Sukcesy Bolesława Chrobrego na tle osiągnięć Mieszka I

Z powyższej, pobieżnej syntezy wyłania się obraz władcy inteligentnego, dojrzałego, i przewidującego, którego zdobycze terytorialne okazały się trwałe, a poczynania wewnętrzne przyczyniły się do konsolidacji i wzmocnienia państwa. Mieszko jawi się jako odważny wizjoner, konsekwentnie realizujący zamierzone, osiągalne cele. Przyjrzyjmy się teraz jego słynnemu następcy.

Bolesław, syn Mieszka i czeskiej księżniczki Dobrawy, po śmierci ojca błyskawicznie przejął władzę, wygnawszy z kraju macochę, oraz swoich przyrodnich braci, Mieszka i Lamberta[12]. Odziedziczył kraj o znacznym już obszarze i ugruntowanej pozycji wśród sąsiadujących państw –  dotyczy to także dobrych stosunków z cesarstwem, które nie uległy pogorszeniu nawet po wygnaniu z kraju drugiej żony Mieszka, Ody[13]. Przeciwnie, dziedzic książęcego tronu zdawał się konsekwentnie podążać w kierunku wyznaczonym przez ojca, stając u boku Niemców w walkach przeciw połabskim Wieletom i Obodrytom (na jednej z wypraw, w 995 r., miał po raz pierwszy osobiście spotkać młodego cesarza Ottona III[14]).

Wydarzenia poprzedzające jedno z największych osiągnięć przypisywanych Bolesławowi Wielkiemu były bardzo dramatyczne. Głównym ich aktorem jest Wojciech, biskup praski, syn głowy czeskiego rodu Sławnikowiców, stanowiącego najsilniejszą opozycję dla Przemyślidów[15]. Wojciech przybył do kraju Chrobrego pod koniec 996, lub na początku 997 r., skąd wyruszył w towarzystwie swego brata, Radzima-Gaudentego, na misję do kraju bałtyjskich Prusów[16]. Tam poniósł gwałtowną śmierć z rąk pogan, a ocaleni towarzysze wrócili na dwór księcia Bolesława, który wg Galla Anonima miał wykupić ciało męczennika płacąc równowartość jego wagi w złocie[17]. Męczeńska śmierć Sławnikowica miała olbrzymie znaczenie ideowe, a posiadanie w Gnieźnie relikwi ogłoszonego świętym Wojciecha (999 r.) zostało umiejętnie wykorzystane przez Chrobrego, zarówno w staraniach o utworzenie polskiej metropolii kościelnej, jak o uzyskanie korony królewskiej[18].

Tzw. Zjazd Gnieźnieński odbył sie w jubileuszowym roku 1000[19]. Do grobu bliskiego mu św. Wojciecha przybył osobiście cesarz niemiecki Otton III. Podczas zjazdu w Gnieźnie miało miejsce kilka istotnych wydarzeń. Wiadomo, że cesarz dokonał inwestytury „arcybiskupa św. Wojciecha”, a biskupem tym został Radzim-Gaudenty, towarzysz i brat męczennika. Utworzone zostały też, podległe nowemu arcybiskupstwu, trzy nowe biskupstwa; w Kołobrzegu, Krakowie i Wrocławiu, przyczyniając się do rozbudowy polskiej organizacji kościelnej. Na zjeździe doszło również do wydarzenia o dużym znaczeniu symbolicznym. Książę Bolesław otrzymał od Ottona kopię włóczni św. Maurycego (mającą zawierać gwóźdź z Krzyża Świętego). Było to ważne insygnium używane podczas koronacji królów niemieckich i łączone z królestwem Longobardów. Gest ten stanowił szczególne wyróżnienie władcy młodego, jednak liczącego się już, chrześcijańskiego kraju i był swoistym podkreśleniem dobrych relacji z cesarstwem, zwieńczeniem procesu zapoczątkowanego przez Mieszka I.

Po przedwczesnej śmierci młodego Ottona III i koronacji Henryka II stosunki z Niemcami uległy drastycznemu pogorszeniu[20]. W toku walk wewnętrznych w Niemczech Chrobry zajął Milsko i Łużyce, które to nabytki udało mu się zachować na prawie lennym. W 1003 r. Bolesław wmieszał się w konflikt wewnętrzny w Czechach, w wyniku którego sam przejął władzę w całym kraju, neutralizując wpływy niemieckie i opierając granice swojego państwa o Dunaj. Książę odmówił potwierdzenia zwierzchności Niemiec nad Czechami i płacenia zwyczajowego trybutu, przejmując czeski tron jako suwerenny władca. Wydarzenia te zapoczątkowały okres aż trzech wojen z Niemcami.

Już w 1004 roku Henryk II pozorując wyprawę przeciw Polsce uderzył na Czechy, a Bolesław, nie zdążywszy przemieścić wojsk na czas, musiał ratować się ucieczką; Henryk zajął Pragę i Budziszyn[21]. Wojna skończyła się w 1005 r., a Bolesław musiał pogodzić się z utratą Czech, oraz Łużyc i Milska. Jendakże kolejny konflikt, w latach 1007-1013 umożliwił księciu odzyskanie utraconych w poprzedniej wojnie Milska i Łużyc, a gwarancją kończącego zmagania pokoju merseburskiego było małżeństwo jego syna, Mieszka (II) z siostrzenicą Ottona III, Rychezą. Na lata 1015-1018 przypada ostatni etap konfliktu polsko-niemieckiego, którego jedną z przyczyn było niedostarczenie przez Bolesława Henrykowi obiecanego na mocy pokoju merseburskiego wsparcia wojskowego. Duże znaczenie miała tu też nieudana próba wciągnięcia Czech do sojuszu przeciw cesarzowi. Pokój zawarty w 1018 w Budziszynie, a przypieczętowany małżeństwem Chrobrego z Odą, córką margrabiego Miśni, Ekkeharda, umacniał panowanie księcia w Milsku i Łużycach i przywracał dobre stosunki z Niemcami.

Artykuł składa się z więcej niż jednej strony. Poniżej znajdziesz numerację stron.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*