Nowe dowody mogą pomóc wyjaśnić okoliczności jednej z pierwszych ofiar stanu wojennego
Instytut Pamięci Narodowej poinformował o wznowieniu śledztwa w sprawie śmierci Antoniego Browarczyka – 20-letniego gdańszczanina, który zginął 17 grudnia 1981 roku podczas demonstracji przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego. Nowo odnalezione dokumenty z archiwów Milicji Obywatelskiej rzucają nowe światło na okoliczności tej tragedii, pozostającej niewyjaśnioną przez ponad cztery dekady.
W skrócie:
- Instytut Pamięci Narodowej wznowił śledztwo w sprawie śmierci Antoniego Browarczyka, który zginął w Gdańsku w grudniu 1981 roku.
- Nowo ujawnione dokumenty Milicji Obywatelskiej sugerują, że broń została użyta bez wydanego rozkazu.
- Postępowanie prowadzi Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Szczecinie.
- Sprawa ma istotne znaczenie dla ustalenia odpowiedzialności za zbrodnie popełnione w czasie stanu wojennego.
Śmierć młodego demonstranta
Antoni Browarczyk został śmiertelnie postrzelony w głowę w rejonie Bramy Wyżynnej w Gdańsku podczas starć milicji z protestującymi robotnikami. Był uczniem szkoły zawodowej oraz aktywnym uczestnikiem młodzieżowego ruchu opozycyjnego. Jego śmierć uznawana jest za jedną z pierwszych ofiar stanu wojennego w Polsce.
Bezpośrednio po tragedii rozpoczęto postępowanie wyjaśniające, jednak – jak przypomina IPN – śledztwo było trzykrotnie umarzane z powodu niewykrycia sprawców. Nowe materiały ujawnione w ramach projektu „Archiwum Zbrodni” wskazują, że broń została użyta bez wydanego rozkazu, a funkcjonariuszom nie groziło bezpośrednie niebezpieczeństwo.
IPN: nowe ustalenia i kierunek postępowania
Decyzję o ponownym podjęciu sprawy wydała Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Szczecinie. Prokuratorzy analizują obecnie dokument Komendy Głównej Milicji Obywatelskiej, który szczegółowo opisuje przebieg wydarzeń z grudnia 1981 roku. Zawarte w nim ustalenia mogą umożliwić identyfikację funkcjonariuszy uczestniczących w akcji oraz wskazanie osoby, która oddała śmiertelny strzał.
Śledztwo obejmie również ustalenie, czy w latach 80. podejmowano próby zacierania śladów lub utrudniania postępowania. IPN zapowiada, że w trakcie prac zostaną przeanalizowane wcześniejsze decyzje prokuratury wojskowej oraz sprawdzona kompletność zgromadzonych akt
Pamięć o Antonim Browarczyku
Antoni Browarczyk był sympatykiem Lechii Gdańsk i uczestnikiem duszpasterstwa dominikańskiego, a także aktywnie pomagał w rozwieszaniu plakatów „Solidarności”. Już 13 grudnia 1981 roku zaangażował się w protesty przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego.16 grudnia brał udział w ulicznych starciach w Gdańsku, a 17 grudnia został śmiertelnie postrzelony w głowę przez funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej. Został pochowany na Cmentarzu Łostowickim w Gdańsku.
W 2008 roku prezydent Lech Kaczyński pośmiertnie uhonorował Antoniego Browarczyka Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. W 2011 roku zainicjowano budowę pomnika upamiętniającego Antoniego „Tolka” Browarczyka oraz pozostałe gdańskie ofiary stanu wojennego. W akcję zbierania podpisów poparcia dla tej inicjatywy aktywnie włączyli się kibice Lechii Gdańsk. Uroczyste odsłonięcie pomnika odbyło się 13 grudnia 2016 roku.
Wznowienie śledztwa stanowi nie tylko próbę przywrócenia historycznej sprawiedliwości, lecz także część szerszej inicjatywy IPN – projektu „Archiwum Zbrodni”, którego celem jest ponowne przeanalizowanie przypadków stosowania przemocy przez aparat bezpieczeństwa PRL wobec obywateli.
Źródła: dzieje.pl, IPN
