Niedawne badanie naukowe 800-letnich ludzkich szczątków znalezionych w Norwegii potwierdza, że historia z nordyckiej sagi wydarzyła się naprawdę. Stara królewska opowieść o tym, że ciało zostało celowo umieszczone w studni, aby zatruć zaopatrzenie w wodę, w rzeczywistości mogła się mieć miejsce!
Szkielet został odkryty w 1938 roku w studni na terenie norweskiego zamku. Teraz nowe badanie opublikowane 24 października 2024 roku w iScience łączy datowanie radiowęglowe i analizę DNA, ujawniając, że osoba prawdopodobnie zmarła w 1197 roku podczas ataku na zamek norweskiego króla Sverre Sigurdssona, położonego w pobliżu Trondheim w środkowej Norwegii. Wydarzenie to zostało udokumentowane w Sverris Saga, jednej z „King’s Sagas” – kolekcji kronik prozą z XII-XIV wieku, które celebrują nordyckich królów.
Michael Martin, współautor badania i genetyk ewolucyjny z Norweskiego Uniwersytetu Nauki i Technologii, zauważył w Live Science, że może to być pierwszy raz, kiedy zidentyfikowano szczątki osoby wspomnianej w nordyckich sagach. Podczas gdy analiza genetyczna zidentyfikowała wcześniej szczątki, takie jak szczątki króla Anglii Ryszarda III z 1485 r., ciało w tej studni poprzedza to o wieki, sięgając 1197 roku.
To najwcześniejszy przypadek zastosowania technik genomicznych
– powiedział Martin.
Analiza DNA wykazała ponadto, że przodkowie mężczyzny pochodzili z południowej Norwegii. Odkrycie to podważa wcześniejsze założenia, że był on prawdopodobnie obrońcą z centralnej Norwegii. Zamiast tego badanie sugeruje, że mógł on być obrońcą o południowym pochodzeniu lub napastnicy mogli pozbyć się jednego ze swoich zmarłych w studni.
Archeolodzy uważają, że Sverris Saga mogła zostać napisana blisko czasu wydarzeń, które opisuje i potencjalnie pod bezpośrednim nadzorem samego króla Sverre, który rządził Norwegią od około 1177 roku do swojej śmierci w 1202 roku.
Studium wyjaśnia, że ten 182-wersowy poemat prozą opowiada o podróży Sverre do władzy królewskiej w Norwegii w drugiej połowie XII wieku, podkreślając wiele bitew stoczonych przez jego lojalnych żołnierzy, znanych jako „Birkebeiner” lub „brzozowe nogi” z powodu kory brzozowej, którą owinęli wokół nóg dla ochrony.
Głównymi wrogami Sverre byli „Baglers”, rywalizująca frakcja. Saga opisuje atak Baglerów z 1197 roku, podczas którego martwe ciało zostało rzekomo wrzucone do studni w pobliżu zamku w Trondheim, z zamiarem zatrucia wody dla Sverre i jego obrońców Birkebeiner.
Według przetłumaczonej sagi, wzięli martwego człowieka i wrzucili go do studni, a następnie wypełnili ją kamieniami.
Chociaż nie jest pewne, czy szczątki znalezione w studni należą do tej konkretnej osoby, datowanie radiowęglowe wskazuje, że mężczyzna zmarł mniej więcej w tym samym czasie, jak zauważono w badaniu. Autorzy dodają: Nie możemy ostatecznie potwierdzić, że szczątki znalezione w studni na zamku Sverresborg należą do osoby wspomnianej w Sverris Saga, ale poszlaki potwierdzają tę teorię.
Źródła:
- Martin R. Ellegaard, S. Sunna Ebenesersdóttir, Kristjan H.S. Moore, Hans K. Stenøien, Agnar Helgason, Michael D. Martin, Corroborating written history with ancient DNA: The case of the Well-man described in an Old Norse saga, iScience [dostęp: 14.11.204].
- Tom Metcalfe, DNA analysis of medieval man thrown into a well suggests story in Norse saga really happened, Live Science [dostęp: 14.11.204].
Fot. Norwegian Institute for Cultural Heritage Research
