Chris Niedenthal, red. A. Chudzik, album Stan wojenny
13 grudnia 1981 roku rzeczywistość Polek i Polaków zmieniło wprowadzenie stanu wojennego. Na ten temat ukazało się gro publikacji naukowych i popularnonaukowych, które pokazują lata 1981-1983 z wielu różnych perspektyw. Uznanie wśród odbiorców zyskała także fotografia reportażowa tamtych czasów, której przykładem jest album Stan wojenny.
Stan wojenny został wprowadzony w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 13 grudnia 1981 roku. Był reakcją Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego (WRON), z generałem Wojciechem Jaruzelskim na czele, na działalność opozycyjną Solidarności.
Rada Państwa, która wprowadziła ten stan nadzwyczajny na terenie PRL, zrobiła to niezgodnie
z obowiązującą wtedy konstytucją. Był to czas internowań, aresztowań oraz strajków okupionych krwią Polaków. Stan wojenny zniesiono 22 lipca 1983 roku.
Autor zdjęć
Chris Niedenthal to polsko-brytyjski fotoreporter. W 1986 roku otrzymał prestiżową nagrodę World Press Photo za portret Jánosa Kádára. Pracował dla wielu poczytnych pism zagranicznych: „Time”, „Newsweek”, „Der Spiegel”.
Fotografował między innymi pierwszą pielgrzymkę Jana Pawła II do Polski, kiedy papież spotkał się z wiernymi na Jasnej Górze. Był także jednym z dwóch pierwszych fotoreporterów, którzy w 1980 roku zostali wpuszczeni na teren Stoczni Gdańskiej. Wykonywał zdjęcia w czasie stanu wojennego w PRL. Stworzył projekt fotograficzny poświęcony dzieciom z niepełnosprawnościami.
Nieoczywiste fotografie
Album Stan wojenny w pełni poświęcony jest przedziałowi lat 1981-1983. Prezentuje on ponad 200 fotografii wykonanych przez Chrisa Niedenthala, z których znaczna część jest w kolorze. Są to zdjęcia przedstawiające głównie Warszawę, ale pojawiają się także kadry z innych miejsc ówczesnej Polski, jak na przykład z Płocka, Leszna czy Wrocławia.
Fotografie ukazane w albumie to przede wszystkim życie codzienne w czasie stanu wojennego. Bardzo dużo zdjęć jest poświęconych codziennym czynnościom, przez co odbiorca ma wrażenie, że ten nadzwyczajny stan wprowadzony w PRL, w rzeczywistości niczego nie zmienił.
Niedenthal daje odbiorcy zdjęcia niepozowane. Osoby fotografowane nie wiedzą, że w czasie ich zwykłych zajęć robione są im zdjęcia. Kadry jednak pokazują, że codzienność lat 1981-1983 to też obecność Ludowego Wojska Polskiego na ulicach kraju, transportery opancerzone w wielu miejscach czy pacyfikacje strajków przy pomocy ZOMO.
Zdjęcia Niedenthala to również emocje, które towarzyszyły ludziom w zwykłych i doniosłych momentach życia.
Album Stan wojenny – ocena
Album ze zdjęciami Niedenthala to już kolejny, który prezentuje zdjęcia z czasów PRL tego fotoreportera. Do tej pory ukazały się: Polska Rzeczpospolita Ludowa. Rekwizyty
oraz 13/12. Polska stanu wojennego.
Plusem publikacji jest to, że zdjęcia są podpisane, z uwzględnieniem daty ich wykonania. Podpisy są w języku polskim i angielskim. Dodatkowo, album zaopatrzony jest w krótkie wspomnienia osób związanych z opozycją demokratyczną w PRL, które mówią o swoich odczuciach po wprowadzeniu stanu wojennego w 1981 roku.
Prawie wszystkie kadry są kolorowe, więc z łatwością można zobaczyć/przypomnieć sobie, jak się wtedy ubierano, jak wyglądały samochody, targi czy mieszkania. Zdjęcia są naprawdę duże, co też jest niewątpliwym plusem tego albumu.
Jedynym negatywnym aspektem jest fakt, że takich albumów, autorstwa tego samego człowieka, podejmujących to samo zagadnienie, jest już kilka. Niektóre zdjęcia z pewnością się powtarzają, co sprawia, że album nie jest nowatorski.
Wydawnictwo: BOSZ
Ocena recenzenta: 4/6
Karolina Wysińska
Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem BOSZ.
