Łukasz Grajewski, Alternatywa dla Niemiec czy zagrożenie dla świata? Kulisy marszu AfD po władzę
Jestem pewien, że każdy interesujący się polityką słyszał nazwę pewnej niemieckiej partii: Alternatywa dla Niemiec. AfD stała się w powszechnym dyskursie uosobieniem tego, co najgorsze w polityce. Partia ta określana jest mianem „skrajnej”, „faszystowskiej”, „neonazistowskiej”. Współpraca z AfD w mediach „głównego nurtu” jest przedstawiana niemal jak przestępstwo.
Zadajmy zatem sobie podstawowe pytanie: dlaczego Niemcy głosują na AfD? Skąd się wzięła ta partia i jaki ma program?
Odpowiedzi na te i wiele innych pytań szuka w recenzowanej książce Łukasz Grajewski. Jest on dziennikarzem. W latach 2018 – 2025 był korespondentem „Dziennika Gazety Prawnej:, Polskiej Agencji Prasowej i „Tygodnika Powszechnego” w Niemczech. Dodajmy jeszcze, że książka ukazała się nakładem wydawnictwa Szczeliny.
Treść
Już na wstępie powiem, że książka bardzo mi się spodobała. Jej lektura otwiera oczy na wiele spraw i naprawdę wyjaśnia sporo, jeśli chodzi o AfD. Przyznam się, że nieco obawiałem się lektury. Zastanawiałem się, czy książka nie będzie tylko jedną wielką krytyką i oskarżeniem. Jednak moje obawy okazały się bezpodstawne. Autor napisał naprawdę bardzo dobry reportaż, w którym zachował dziennikarską rzetelność i obiektywizm. Nie pisał pod z góry założoną tezę. Starał się naprawdę zrozumieć fenomen (bez wątpienia tak możemy określić to zjawisko) AfD.
Alternatywa dla Niemiec powstała w środę 6 lutego 2013 roku w Oberursel. Założyła ją grupa osiemnastu mężczyzn. Nie byli oni jednak prawicowymi ekstremistami. Nie należeli do żadnej skrajnej subkultury. Nie byli fanatykami. Okazuje się, że tych osiemnastu mężczyzn to poważni ludzie, profesorowie, doktorzy habilitowani i doktorzy. Czyż nie jest to zaskakujące? Przyznam szczerze, że ja o tym nie wiedziałem. Podświadomie zakładamy, że za powstaniem tej partii musiały stać jacyś skrajni ludzie. Tymczasem rzeczywistość okazuje się o wiele ciekawsza. Podobnie jak cele stworzenia nowej partii. Przede wszystkim były nimi kwestie ekonomiczne. Założyciele bardzo mocno krytykowali euro jako wspólną europejską walutę. Ich koronnym argumentem był fakt zaangażowania się Niemiec w ratowanej zbankrutowanej Grecji. Angela Merkel stwierdziła, że wobec tego posunięcia „nie ma alternatywy”. Ludzie tworzący AfD odpowiedzieli, że „zawsze jest jakaś alternatywa”.
Tak oto powstała partia, która w niedalekiej przyszłości miała sporo namieszać w niemieckiej i europejskiej polityce. Znaczenie Niemiec dla Europy jest tak istotne, że sytuacja wewnętrza w tym kraju rezonuje na całą Unię Europejską.
Jednak zanim AfD w 2025 roku zdobyła ponad 20% głosów w wyborach do Bundestagu, przeszła długą i burzliwą drogę. Nie obyło się bez walki o władzę wewnątrz ugrupowania, ostre spory między członkami a nawet otwarte rozłamy. Wszystko to autor opisuje z prawdziwą reporterską pasją.
Jednak Łukasz Grajewski nie zajmuje się tylko samą AfD czy jej przywódcami. Grajewski robi coś o wiele więcej. Zajmuje się wyborcami partii. Jeździ po Niemczech, spotyka się z ludźmi, rozmawia z nimi i stara się zrozumieć. Zrozumieć, dlaczego głosują na Alternatywę dla Niemiec? Co takiego się stało, że porzucili tradycyjne niemieckie partie – CDU, SPD – na rzecz Afd? Dlaczego nie zrażają ich liczne skandale i kontrowersje, których przecież w AfD nie brakuje (i o których otwarcie pisze autor)? Odpowiedzi na tak postawione pytania są różne. Oczywiście obecnie dominuje temat imigrantów. Jednak AfD – jak już było powiedziane – narodziła się raczej z powodów ekonomicznych. Chociaż z zewnątrz postrzegamy Niemcy jako gospodarczą potęgę Europy i kraj bez wątpienia bogaty, to jednak Niemcy także przeżywają wewnętrzne trudności. Mowa tu nie tylko o wschodnich Niemczech, gdzie tradycyjnie poparcie dla AfD jest największe. Świetnie pokazują to rozmowy zawarte w książce. Autor naprawdę potrafi umiejętnie stawiać pytania i słuchać.
Łukasz Grajewski zwraca także uwagę na coraz bardziej rosnące w Niemczech napięcia między dużymi miastami a prowincją. Stawia tezę, że pod tym względem Niemcy upodabniają się do Polski czy USA. Ludzie żyjący w Berlinie zupełnie nie rozumieją tych mieszkających z dala od dużego miasta. Oczywiście działa to w obie strony. Liberalne duże miasta inaczej postrzegają rzeczywistość niż prowincja.
Bez wątpienia arcyciekawą postacią w AfD jest jej współliderka Alice Wiedel. Jak to możliwe, że stojąca na czele „skrajnie prawicowej” partii kobieta jest mieszkającą w Szwajcarii lesbijką? Czy naprawdę popiera ją Elon Musk? W polskim kontekście trudno to sobie wyobrazić.
Podsumowanie
„Alternatywa dla Niemiec czy zagrożenie dla świta? Kulisy marszu AfD po władzę” to bez wątpienia pozycja godna polecenia. Powinni sięgnąć po nią wszyscy interesujący się polityką. Łukasz Grajewski napisał rzetelny reportaż, próbując uchwycić fenomen AfD. Szczerze mówiąc zabrakło mi nieco kwestii polityki zagranicznej, zwłaszcza w polskim kontekście. Czy ewentualne rządy AfD w Niemczech oznaczają realne zagrożenie dla Polski? Zastanawiam się także, jak na AfD i jej program patrzą niemieckie Kościoły katolicki i protestancki. Uwagi te w żadnej mierze nie wpływają na ogólną ocenę książki. Według mnie jest to świetnie napisany reportaż, który przybliża nam bardzo ciekawy wycinek niemieckiej politycznej rzeczywistości.
Wydawnictwo Szczeliny
Ocena: 6/6
Wojciech Sobański
Egzemplarz recenzencki otrzymany od Wydawnictwa Szczeliny. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
