Paweł Wakuła, Zuzanna Orlińska, Grażyna Bąkiewicz, Wielka historia małych miast województwa łódzkiego
Historia nie zawsze rozgrywa się w stolicach i na wielkich placach. Czasem dzieje się w Brzezinach, Opocznie albo Przedborzu – na oczach ludzi, których nazwisk nie ma w podręcznikach. Wielka historia małych miast przypomina, że bez tych miejsc polska przeszłość byłaby dziurawa.
Wielka historia małych miast to zbiór opowieści osadzonych w konkretnych miejscowościach – głównie z obszaru dzisiejszego województwa łódzkiego – które zwykle pozostają na marginesie „wielkiej narracji” o dziejach Polski.
Każdy rozdział poświęcony jest innemu miastu i innemu epizodowi historycznemu: pobytom władców, pracy pisarzy, ważnym wydarzeniom politycznym, momentom przełomowym widzianym z perspektywy lokalnej. Książka pokazuje, że historia kraju składa się z wielu małych historii, rozgrywanych w miejscach bliskich codziennemu doświadczeniu.
Grażyna Bąkiewicz prowadzi narrację swobodnie i komunikatywnie, łącząc elementy opowieści przygodowej, legendy i popularnonaukowej syntezy. Każde miasto staje się osobną historią z wyraźnym punktem ciężkości: postacią, wydarzeniem lub momentem, który nadaje mu sens i tożsamość. Styl jest lekki, oparty na konkretach, pozbawiony encyklopedycznego tonu. Ilustracje Mikołaja Kamlera pełnią funkcję porządkującą i wizualnie oswajają materiał historyczny, nie dominując nad tekstem.
Książka opiera się na założeniu, że bez lokalnej perspektywy nie da się zrozumieć historii Polski jako całości. Wielkie procesy – wojny, decyzje dynastyczne, zmiany polityczne – mają swoje realne punkty zaczepienia w małych miastach, które były świadkami i uczestnikami wydarzeń o ogólnokrajowym znaczeniu. Takie ujęcie dobrze wpisuje się w współczesne podejście do historii regionalnej i mikrohistorii, podkreślające wagę „małych ojczyzn” w budowaniu tożsamości i pamięci zbiorowej.
Największym atutem książki jest zmiana perspektywy: zamiast powtarzać znane schematy, pokazuje historię przez miejsca często pomijane w edukacji szkolnej. Plusem jest także klarowna struktura – krótkie, zamknięte opowieści pozwalają czytać książkę fragmentami. Ograniczeniem może być regionalny zakres: to propozycja szczególnie czytelna dla odbiorców zainteresowanych konkretnym obszarem kraju, choć mechanizm opowieści pozostaje uniwersalny.
To bardzo dobra książka do pokazania dzieciom, że historia nie jest abstrakcją z podręcznika, lecz czymś, co działo się „tuż obok”. Świetna do czytania przed wyjazdem, po powrocie albo jako punkt wyjścia do rozmowy o własnej małej ojczyźnie.
Wydawnictwo Literatura
Ocena recenzenta: 6/6
Agnieszka Cybulska
Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Literatura. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
