W drodze do samodzielności. Stosunki chorwacko-bizantyjskie w latach 800-928

Tomisław i niezależność Chorwacji

Kolejnym i zarazem ostatnim interesującym nas etapem stosunków chorwacko-bizantyjskich jest panowanie Tomisława I, księcia i późniejszego króla Chorwacji. Tomisław objął tron książęcy około 910 roku. Pierwotnie w jego rękach znalazła się Chorwacja Przymorska dysponująca nie tylko potężnym jak na te czasy wojskiem lądowym i flotą mogącą się przeciwstawić każdemu zagrożeniu pojawiającemu się na Adriatyku, ale również rozwiniętą gospodarką. Około roku 915 wyprawił się z wojskami na terytorium Chorwacji Posawskiej, gdzie nad Drawą stawił czoła zmierzającym w stronę morza Węgrom. Jak możemy przeczytać w Latopisie Popa Duklanina: Tomisław oczekiwał ich z silnymi oddziałami wojska, pokonał i wygnał za Drawę. Dzięki temu zwycięstwu mógł połączyć w jeden organizm państwowy oba księstwa chorwackie. Przełomem w stosunkach z cesarstwem było zagrożenie, którego Bizancjum doznało ze strony bułgarskiego cara Symeona. Cesarstwo zwróciło się wtedy z prośbą o pomoc do chorwackiego księcia, oferując mu w zamian godność konsula i władzę nad należącymi do Bizancjum dalmatyńskimi miastami i wyspami. Ostatecznie władza nad nimi przeszła w ręce Tomisława w 923 roku łącząc w jedno całość ziem chorwackich. Z chorwacką pomocą udało się ochronić cesarstwo przed kolejnym najazdem Symeona. Już rok później uchodzący za najpotężniejszego bałkańskiego władcę tego czasu car Bułgarów przypuścił atak na zależną od Bizancjum Serbię. Uchodzący z Serbii dowódca okręgu Zaharija, znalazł schronienie w państwie Tomisława. Symeon natomiast przygotował wielką wyprawę przeciwko Chorwatom, która to miała być karą za udzielenie pomocy zarówno Bizantyjczykom jak i Serbom. Do starcia pomiędzy obiema armiami doszło 27 maja 927 roku, gdzie Tomisław już jako król doszczętnie rozbił wojska bułgarskie dowodzone przez wojewodę Alogobotura. Dwa lata wcześniej władca chorwacki przyjął godność królewską, o czym świadczy list papieża Jana X wysłany na synod w Splicie, w którym to tytułuje Tomisława drogim synem i królem Chorwatów. Koronacja była ostatnim aktem wychodzenia spod jakiejkolwiek zależności. Monarcha zmarł w 928 roku pozostawiając swoim następcom silne państwo o ugruntowanej na półwyspie pozycji, wolne od wszelkich zależności wobec któregokolwiek z cesarstw.

Relacje pomiędzy Chorwatami a cesarstwem nigdy nie należały do łatwych. Z jednej strony krnąbrny, potrafiący się zorganizować słowiański lud dążył do zajęcia jak największej powierzchni i utworzenia samodzielnego państwa, z drugiej sięgający tradycjami i organizacją czasów starożytnych konglomerat ludów i języków, który nie chciał utracić zwierzchnictwa nad górzystym terytorium Dalmacji. Wieloletnie lawirowanie chorwackich książąt pomiędzy Akwizgranem i Konstantynopolem, wyrywanie ziem siłą, bądź wykorzystywanie dyplomatycznych błędów większych sąsiadów doprowadziło do zjednoczenia w jednym ręku dwóch księstw i setek wysp oraz wyrwania ich spod zależności najpierw frankijskiej, a potem bizantyjskiej. Powstałe w ten sposób samodzielne Królestwo Chorwacji miało w tym stanie funkcjonować do początku XII wieku, kiedy w wyniku zamachu i następującej po nim słabości władców dostało się pod panowanie Węgrów, którym do tej pory stawiało skuteczny opór.

Bibliografia:

Goldstein I., Hrvatski rani srednji vijek, Zagrzeb 1995

http://hr.wikisource.org/wiki/Pismo_pape_Ivana_VIII._knezu_Branimiru – dostęp na 25 października 2014

Konstantyn Porfirogeneta, De administrando imeprio, [w:] Tomašić N., Vjesnik zemaljskog arkiva, XX, Zagreb 1918

Pavličević D., Historia Chorwacji, Poznań 2004

Łukasz Nowok – magister historii, doktorant Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego.

Przypisy: