Książęta piastowscy śpią w kaplicy…
W latach 60-tych i 70-tych XIV stulecia rozpoczęto prace budowlane przy kaplicy św. Anny, którą władca opolski książę Bolko III upatrzył sobie na miejsce spoczynku swoje i swoich przodków. We wnętrzu tej kaplicy zwanej także Piastowską znajdują się dwa kamienne nagrobki książąt opolskich. Są one bardzo cennym przykładem średniowiecznej sztuki sepulklarnej i wykonane zostały prawdopodobnie około 1380 roku, być może przez jeden z czeskich warsztatów Piotra Parlera, artysty z XIV wieku zaangażowanego przez cesarza Karola IV m.in. do prac w praskiej katedrze św. Wita. Pierwszy nagrobek w opolskiej kaplicy przedstawia leżące postacie dwóch brodatych książąt w mitrach, oznakach władzy książęcej i w strojach rycerskich. Są to książęta Bolko I (zm. 1313) oraz Bolko II (zm. 1356). Leżąca postać księcia Bolka I wspiera się na lwie, który symbolizował odwagę i potęgę królewską. Drugi z nagrobków przedstawia parę książęcą Bolka III (fundatora kaplicy zm. 1382 r.) w zbroi rycerskiej i jego żonę Annę (zm. 1378, której patronką była właśnie święta Anna) z psem pod stopami, który symbolizował wierność. Kiedy w XIX stuleciu kościół franciszkański został zajęty przez protestantów, kamienne płyty zostały usunięte z kaplicy zamienionej zresztą na zakrystię i umieszczone w prezbiterium za głównym ołtarzem. Częściowo zostały wówczas uszkodzone. Dopiero w 1951 roku wróciły ponownie na swoje dawne miejsce do kaplicy. W 1952 roku umieszczono tutaj płytę nagrobną niejakiego Jana Prószkowskiego, zmarłego w 1508 roku kanclerza księcia opolskiego Jana Dobrego, która wcześniej znajdowała się w kaplicy Prószkowskich,a następnie w klasztorze. We wschodniej ścianie kaplicy św. Anny znajdziemy także płytę nagrobną przedstawiającą Madonnę z Dzieciątkiem w otoczeniu św. Katarzyny I z mieczem) oraz św. Urszuli (ze strzałą), córek burgrabiego opolskiego Daniela Scholza – Katarzyny, Urszuli oraz Doroty zmarłych w latach 1626-1630.
W Kaplicy Piastowskiej pod posadzką w kryptach spoczywają też inni członkowie rodziny książęcej, m.in. książę Mikołaj II, z którym wiąże się ciekawa historia. W czerwcu 1497 r. na zjeździe w Nysie Mikołaj II chcąc uniknąć niewoli ze strony skłóconego z nim księcia cieszyńskiego Kazimierza II, namiestnika króla czeskiego próbował ugodzić go sztyletem. Postanowiono wydać go wbrew prawu pod sąd ławniczy w Nysie, pomimo tego, że Mikołajowi jako księciu przysługiwał wyłącznie sąd królewski. Kazimierz postanowił ściąć Mikołaja. Książę protestował przeciwko bezprawiu i procesowi, który toczył się w języku niemieckim. Mikołaj II Opolski zastał ścięty na rynku w Nysie ginąc ze słowami „O Nyso! Czyż dlatego moi przodkowie darowali ciebie Kościołowi, abyś mi teraz życie wydzierała?. W kaplicy umieszczono współczesny tryptyk przedstawiający św. Annę z fundatorem klasztoru księciem Władysławem I i fundatorem Jasnej Góry Władysławem III Opolczykiem oraz św. Barbarę i św., Jadwigę Śląską – żonę Henryka Brodatego. Obecne sklepienie gwiaździste kaplicy pochodzi z początku XVI stulecia; wcześniej kaplica przykryta była drewnianym stropem. W podziemiach franciszkańskiego kościoła znajdują się także szczątki fundatora i dobroczyńcy klasztoru paulinów na Jasnej Górze, księcia Władysława Opolczyka, który zmarł w 1401 roku. W kryptach pochowano również wnuczkę króla Władysława Łokietka, księżną Elżbietę oraz wielu zakonników; znajduje się tutaj również najstarszy zachowany na ziemiach śląskich wczesnogotycki fresk z 1320 r. przedstawiający Grupę Pasji (Ukrzyżowanego, Matkę Bożą i św. Jana).
Arkadiusz Bednarczyk
Bibliografia:
M.Kowalski, L. Korczak, Broszura- Przewodnik po kościele franciszkanów w Opolu, Kraków 2008
A. Jasiński, J. Tonkiewicz, Kościół i klasztor OO. Franciszkanów w Opolu, Opole 2011
E. Frankiewicz, Zespół klasztorny opolskich franciszkanów, przewodnik, Opole 1988.
Zdjęcia Arkadiusz Bednarczyk
Kościół Franciszkanów w Opolu
2 Wnętrze kaplicy
3-4 Nagrobki książąt opolskich
