Autorytaryzm, to według klasycznej definicji model ustroju politycznego, w którym całość władzy skupiona jest w rękach jednostki lub jednostek. Przywódcy oraz jego najbliższego otoczenia. Model władzy oparty na autorytecie jednostki ciągle i nieprzerwanie występuje w wielu krajach świata. Nieco inaczej jest w świecie zachodnioeuropejskiej polityki. Tam rządy autorytarne były charakterystyczne dla I połowy XX stulecia, a obecnie powracają w swej najsilniejszej i najpełniejszej formie. Powodów tego stanu rzeczy w mojej opinii jest co najmniej kilka. A zatem: Dlaczego autorytaryzm powrócił? Właśnie teraz – w naszych czasach.
Primo
Przede wszystkim należy zaznaczyć, iż rządy autorytarne są skuteczne w działaniu. Historia dwudziestolecia międzywojennego udowodniła, że z kryzysami natury gospodarczej, społecznej czy politycznej, najlepiej radzą sobie właśnie rządy o wyjątkowo silnej strukturze władzy. Obecnie zawirowania na arenie międzynarodowej dają ten sam efekt. Raz po raz dochodzi do załamania się dotychczasowego porządku ekonomicznego czy społecznego. A z tym po raz kolejny lepiej radzą sobie państwa o silnej władzy wykonawczej, a takim są właśnie kraje autorytarne.
Secundo
Po za tym państwa o autorytarnym modelu rządów oprócz swej skuteczności szybciej podejmują również decyzje strategiczne. Jest to szczególnie ważne w obecnej, dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości. W realiach rządów autorytarnych znaczna większość decyzji jest podejmowana osobiście przez przywódcę lub w jego najbliższym otoczeniu. Dopiero one zatwierdzane są przez podporządkowany władzy wykonawczej parlament.
Taki model procedury decyzyjnej, czy mówiąc szerzej ustawodawczej, pozytywnie wpływa na szybkość podejmowania działań, a pośrednio też ich skuteczność. A to z kolei sprawia, iż autorytaryzmy cieszą się obecnie opinią ustrojów skuteczniejszych i bardziej wydajnych. Wiąże się to też z zdecydowaniem działań podejmowanych w państwach autorytarnych. W ślad za szybkością decyzji i faktem, iż podejmuje je tylko wąskie grono, przychodzi też większa kategoryczność działań. To z kolei – jak pokazuje praktyka – przynosi zazwyczaj rezultaty korzystniejsze dla danej społeczności.
Po trzecie
Po trzecie rządy oparte na autorytecie jednostki – często charyzmatycznego wodza – nawiązują do ideologii dominującej w państwie, którym przyszło im zarządzać. Stąd tez charakterystyczne dla tego modelu, częste odwołania do wartości religijnych i patriotycznych. Stąd też autorytaryzmy częściej nabierają charakteru prawicowego niż lewicowego. Nie zmienia to jednak prostego faktu. Z racji wyrażania tych samych przekonań co większość społeczeństwa, autorytaryzm staje się dla obywateli po prostu atrakcyjniejszy.
Charyzma
Z kwestią „powabu autorytaryzmu” wiąże się jeszcze właśnie jedna jego cecha – osoba przywódcy. Często jest nią właśnie jakaś charyzmatyczna jednostka, która imponuje części społeczeństwa wiedzą, umiejętnościami, sposobem przemawiania, charyzmą czy po prostu osiągnięciami. Powoduje to, iż część wyborców wybiera ten właśnie model sprawowania władzy, ponieważ utożsamia go wyłącznie z osobą przywódcy, którego po prostu podziwia.
Inną cechą charakterystyczną autorytaryzmu, która sprawiła, że model ten coraz częściej powraca w ostatnich czasach jest zastosowania bardzo skutecznego mechanizmu propagandy. To w połączeniu ze skutecznymi działaniami marketingowymi daje wymierny efekt. Powoduje, iż większość społeczeństwa popiera działania autorytarne, nawet jeśli wcześniej nie była skłonna się z nimi zgadzać.
I co dalej?
Autorytaryzm w naszych czasach powrócił w swej prawie najpełniejszej formie. Nie jest to jeszcze ten znany z I połowi XX stulecia, ale wielu specjalistów ma wrażenie, że już coraz bliżej nam do tego wzorca. Powodów tego stanu rzeczy jest wiele, ale do najznaczniejszych można zaliczyć właśnie czynniki ideologiczne i społeczne. Autorytaryzm bowiem prawie zawsze zaczyna budowanie swego wpływu od uboższych grup społecznych, których po kryzysach gospodarczych naszych czasów jest coraz więcej i stają się one znacznie liczniejsze.
Zajrzyj też do felietonu: Czy ktoś uczy się z historii?
Dlaczego autorytaryzm powrócił?
- bo często jest skuteczniejszy i szybszy w działaniu niż demokracje;
- bo odwołuje się do tego, co bliskie społeczeństwu;
- bo charyzma wodza czy lidera zawsze pociąga za sobą tłumy;
- bo jest najprostszą receptą na trudne czasy.
Taka jest moja opinia na powyższy temat!
Dziękuję Ci, że zapoznałeś się z nią do końca. Pamiętaj, że masz pełne prawo się z nią nie zgadzać. Dlatego zachęcam Cię do dyskusji. Zapraszam do wymiany poglądów!
