Truman, Stalin i koniec monopolu atomowego | Recenzja

Michael Gordin, Truman, Stalin i koniec monopolu atomowego

Historia zimnej wojny od lat fascynuje historyków. Zbrojenia atomowe, które paradoksalnie sprawiły, że dotychczas nie wybuchła III wojna światowa, są wątkiem szczególnie interesującym. Michael Gordin – profesor historii z Uniwersytetu Princeton w Stanach Zjednoczonych, podjął się niewątpliwie trudnego wyzwania. Dzieje wyścigu zbrojnego, pomiędzy USA a ZSRR, do dziś są tematem kontrowersyjnym. Historycy wciąż muszą się zmagać z niedostatkiem dokumentów dotyczących tej tematyki. Autor opisał w swojej książce pierwszy rozdział tej fascynującej historii czyli dzieje okresu amerykańskiego monopolu atomowego oraz jego kresu, którego faktycznym wyznacznikiem było skonstruowanie pierwszej radzieckiej bomby atomowej.

Choć dzieje konstrukcji pierwszych bomb atomowych są tematem bardzo interesującym i  jednocześnie niezwykle złożonym. Autor jest historykiem, który specjalizuje się w dziejach współczesnej fizyki. Dzięki temu, wiele trudnych wątków, jakie pojawiają się w książce, zostało opisanych w sposób zrozumiały i jasny. Jest to pierwsza z zalet tej książki. Drugą, i niewątpliwie największą, jest sam temat. Autor w bardzo ciekawy sposób podejmuje liczne wątki związane z tematyką zbrojeń atomowych. Szpiegostwo, dzieje badań naukowych z dziedziny fizyki, historia zbrojeń, ewolucja powojennych doktryn militarnych oraz wszelkie konsekwencje polityczne związane z tymi zagadnieniami, autor spiął w spójny i bardzo ciekawy obraz sytuacji w latach 1945-1949. Ciekawym tłem dla rozważań autora są badania amerykańskiej opinii publicznej z tamtych lat. Często cytowane artykuły prasowe i wywiady wzbogacają treść o bardzo istotny element jakim jest społeczny kontekst podejmowanej tematyki. Strach przed utratą palmy pierwszeństwa w panowaniu nad atomem jest właściwie wątkiem przewodnim tej książki. Kiedy sowieci skonstruują bombę atomową? Jak się zachować gdy informacja o tym przestanie być tajemnicą? Jak się przygotować na ten fakt? Co zrobić by utrudnić im zadanie? Te i wiele innych pytań, z jakimi musiał się zmagać prezydent Truman, autor opisał w bardzo interesujący i błyskotliwy sposób.

W książce zdecydowanie dominuje amerykański kontekst podejmowanego tematu. Nie zabrakło informacji dotyczących radzieckiego programu atomowego, jednak można odnieść wrażenie, że stanowią jedynie tło dla całości narracji. Autor korzystał z dotychczas opublikowanych materiałów. Niestety nie znalazłem w jego pracy odwołań do materiałów znajdujących się w rosyjskich archiwach. Zamieszczona na końcu książki bibliografia uwzględnia wyłącznie dotychczas opublikowane dokumenty. Amerykański kontekst monopolu atomowego i jego końca, autor opisał jednak bardzo dokładnie. Potwierdza to nie tylko sama treść książki, ale również zbiory materiałów, na które autor się powołał.

Całość została poprzedzona krótkim wprowadzeniem opisującym kontekst historyczny. Następnie zamieszczono wykaz skrótów, z którym naprawdę warto się zapoznać. Kolejne siedem rozdziałów nie jest spójnych chronologicznie, jednak łączy się w logiczną całość. Ich nazwy w spisie treści są nieco enigmatyczne, jednak osobom zainteresowanym konkretnymi osobami czy zagadnieniami z pomocą może przyjść indeks, zamieszczony na końcu pracy. Treść została zakończona interesującym epilogiem, po którym następują przypisy i bibliografia. W tekście występują nieliczne literówki. Czcionka oraz edycja tekstu nie budzą zastrzeżeń. Oprawa graficzna okładki jest bardzo trafnie dobrana.

Książkę Michaela Gordina polecam każdemu, kto interesuje się dziejami wyścigu zbrojeń pomiędzy USA a ZSRR. Autor ujął jego genezę w bardzo interesujący i przejrzysty sposób. Dzięki temu nawet laik chcący dopiero poznać meandry zbrojeń atomowych nie znuży się podczas lektury. Osoby chcące pogłębić swoją dotychczasową wiedzę w tym zakresie, zapewne również znajdą w tej książce wiele interesujących wątków.

Ocena recenzenta: 4/6

Maciej Kościuszko

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*