześnie tytuł biskupa tytularnego Noviki. Święcenia biskupie odbyły się 6 stycznia 1996 roku w bazylice św. Piotra na Watykanie. Udzielił ich sam papież, któremu towarzyszyli arcybiskupi Giovanni Battista Re oraz Jorge María Mejía.
Jako swoją dewizę biskupią nowo wyświęcony hierarcha wybrał słowa Lux mea Christus – Chrystus moim światłem. To krótkie, ale głębokie motto odzwierciedlało jego duchową tożsamość oraz kierunek, którym pragnął prowadzić zarówno siebie, jak i tych, którym służył w Kościele.
4 października 2003 roku papież Jan Paweł II awansował go na przewodniczącego Papieskiej Rady ds. Świeckich, jednocześnie wynosząc go do godności arcybiskupa. W tej roli Ryłko nie tylko kontynuował pracę z osobami świeckimi, ale również odpowiadał za organizację kolejnych edycji Światowych Dni Młodzieży:
- Kolonia (2005),
- Sydney (2008),
- Madryt (2011),
- oraz Rio de Janeiro (2013).
Jego zaangażowanie zostało docenione przez kolejnych papieży – Benedykta XVI, który potwierdził jego nominację w kwietniu 2005 roku, oraz Franciszka, który uczynił to ponownie w marcu 2013 roku.
Stanisław Ryłko – kreacja kardynalska i nowe funkcje
Podczas audiencji generalnej 17 października 2007 roku, papież Benedykt XVI ogłosił, że Ryłko zostanie kardynałem. Stało się to oficjalnie podczas konsystorza 24 listopada 2007 roku, gdy został kreowany kardynałem diakonem tytularnego kościoła Najświętszego Serca Chrystusa Króla. Swój kościół objął 30 maja 2008 roku.
W 2018 roku papież Franciszek podniósł go do rangi kardynała prezbitera, zachowując jednak dotychczasowy kościół tytularny na zasadzie pro hac vice, co oznacza wyjątkowy status tytularny.
Kardynał Ryłko został członkiem wielu ważnych dykasterii:
- Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych,
- Kongregacji ds. Biskupów,
- Papieskiej Rady ds. Nowej Ewangelizacji,
- Papieskiej Komisji ds. Ameryki Łacińskiej.
Dodatkowo 10 marca 2015 roku papież Franciszek mianował go członkiem Papieskiego Komitetu ds. Międzynarodowych Kongresów Eucharystycznych, a w sierpniu 2018 roku – członkiem Papieskiej Komisji ds. Państwa Watykańskiego.
Archiprezbiter bazyliki Matki Bożej Większej
Po zakończeniu pracy w Papieskiej Radzie ds. Świeckich – która została wcielona do nowo utworzonej Dykasterii ds. Świeckich, Rodziny i Życia w 2016 roku – kardynał Ryłko nie zakończył swojej aktywności w Watykanie. Wręcz przeciwnie, objął jedno z najbardziej prestiżowych stanowisk kościelnych w Rzymie.
28 grudnia 2016 roku papież Franciszek mianował go archiprezbiterem bazyliki Matki Bożej Większej (łac. Basilica Papale di Santa Maria Maggiore), zastępując na tym stanowisku odchodzącego na emeryturę kardynała Santosa Abril y Castelló. Ingres do tej wyjątkowej papieskiej świątyni odbył się 2 lutego 2017 roku. Bazylika ta, będąca jednym z czterech głównych kościołów papieskich w Rzymie, odgrywa szczególną rolę w duchowości maryjnej i w liturgii Kościoła katolickiego.
Funkcja archiprezbitera łączy obowiązki duchowe z administracyjnymi – do zadań Ryłki należało m.in. zarządzanie bazyliką, przewodniczenie liturgiom, dbanie o pielgrzymów oraz promowanie dziedzictwa artystycznego i historycznego świątyni. Jego nominacja była potwierdzeniem zaufania, jakim darzył go Ojciec Święty oraz uznania dla jego długoletniej służby.
Udział w synodach, konklawe i sakrach biskupich
Jako kardynał, Stanisław Ryłko aktywnie uczestniczył w najważniejszych wydarzeniach życia Kościoła. Brał udział w czterech Zwyczajnych Zgromadzeniach Ogólnych Synodu Biskupów:
- 2005 – poświęconym Eucharystii,
- 2008 – nt. Słowa Bożego w życiu i misji Kościoła,
- 2009 – dotyczącym Afryki,
- 2014 – skoncentrowanym na problematyce rodziny.
Jednym z najbardziej doniosłych wydarzeń, w których uczestniczył, było konklawe w 2013 roku, podczas którego wybrano papieża Franciszka. Było to historyczne wydarzenie, które zapoczątkowało nową erę w dziejach Kościoła katolickiego.
Kardynał Ryłko pełnił również istotną rolę jako współkonsekrator w licznych sakrach biskupich. Wśród duchownych, którym udzielał sakry, znaleźli się m.in.:
- Josef Clemens – sekretarz Papieskiej Rady ds. Świeckich (2004),
- Grzegorz Ryś – biskup pomocniczy krakowski, dziś arcybiskup łódzki (2011),
- Damian Muskus – również biskup pomocniczy krakowski (2011),
- Rolandas Makrickas – arcybiskup mianowany w 2023 roku.
Odznaczenia i uznanie międzynarodowe
Za swoją wieloletnią służbę Kościołowi i Polsce, kardynał Stanisław Ryłko został uhonorowany licznymi odznaczeniami zarówno krajowymi, jak i zagranicznymi.
W 2009 roku, decyzją ówczesnego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego, otrzymał Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski – jedno z najwyższych polskich odznaczeń państwowych, przyznawane za wybitne zasługi dla kraju. W 2015 roku kolejne najwyższe odznaczenie – Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski – wręczył mu Prezydent Andrzej Duda, doceniając jego wkład w promocję wartości chrześcijańskich i działalność na rzecz Polonii.
Również Niemcy uhonorowały kardynała Ryłkę za jego międzynarodowe zaangażowanie i działalność na rzecz dialogu między narodami. 10 kwietnia 2008 roku odebrał z rąk ambasadora Hansa-Henninga Horstmanna Wielki Krzyż Zasługi Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec, przyznany przez Prezydenta Horsta Köhlera.
