David A. Graham, Projekt 2025. Ameryka Donalda Trumpa
Dokument przygotowany przez konserwatywne środowiska polityczne w Stanach Zjednoczonych w krótkim czasie stał się jednym z najważniejszych punktów odniesienia w debacie o przyszłości amerykańskiej administracji federalnej. W książce „Projekt 2025. Ameryka Donalda Trumpa” David A. Graham analizuje powstanie tego programu, jego twórców oraz propozycje zmian w funkcjonowaniu państwa. Autor przygląda się zarówno mechanizmom przygotowania projektu, jak i jego zawartości programowej oraz kontekstowi politycznemu, w którym dokument zaczął funkcjonować w debacie publicznej.
Publikacja została zbudowana w dwóch głównych częściach. Pierwsza z nich, zatytułowana „Metody i środki”, koncentruje się na procesie przygotowania projektu oraz planach reorganizacji władzy wykonawczej w Stanach Zjednoczonych. Graham opisuje środowisko, które doprowadziło do powstania dokumentu, a także działania podejmowane w celu przygotowania przyszłej administracji do ewentualnego objęcia władzy.
Druga część książki – „Program” – dotyczy treści politycznych zawartych w projekcie. Autor omawia kolejne obszary polityki publicznej opisane w dokumencie, wśród nich kwestie związane z polityką rodzinną i społeczną, imigracją i bezpieczeństwem granic, gospodarką i handlem, energetyką oraz środowiskiem naturalnym. W osobnych rozdziałach analizowane są również propozycje dotyczące polityki zagranicznej i obronnej.
Graham szczegółowo przedstawia genezę Project 2025, wskazując na rolę konserwatywnego think tanku Heritage Foundation, który od dekad przygotowuje programowe rekomendacje dla republikańskich administracji. Autor przypomina wcześniejszy raport tej instytucji – „Mandate for Leadership” z 1980 roku – opracowany przed objęciem urzędu prezydenta przez Ronalda Reagana. Dokument zawierał szczegółowe rekomendacje dotyczące funkcjonowania administracji federalnej oraz kierunków polityki publicznej i w późniejszych latach bywał traktowany jako jeden z ważnych punktów odniesienia dla republikańskich programów politycznych.
W książce opisano także proces przygotowania samego Project 2025 oraz szerokie zaangażowanie różnych organizacji konserwatywnych w jego opracowanie. Autor pokazuje, że projekt powstawał równolegle z działaniami mającymi przygotować zaplecze administracyjne dla ewentualnej przyszłej administracji republikańskiej.
Wśród tych działań znalazło się tworzenie programu politycznego, przygotowywanie list kandydatów na stanowiska w administracji federalnej, organizowanie szkoleń dla potencjalnych urzędników oraz opracowywanie projektów decyzji wykonawczych. Według opisu Grahama działania te miały umożliwić szybkie rozpoczęcie realizacji programu po objęciu władzy przez nową administrację.
Istotną częścią książki są również rozbudowane sylwetki osób zaangażowanych w przygotowanie projektu. Jedną z kluczowych postaci jest Paul Dans, który kierował pracami nad Projektem 2025 w Heritage Foundation. Wcześniej pełnił funkcje w administracji Donalda Trumpa, między innymi w Prezydenckim Biurze ds. Kadr (Presidential Personnel Office).
Drugą ważną postacią opisaną w książce jest Russell Vought, były dyrektor Biura Zarządzania i Budżetu w administracji Trumpa. Graham przedstawia jego działalność polityczną oraz poglądy dotyczące funkcjonowania administracji federalnej i roli prezydenta w systemie władzy wykonawczej. W publikacji pojawiają się także sylwetki innych współpracowników pierwszej administracji Trumpa, którzy uczestniczyli w pracach nad projektem.
Autor opisuje również argumenty zwolenników Project 2025 dotyczące funkcjonowania amerykańskiego państwa. W przedstawianych w książce stanowiskach pojawia się krytyka rozbudowanej biurokracji federalnej, dużej liczby urzędników służby cywilnej oraz ograniczeń, które – według części środowisk politycznych – utrudniają prezydentowi realizowanie programu politycznego.
W odpowiedzi na te diagnozy projekt zawiera propozycje zmian w strukturze administracji federalnej oraz w sposobie obsadzania stanowisk urzędniczych. Graham analizuje te propozycje, pokazując ich miejsce w szerszej debacie o roli państwa federalnego w Stanach Zjednoczonych.
Druga część książki szczegółowo omawia treść programu politycznego zawartego w dokumencie. Poszczególne rozdziały dotyczą między innymi polityki rodzinnej, imigracyjnej i gospodarczej, a także zagadnień energetycznych, środowiskowych oraz bezpieczeństwa międzynarodowego. Każdy z tych obszarów przedstawiony został w kontekście propozycji reform zawartych w Projekcie 2025.
David A. Graham opisuje również reakcje polityczne na publikację dokumentu. Project 2025 został udostępniony w internecie jeszcze przed wyborami prezydenckimi w Stanach Zjednoczonych i szybko stał się elementem debaty politycznej toczącej się w czasie kampanii wyborczej w 2024 roku. W książce omówione zostały reakcje różnych środowisk politycznych oraz sposób, w jaki dokument był interpretowany w przestrzeni publicznej.
„Projekt 2025. Ameryka Donalda Trumpa” stanowi więc próbę analizy jednego z najgłośniejszych dokumentów programowych ostatnich lat w amerykańskiej polityce. Graham przedstawia genezę projektu, sylwetki jego twórców oraz zakres proponowanych zmian w funkcjonowaniu administracji federalnej i polityce publicznej. Jednocześnie książka pokazuje kontekst polityczny, w którym dokument powstał i w którym zaczął odgrywać rolę w debacie o przyszłości amerykańskiego państwa.
Wydawnictwo Prześwity
Ocena recenzenta: 6/6
Marcin Cybulski
Egzemplarz recenzencki otrzymany od Wydawnictwa Prześwity. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
