Pretekstem do pierwszej wyprawy Chrobrego na Ruś w 1013 r. były kwestie rodzinne; wiadomo, że książę wydał za Świętopełka, syna Włodzimierza I, swoją nieznaną z imienia córkę[22]. Jak pisze kronikarz niemiecki Thietmar, Świętopełk, który za namową teścia zamierzał sięgnąć po ruski tron, został wraz z żoną uwięziony. Celem wyprawy była też niewątpliwie chęć odzyskania utraconych jeszcze przez Mieszka Grodów Czerwieńskich i Przemyśla. Ruska interwencja nie przyniosła jednak żadnego skutku.
W 1015 r. zmarł Włodzimierz I Wielki, a władzę na Rusi przejął jego syn, Jarosław, brat zięcia Chrobrego, Świętopełka[23]. W 1018 r. Bolesław ponownie wyruszył za wschodnią granicę i, tym razem, wyprawa zakończyła się sukcesem: na tronie zasiadł Świętopełk. Bolesław, wracając z Kijowa, zabrał ze sobą ogromne łupy oraz jeńców (w tym dwie siostry Jarosława). Największym jednak osiągnięciem tej wyprawy było odzyskanie Grodów Czerwieńskich i Przemyśla.
Bolesław Chrobry zostały koronowany w Gnieźnie, na krótko przed śmiercią, w 1025 r[24]. Co ciekawe, wiemy o tym jedynie ze źródeł niemieckich, które akt ten uznają wręcz za zuchwalstwo i krzywdę króla niemieckiego, a rocznik kwedlinburski podkreśla, że Bolesław za swoją pychę został szybko ukarany śmiercią[25].
Z powyższej, krótkiej charakterystyki pierwszego polskiego króla wyłania się obraz człowieka zdecydowanego i bezwzględnego, nie cofającego się przed niczym, aby osiągnąć zamierzony cel. Chrobry jawi się też jako władca przewidujący, który potrafi umiejętnie wykorzystać pojawiające się szanse. Jak wypada w porównaniu ze swoim ojcem, księciem Mieszkiem I?
Zarówno Mieszko, jak i Bolesław dążyli do rozszerzenia granic swojego państwa, jednakże wydaje się, że działania Chrobrego w tym zakresie miały już wyraźne cechy imperialistyczne, o czym świadczy chociażby zajęcie całych Czech. Nie były to więc niewielkie graniczne utarczki, czy nawet aneksje poszczególnych dzielnic, lecz działania na większą skalę. Trzeba podkreślić, że zdobycze Mieszka na wieki pozostały przy Polsce, podczas gdy większość terenów pozyskanych przez jego syna, już krótko po śmierci króla została utracona. Rozmach Chrobrego i jego konsekwencje niezwykle trafnie oddaje Gerard Labuda: “Bolesław Chrobry rozbudował swoje państwo nie tylko przestrzennie, lecz także militarnie do granic wytrzymałości gospodarczej społeczeństwa. Na barkach ludności legł ciężar utrzymania dziesiątków grodów i dworów monarszych, urzędniczych i kościelnych[26]“. Trudno jednak przecenić niewątpliwe zasługi pierwszego króla Piasta. Na jego rządy przypada przecież utworzenie niezależnej od Niemiec, polskiej metropolii kościelnej. Niezaprzeczalny jest fakt, że Chrobry wywierał realny wpływ na wydarzenia w Europie Środkowej przełomu X i XI wieku, a władcy państw ościennych z pewnością musieli się z nim liczyć. Z drugiej strony, należy zauważyć, że zaczynał rządy w kraju już skonsolidowanym, podporządkowanym władzy centralnej i liczącym się na arenie międzynarodowej. Nie sposób więc nie zgodzić się z opinią Jerzego Strzelczyka, że przydomek “Wielki” należy się Mieszkowi i Bolesławowi łącznie, gdyż bez zasług ojca, wielkość syna nie byłaby możliwa[27].
Artykuł pierwotnie opublikowany 3 kwietnia 2017 roku
Marcin Krzysztof Nowiński
Bibliografia
- Labuda G., Pierwsze państwo polskie, Kraków 1989
- Labuda G., Mieszko II. Król Polski w czasach przełomu 1025-1034, Poznań 1994
- Strzelczyk J., Mieszko I. Chrzest i początki Polski, Poznań 2016
- Wyrozumski J., Dzieje Polski piastowskiej (VIII wiek – 1370), Kraków 1999
- Zakrzewski S., Bolesław Chrobry Wielki, wyd. II, Kraków 2000
Przypisy:
[1]Wyrozumski J., Dzieje Polski piastowskiej (VIII wiek – 1370), Kraków 1999, s.78
[2] Strzelczyk J., Mieszko I. Chrzest i początki Polski, Poznań 2016, s.125
[3] Labuda G., Pierwsze państwo polskie, Kraków 1989, s.14
[4] Strzelczyk J., op.cit., s.143
[5]Ibidem, s. 42.
[6]Ibidem, s. 42.
[7]Ibidem, s.154-157.
[8]Ibidem, s. 170.
[9]Ibidem, s. 182-187.
[10] Wyrozumski J., op.cit., s.80
[11] Strzelczyk J., op.cit., s.196-197
[12]Ibidem, s. 86.
[13]Ibidem, s. 86.
[14] Labuda G., op.cit., s.24
[15] Zakrzewski S., Bolesław Chrobry Wielki, Kraków 2000, s. 96-102
[16] Wyrozumski J., op.cit., s.87-88
[17]Ibidem, s. 88.
[18]Ibidem, s. 88.
[19]Akapit na podstawie: Wyrozumski J., op.cit., s. 88-92.
[20]Akapit na podstawie: Labuda G., Pierwsze państwo polskie, op.cit., s.30-32
[21]Akapit na podstawie: Wyrozumski J. , op.cit., s. 94-96.
[22]Akapit na podstawie: Wyrozumski J., op.cit., s. 95.
[23]Akapit na podstawie: Labuda G., Pierwsze państwo polskie, op.cit., s.50-51
[24] Labuda G., Pierwsze państwo polskie, op.cit., s.51
[25] Wyrozumski J., op.cit., s. 100.
[26] Labuda G., Mieszko II. Król Polski w czasach przełomu 1025-1034, Poznań 1994, s.130
[27] Strzelczyk J., op.cit., s.208
