Ks. Roman Zelek, Pamiętnik proboszcza, wstęp i opracowanie: J. Gapys, ks.T. Gocel
Lektura pamiętników „świadków historii” jest niezwykle fascynująca i dostarcza dużo rzetelnej wiedzy na temat epoki historycznej. I to nie tylko postaci „pierwszoplanowych”, takich jak chociażby Winston Churchill. Także pamiętniki postaci „drugo i trzecioplanowych” są warte przeczytania, co widać na przykładzie ks. Romana Zelka, Pamiętnik proboszcza.
Pamiętniki ks. Romana Zelka (1893-1975), zatytułowane „Pamiętnik proboszcza” zostały przez Delegaturę IPN w Kielcach w ramach serii wydawniczej, noszącej tytuł „Seria Świętokrzyska. Dzienniki, Wspomnienia, Pamiętniki, Listy”. Zostały opracowane i poprzedzone wstępem przez Jerzego Gapysa i ks. Tomasza Gocla.
Ich autor był postacią wyjątkowo barwną. Urodził się 28 lutego 1893 roku w Wełczu w rodzinie chłopskiej. W 1905 roku jako 12 latek brał udział w strajku szkolny, przeciwko rosyjskiemu zaborcy. 8 września 1915 roku przyjął święcenia kapłańskie. Następnie jako wikariusz pracował w wielu parafiach na Kielecczyźnie. Poza typową pracą duszpasterską angażował się także w podnoszenie poziomu oświaty na wsi oraz w sprawy dotyczące spółdzielczości wiejskiej. W 1924 roku założył Spółdzielnię Mleczarską w Dzierążni.
W latach 1938-1939 był senatorem w Senacie V kadencji. W czasie II wojny światowej był administratorem parafii katedralnej w Kielcach. Piastując tę funkcję, organizował pomoc dla uchodźców z Warszawy, którzy napływali do Kielc po upadku Powstania Warszawskiego. Zorganizował Komitet Społeczny, którego celem było przygotowanie cmentarza, przeznaczonego dla wszystkich zamordowanych przez Niemców w Kielcach i okolicach. 4 lipca 1946 roku, razem z księdzem Janem Danielewiczem bezskutecznie próbował powstrzymać pogrom Żydów w Kielcach, znany jako „pogrom kielecki”.
12 stycznia 1952 roku został aresztowany przez UB, ale trzy lata później 10 lutego 1955 roku został zwolniony z więzienia bez procesu sądowego. Po wyjściu z więzienia ponownie został proboszczem parafii katedralnej w Kielcach. 20 lutego 1965 roku przeszedł na emeryturę i ostatecznie zamieszkał w Domu Księży Emerytów w Kielcach. 26 lutego 1975 roku zmarł i został pochowany w Kielcach.
W czasie swojej emerytury ksiądz Zelek został namówiony przez księdza Tomasza Wróbla do napisania swoich pamiętników. Pracował nad nimi przez sześć ostatnich lat swojego życia (1969-1975), korzystając ze swoich notatek, dotyczących głównie okresu międzywojennego i okupacji niemieckiej oraz własnej pamięci.
Udało mu się szczęśliwie doprowadzić je do końca, zaledwie na kilka tygodniu przed swoją śmiercią. Ich lektura jest ogromnie wciągająca i daje wiele cennych uwag na temat realiów czasów w których żył autor. Nie będę w tym miejscu ich streszczał, zainteresowanych zachęcam gorąco do lektury!
Wydawnictwo IPN
Ocena recenzenta: 5/6
Konrad Ruzik
Egzemplarz recenzencki otrzymany od Wydawnictwa IPN. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
