Bitwa pod Płowcami | wywiad z dr Karolem Kościelniakiem

685 lat temu miała miejsce bitwa pod Płowcami. Stroną polską dowodził Władysław Łokietek, zaś po stronie krzyżackiej dowódcami byli komtur krajowy chełmiński Otto von Lauterberg, marszałek zakonu Dietrich von Altenburg, wielki komtur Otto von Bonsdorf. Królestwo Polskie przystąpiło do bitwy w sile 5 tys., a Zakon Krzyżacki w sumie 6,3 tys. Wskutek bitwy Krzyżacy odstąpili od marszu na Brześć.

r Karol Kościelniak
Karol Kościelniak

Przedstawiamy wywiad na temat tej właśnie bitwy z dr Karolem Kościelniakiem, adiunktem w Zakładzie Historii Wojskowej Instytutu Historii UAM w Poznaniu. Jest on autorem licznych publikacji z zakresu historii wojskowej. Jego zainteresowania naukowe obracają się wokół dziejów oręża polskiego, ze szczególnym uwzględnieniem czasów nowożytnych.

Czy według Pana bitwę pod Płowcami można zaliczyć do grona polskich zwycięstw czy też nie? Jak jest to przedstawiane we współczesnej historiografii? Czy ta bitwa jest kolejną w polskiej historii, o której możemy mówić o zwycięstwie i porażce pod względem strategicznym i taktycznym?

Sądzę, że bitwę pod Radziejowem-Płowcami, bo tak powinno się prawidłowo określać to starcie, możemy zaliczyć do polskich zwycięstw. Jednak należy podkreślić, że nie jest to proste zwycięstwo, ponieważ na polu bitwy był remis, ale pod względem strategicznym było to zwycięstwo wojsk Władysława Łokietka. Historiografia ostatnich stu lat różnie podchodziła do tej bitwy, doskonale przedstawił to Konrad Ziółkowski w swoim artykule zamieszczonym na łamach Studiów z Dziejów Polskiej Historiografii Wojskowej, gdzie dokonał analizy wszystkich prac mówiących o tejże bitwie. Ja zwrócę uwagę na kilka kwestii poruszanych w pracach historycznych. Mianowicie zdecydowana większość Autorów uważa bitwę pod Radziejowem-Płowcami za sukces wojsk polskich. Tylko nieliczni uznają, że było to taktyczne zwycięstwo wojsk Łokietka, zdecydowana większość uznaje, że bitwa była taktycznie nierozstrzygnięta, podkreślając sukces strategiczny Władysława Łokietka, ponieważ Krzyżacy opuścili pole bitwy i wycofali się poza Wisłę. Oczywiście, przytaczając słowa Mariana Biskupa, podkreślić należy, że to, co pozostawiły nam źródła, jest bardzo fragmentaryczne i często niejednoznaczne. W związku z tym, wiele pytań co do tego, komu należy przypisać zwycięstwo taktyczne, oraz jakie było jego znaczenie polityczne i strategiczne pozostaje otwartych. Osobiście uważam, że bitwa pod Radziejowem-Płowcami była taktycznie nierozstrzygnięta, czyli remis, ponieważ pierwsze starcie pod Radziejowem było zwycięstwem polskim, natomiast drugie, już pod Płowcami, zwycięstwem krzyżackim. Podkreślić należy sukces strategiczny strony polskiej, ponieważ Krzyżacy przerwali kampanię i wycofali do Torunia.

Co z bitwą stoczoną tego samego dnia pod Radziejowem? Dlaczego tak rzadko się o niej wspomina?

Ponieważ tak jest w podręcznikach. W podręcznikach pisze się, że odbyła się bitwa pod Płowcami, nie uwzględnia się najnowszych badań. Bitwa rozegrała się pomiędzy Radziejowem i Płowcami. Dopiero w 1993 roku Tomasz Jurek zwrócił uwagę, że dwie fazy bitwy rozegrały się w dwóch różnych punktach, pierwsza faza niedaleko Radziejowa, a druga faza na wschód od Radziejowa, pod wsią Płowce. Różnica między tymi miejscowościami wynosi 8 km.

Czy zgadza się Pan zatem ze stwierdzeniem J. Wyrozumskiego, że militarne zwycięstwo Łokietka z września tegoż roku w bitwie pod Płowcami z częścią armii krzyżackiej było tylko sukcesem doraźnym?

Tak, zgadzam się, ponieważ ten sukces nie dał Łokietkowi żadnych materialnych korzyści, tylko prestiżowe, polityczne. Przez kolejne kilkadziesiąt lat Polacy zmagali się z Zakonem, nim uzyskali jakieś konkretne materialne korzyści. Proszę pamiętać, że Zakon nie doznał w tym starciu druzgocącej klęski, jak to miało miejsce pod Grunwaldem i już kilka miesięcy później najechał i zajął Kujawy. Jednak znaczenie polityczne, prestiżowe i mentalne już doraźnymi nie były.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*