Odtajniono dokumenty rządu Thatcher dotyczące Polski

W piątek, 30 grudnia ubiegłego roku, opublikowano dokumenty zawierającą wewnętrzną korespondencje brytyjskiego rządu z lat 1988-1989. Materiały zawierają informację dotyczące zaangażowania rządu londyńskiego w okresie polskich przemian demokratycznych.

Zestaw dokumentów zawiera 319 stron korespondencji między premier Margaret Thatcher i jej najbliższymi współpracownikami, w kluczowych ministerstwach i ambasadzie brytyjskiej w Warszawie. Materiały źródłowe pochodzą z okresu: luty 1988 – sierpień 1989.

Ciekawość historyków, a także mediów budzi bezpośredni i osobisty stosunek Thatcher do przemian demokratycznych w Polsce i do czołowych polityków tamtego czasu. I tak w czerwcu 1989 r., gdy doradcy „Żelaznej Damy” zasugerowali jej, zaledwie kilkanaście dni po pierwszych częściowo wolnych wyborach parlamentarnych w Polsce, że nie ma w kalendarzu czasu na nieformalne spotkanie z reprezentującym Solidarność Bronisławem Geremkiem, premier odpisała krótko i treściwie: „Muszę się z nim zobaczyć”. W takcie spotkania z Geremkiem, Thatcher otrzymała m.in. szczegółowo rozpisaną propozycję „programu pomocy międzynarodowej dla Polski”, w szczególności dotyczącą redukcji długu zagranicznego i przyszłych relacji Polski z Międzynarodowym Funduszem Walutowym, Bankiem Światowym i Klubem Paryskim. Natomiast Bronisław Geremek poprosił premier rządu brytyjskiego o pomoc w rozwiązaniu kryzysu żywnościowego i skierowanie do Polski nadwyżek z krajów Wspólnoty Europejskiej. Rozmawiano także o brytyjskich doświadczeniach związanych z masowymi zwolnieniami oraz przekwalifikowaniem pracowników przemysłu ciężkiego.

Natomiast dokument datowany na 27 sierpnia 1989 r. szefowa brytyjskiego rządu odręcznie dodała do notatek sekretarza prośbę o przekazanie liderom Solidarności „gratulacji za ich niebywałe osiągnięcia – oczy całego świata zwrócone są na nich; tak wiele zależy od ich sukcesu”. Kilka dni wcześniej Tadeusz Mazowiecki został wybrany na pierwszego niekomunistycznego premiera w Europie Środkowo-Wschodniej.

Odtajnione dokumenty zawierają także inne ważne informacje. Archiwa ujawniają bliskie relacje administracji Thatcher z polskimi środowiskami w Wielkiej Brytanii. Ówczesny rząd brytyjski wielokrotne udzielał odmowy na prośby o zwrócenie Polsce szczątków pochowanego w Newark generała i byłego premiera RP na uchodźstwie Władysława Sikorskiego. Thatcher tłumaczyła to w następujący sposób: zgodnie z życzeniami polskiej społeczności w Wielkiej Brytanii nie będzie to możliwe, dopóki Polska nie będzie w pełni demokratycznym i niepodległym państwem. Ostatecznie ekshumacja została przeprowadzona w 1993 r.

Krótko i celnie podsumowuje tamten czas ówczesny minister handlu, który w lipcu 1989 r. odwiedził Polskę, Alan Clark zapisał informację o „zaskoczeniu brakiem wiedzy eksperckiej w zakresie finansów”. „Niewielu Polaków rozumie, w jaki sposób pieniądze mogą nasmarować mechanizmy współczesnej gospodarki”.

Nie jest to pierwsza publikacja dokumentów z okresu urzędowania Margaret Thatcher. W lipcu 2016 roku opublikowano zapis korespondencji dotyczącej wizyty Thatcher w Polsce na jesieni 1988 r., włącznie ze szczegółowymi opisami spotkań z Wojciechem Jaruzelskim, premierem Mieczysławem Rakowskim i przedstawicielami Solidarności, a także listami Thatcher do polskiego papieża Jana Pawła II.

Źródło: www.tvn24.pl

Fot.: Margaret Thatcher (źródło: wikimedia commons)

Łukasz Gładysz

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*