Rustykalizm, ludomania, regionalizm – tak opisać można treść książki Łukasza Gołębiowskiego. Przepełniona tradycyjną kulturą ludową; opisująca zwyczaje zaręczyn, zaślubin, pogrzebów, świąt religijnych; przenosząca do świata szeroko rozumianej polskiej wsi XIX wieku.
Gołębiowski ukazuje tradycyjne życie chłopskie w XIX wieku. Nie upiększa, nie dramatyzuje – pokazuje wieś dawnego stulecia taką, jaką była; jaką stworzyli ją ludzie żyjący w tamtych czasach. W swoich opisach odnosi się także do zamożnych warstw ludu polskiego – królów, szlachty, mieszczan.
Autor
Łukasz Gołebiowski urodził się w 1773 roku. Był polskim historykiem, etnografem, bibliotekarzem i tłumaczem. Brał udział w insurekcji kościuszkowskiej. Interesował się historią, obyczajami i tradycjami mieszkańców ziem polskich, dokumentując je w swoich licznych publikacjach. Największą sławę przyniosło mu dzieło “Lud polski, jego zwyczaje, zabobony”, uznawane za jedno z pierwszych opracowań etnograficznych poświęconych polskiej kulturze ludowej. Jego dorobek odegrał ważną rolę w rozwoju polskiej etnografii.
Portret dawnej Polski
Dzieło Gołębiowskiego jest nowym wydaniem jego książki o podobnym tytule z 1830 roku. Autor, poruszając kwestie tradycji, zwyczajów i zabobonów, pokazuje nie tylko to, jak mieszkańcy dawnej wsi celebrowali zaręczyny czy narodziny dziecka. “Lud polski” to przede wszystkim obraz, który daje nam portret Polski XIX wieku. Łukasz Gołębiowski zaczyna od wyjaśnienia kim jest, czym zajmuje się i jakie powinności ma chłop żyjący na XIX wiecznej wsi. Autor przedstawia także co należy rozumieć pod pojęciem “lud” oraz jakie ludy należą lub należały do Królestwa Polskiego.
Struktura książki
Recenzowana pozycja została podzielona na 11 rozdziałów. Każdy z nich jest dodatkowo rozbity na mniejsze części, które tworzą spójną całość. Przeważająca część książki poświęcona jest XIX-wiecznej wsi, jednakże Czytelnik znajdzie także rozdział poświęcony zwyczajom weselnym królów polskich, szlachciców oraz mieszczan. Temat wesel jest tutaj
w ogóle szeroko omawiany – nie tylko w odniesieniu do chłopstwa polskiego. Inny rozdział opowiada także o praktykach weselnych ludów, które niegdyś były podległe państwu polskiemu. Dzieło wieńczy nota biograficzna autora recenzowanej książki. Jeśli chodzi o język, którym posługuje się autor, jest on pełen archaizmów, dawnych form fleksyjnych, widać inną interpunkcję i ortografię.
“Lud polski. Jego zwyczaje i zabobony” – ocena
To wartościowa publikacja dla osób zainteresowanych historią, etnografią oraz kulturą ludową. Autor z dużą starannością dokumentuje obrzędy, tradycje i codzienne życie mieszkańców XIX-wiecznej Polski. Jej niewątpliwym atutem jest szczegółowość opisów oraz autentyczność przekazu, pozwalająca lepiej zrozumieć realia życia na polskiej wsi. Należy jednak pamiętać, że książka została napisana w XIX wieku, dlatego jej język może być wymagający dla współczesnego Czytelnika. Liczne archaizmy, dawna ortografia i styl narracji sprawiają, że lektura wymaga skupienia i cierpliwości. Nie jest to publikacja przeznaczona dla osób szukających lekkiej i dynamicznej opowieści, lecz dla czytelników zainteresowanych pogłębieniem wiedzy o polskiej kulturze i tradycji.
Wydawnictwo Replika
Ocena: 5/6
Karolina Wysińska
