Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej dołącza do grona instytucji wykorzystujących ekspozycje i przestrzeń muzealną jako wsparcie w terapii różnych schorzeń. Już 26 lutego na Zamku Sułkowskich odbędzie się spotkanie poświęcone tej innowacyjnej metodzie. Czy muzeoterapia, obcowanie ze sztuką może poprawić zdrowie i samopoczucie? Coraz więcej badań potwierdza tę tezę, a niektóre kraje wprowadziły już „muzea na receptę”.
Muzeoterapia – sztuka w służbie zdrowia
Czy muzeum może stać się przestrzenią terapeutyczną? Muzeoterapia, choć dla wielu wciąż brzmi egzotycznie, zyskuje coraz większą popularność jako metoda wspierająca leczenie różnych schorzeń. O jej potencjale rozmawiano 3 lutego 2025 roku w Muzeum Historycznym w Bielsku-Białej podczas konferencji prasowej, gdzie zaprezentowano także najbliższe plany placówki.
Założenia muzeoterapii przedstawiła dyrektor muzeum, Iwona Purzycka, wspólnie ze swoimi współpracownikami. Jak podkreśliła, Zamek Sułkowskich zamierza położyć duży nacisk na wykorzystanie zbiorów, narracji i przestrzeni muzealnej w celach terapeutycznych.
Niektórzy reagują na to pojęcie ze zdziwieniem – do niedawna także część muzealników miała podobne odczucia. Jednak wszystko, co robimy, zapraszając Państwa do uczestnictwa w życiu muzeum, już jest pewną formą muzeoterapii – wyjaśniała Iwona Purzycka.
Dodała także, że muzeoterapia polega na świadomym wykorzystaniu kolekcji muzealnych, aranżacji wystaw i samej atmosfery muzeum, by wspierać proces leczenia i redukować stres.
Obcowanie ze sztuką w odpowiednio dobranym otoczeniu może przynosić konkretne korzyści zdrowotne. Kontakt z kulturą pozwala na oderwanie się od codziennych trosk, wyciszenie i regenerację psychiczną. Lekarze podkreślają, że ma to znaczenie nie tylko w poprawie jakości życia pacjentów, lecz także może przyczyniać się do ich szybszego powrotu do zdrowia.
Choć w Polsce muzeoterapia wciąż jest nowością, jej pionierskie wdrażanie można już zaobserwować w takich instytucjach jak Muzeum Narodowe w Kielcach, muzeum w Wieliczce czy Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku. Teraz do tego grona pragnie dołączyć także Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej. „Dopiero uczymy się tej metody” – zaznaczyła Iwona Purzycka.
Spotkanie poświęcone muzeoterapii na Zamku Sułkowskich
Osoby zainteresowane tą tematyką będą miały okazję pogłębić swoją wiedzę już 26 lutego o godzinie 12:00 w Zamku Sułkowskich, gdzie odbędzie się spotkanie poświęcone muzeoterapii. W roli prelegentów wystąpią prof. Robert Kotowski, dyrektor Muzeum Narodowego w Kielcach, oraz prof. Jadwiga Jośko-Ochojska, specjalistka zdrowia publicznego, neurofizjolog, związana ze Śląskim Uniwersytetem Medycznym.
Wydarzenie organizowane jest we współpracy z Instytutem Kultury Miejskiej – Miasto Splotów, który w listopadzie zeszłego roku zorganizował konferencję dotyczącą wpływu kultury na zdrowie.
Instytut kontynuuje idee, które towarzyszyły staraniom Bielska-Białej o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2029, a teraz również Polskiej Stolicy Kultury 2026. Promowanie świadomości, że kultura może mieć walory prozdrowotne i stanowić formę profilaktyki zdrowotnej, to jeden z głównych celów naszej działalności
– podkreśliła Edyta Ruta z Instytutu Kultury Miejskiej – Miasto Splotów.
Muzea na receptę – muzeoterapia na świecie
Choć w Polsce muzeoterapia jest dopiero rozwijana, w innych krajach osiągnęła już znaczący poziom zaawansowania. Prof. Jadwiga Jośko-Ochojska przywołała wyniki badań z 2021 roku, przeprowadzonych w takich państwach jak Kanada, Francja, Wielka Brytania, Australia czy Belgia, gdzie muzeoterapia została wprowadzona do leczenia wielu poważnych chorób, m.in. nowotworów, chorób sercowo-naczyniowych, choroby Alzheimera czy choroby Parkinsona.
Wyniki były na tyle obiecujące, że w niektórych krajach wprowadzono tzw. muzea na receptę – lekarze mogą wypisywać pacjentom wizyty w muzeach, finansowane przez państwo.
Pacjent nie płaci za bilet, a na miejscu czeka na niego arteterapeuta, który prowadzi terapię poprzez sztukę. Efekty są imponujące – zmniejsza się ból, lęk, cierpienie, objawy depresyjne, a u osób z chorobą Alzheimera poprawiają się funkcje poznawcze – wyjaśniła prof. Jadwiga Jośko-Ochojska.
Zamek Sułkowskich – historyczna siedziba Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej
Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej mieści się w murach Zamku Sułkowskich, którego historia sięga przełomu XIV i XV wieku. Przypuszcza się, że pierwszą warownię wzniósł książę cieszyński Przemysław I Noszak.
Na przestrzeni wieków zamek wielokrotnie rozbudowywano i zmieniał on właścicieli, aż w 1752 roku został zakupiony przez Aleksandra Sułkowskiego, który dwa lata później otrzymał tytuł księcia Bielska. Zamek pozostawał w rękach jego rodu aż do 1945 roku, a jego ostatnim właścicielem był Aleksander Ludwik Sułkowski, który zmarł w 1956 roku.
Dziś zamek nie tylko stanowi siedzibę muzeum, ale także staje się przestrzenią dla nowych inicjatyw. Muzeoterapia to jedno z najnowszych przedsięwzięć, które może przynieść realne korzyści zdrowotne odwiedzającym. Może warto więc dodać wizytę w muzeum do swojego planu dbania o zdrowie?
Źródło: ms.bielsko-biala.pl, PAP
bdh/cc
