W Mediolanie w zamku Sforzów odkryto tunele, które Leonardo da Vinci naszkicował w 1495 roku
Tajemnicze tunele, które Leonardo da Vinci naszkicował w 1495 roku, mogły wreszcie zostać odkryte. Okazuje się, że ukryte przejścia znajdują się pod zamkiem Sforzów w Mediolanie. Zespół badaczy zidentyfikował te podziemne struktury, które stanowią część wczesnego systemu obronnego zamku. Eksperci, którzy odkryli tunele, sugerują, że może istnieć jeszcze więcej podobnych struktur czekających na odkrycie.
Zamek Sforzów, który znajduje się w samym centrum współczesnego Mediolanu, został wzniesiony w połowie XIV wieku, a jego budowa rozpoczęła się w 1358 roku. Z biegiem lat, przez wieki, był on wielokrotnie rozbudowywany, modyfikowany, a częściowo także rozbierany.
Dziś z pierwotnego zamku pozostało jedynie około jednej szóstej. Około 1495 roku Ludovico Sforza, ówczesny książę Mediolanu, zlecił Leonardowi da Vinci i innym artystom dekorację wnętrz zamku. W tym czasie da Vinci naszkicował fortyfikacje obronne, które do złudzenia przypominają zamek Sforzów. Na szkicu znalazły się także liczne przejścia, z których większość zniknęła z mapy historii.
Nadal istnieją podziemne przejścia, z których niektóre są otwarte dla zwiedzających – powiedziała Francesca Biolo, historyk architektury z Politechniki w Mediolanie, w e-mailu do Live Science. Jednakże, jak dodała, “stało się jasne, że te ścieżki mogą być znacznie bardziej rozbudowane, niż to, co jest obecnie znane i dostępne”.
W ramach swojego projektu badawczego Biolo współpracowała z władzami Zamku Sforzów oraz firmą inżynieryjną Codevintec Italiana, opracowując nową metodę digitalizacji złożonych, wysoko rozwarstwionych budynków historycznych. Ta technika wykorzystuje różne technologie, pozwalając na dokładniejsze odwzorowanie skomplikowanej struktury zamku.
Zespół pod przewodnictwem Biolo przeprowadził szczegółowe badania podziemnych pomieszczeń zamku. Użyto przy tym kilku nowoczesnych metod, takich jak skanowanie laserowe, GPS, badania georadarowe 3D oraz fotogrametria, czyli tworzenie wirtualnych modeli 3D na podstawie wielu zdjęć. Celem było odkrycie, czy pod zamkiem znajdują się nieznane, niedostępne wcześniej przestrzenie lub przejścia.
Wyniki były o wiele bardziej znaczące i intrygujące, niż się spodziewaliśmy – przyznała Biolo. Odkryliśmy pomieszczenia na drugim poziomie podziemnym oraz dodatkowe przejście biegnące równolegle do znanego. Te nowo odkryte korytarze najprawdopodobniej znajdują się w miejscach wskazanych na szkicu Leonarda da Vinci z 1495 roku.
Leonardo da Vinci posiadał ogromną wiedzę na temat struktur wojskowych i systemów obronnych swoich czasów – powiedziała Biolo. Na jego szkicu wyraźnie rozpoznaje się główną bryłę zamku, a także liczne przejścia. Jednakże, jak podkreśliła, nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, jaki był dokładny zakres zaangażowania da Vinci w tworzenie struktur zamku w Mediolanie.
Biolo dodała również, że pod zamkiem Sforzów może kryć się jeszcze wiele innych nieodkrytych przestrzeni, choć wykopaliska w tej chwili nie wchodzą w grę. Wszyscy chcielibyśmy zobaczyć i fizycznie zbadać te przestrzenie, ale ważne jest także, aby szanować obecny stan obszaru i ograniczenia miasta – zakończyła ekspertka.
Zamek Sforzów w Mediolanie
Budowa pierwszej fortyfikacji Mediolanu rozpoczęła się w drugiej połowie XIV wieku za rządów dynastii Viscontich, która panowała nad miastem przez niemal sto lat. W 1277 roku arcybiskup Ottone Visconti pokonał swojego rywala, Napoleone della Torre, i przejął władzę w Mediolanie. Po jego śmierci w 1354 roku, jego bratankowie – Matteo II, Galeazzo II i Bernabò Visconti – podzielili między siebie księstwo.
W latach 1368–1370 Galeazzo II Visconti zbudował twierdzę wzdłuż murów miejskich, przy Porta Giovia, nazwanej Castello di Porta Giovia, od starożytnego rzymskiego wejścia. W miejscu tym, w czasach rzymskich, znajdował się Castrum Portae Jovis, który pełnił funkcję koszar pretorianów i obozu wojskowego.
Visconti rozbudowali fortecę, a po ich upadku, w 1450 roku, Francesco Sforza odbudował zamek jako swoją rezydencję. Francesco Sforza, mąż Bianki Marii Visconti, kontynuował budowę, a prace nad umocnieniami i wieżami trwały przez kilka lat, mimo trudności finansowych i epidemii. W 1452 roku do pracy nad dekoracją dołączyli Filarete i Jacopo da Cortona, którzy budowali centralną wieżę zamku – Torre del Filarete.
Po śmierci Francesco Sforzy w 1466 roku, jego syn Galeazzo Maria Sforza kontynuował rozbudowę, a zamek zyskał nowe freski i dekoracje, w tym znane dzieła malarzy księstwa. Ludovico il Moro (1494) uczynił zamek jednym z najwspanialszych dworów w Europie, zapraszając do Mediolanu artystów, w tym Leonarda da Vinci, który wykonał freski w apartamentach książęcych.
Jednak po upadku Sforzów i po 1535 roku, zamek przeszedł w ręce Hiszpanów. Karol V nadał go hiszpańskim wojskom, które przekształciły go w twierdzę wojskową. Prace nad wzmocnieniem fortyfikacji rozpoczęto w 1550 roku, a system obronny zmieniono, tworząc nowoczesne umocnienia w formie gwiazdy.
Po przejęciu Lombardii przez Austriaków, zamek pozostawał w rękach wojskowych, a w 1796 roku, po przybyciu Napoleona, rozpoczęła się rozbiórka twierdzy. Pomimo planów wyburzenia, zamek nie został całkowicie zniszczony. W 1801 roku architekt Antolini zaprezentował projekt przebudowy, który jednak nie został zrealizowany. Zamiast tego, dokonano pewnych modyfikacji, które nadano mu neoklasycystyczne formy.
Po 1815 roku, po przejęciu Mediolanu przez Austriaków, zamek zyskał nowe funkcje wojskowe. Podczas powstania mediolańczyków w 1848 roku zamek był bombardowany przez wojska austriackie, a w 1859 roku, po wyzwoleniu Mediolanu przez wojska sabaudzkie, twierdza została zdewastowana przez mieszkańców.
W XX wieku, po II wojnie światowej, zamek przeszedł liczne renowacje. W 1905 roku zakończono prace nad odbudową wieży Filarete, a w latach 70. XX wieku przeprowadzono kolejne prace konserwacyjne, w tym odrestaurowano sgraffiti na wewnętrznej fasadzie zamku. W 1999 roku, po odbudowie fontanny na Piazza Castello, zamek stał się siedzibą wielu instytucji kulturalnych, m.in. muzeów i galerii.
Źródło: Kristina Killgrove, Mysterious tunnels sketched by Leonardo da Vinci in 1495 may finally have been discovered — hidden under a castle in Milan, Live Science [dostęp: 11.02.2025].
Fot. poglądowa, Zamek Sforzów w Mediolanie, domena publiczna
