Moai zwieńczony Pukao

Zagadka nietypowych kapeluszy posągów z Wyspy Wielkanocnej może wreszcie zostać rozwiązana

Amerykańcy antropolodzy z Binghampton University przeprowadzili kolejne badania na temat tajemniczych posągów z Wyspy Wielkanocnej, przypominających kształtem ludzkie głowy. Tym razem obiektem zainteresowania badaczy zostały charakterystyczne czerwone „kapelusze”, wieńczące cześć posągów. Dzięki wykorzystaniu cyfrowej fotografii i modelowania komputerowego doszli oni do wniosku, że kapelusze mogły zostać umieszczone na posągach przy pomocy ramp usypanych z ziemi i kamieni oraz lin.

 Wyspa Wielkanocna położona jest w południowej części Oceanu Spokojnego, należąca do Chile.

Siedemdziesiąt procent jej mieszkańców stanowią Polinezyjczycy. W ich języku wyspa nazywana jest Rapa Nui. Miejsce to stanowi obiekt zainteresowania naukowców z powodu tajemniczych posągów w kształcie ludzkich głów, przez tubylców nazywanych moai. Po raz pierwszy na ślad posągów natrafili Hiszpanie, którzy przybyli na wyspę w 1770 roku. Na ich kształt przypominający ludzką głowę jako pierwszy zwrócił uwagę antropolog William Scoresby Routledge w 1917 roku.

Od tamtej pory trwa dyskusja na temat tego w jaki sposób posągi zostały przetransportowane z kamieniołomów do miejsca ich eksponowania oraz jak ustawiono je w pozycji pionowej.

Na wyspie znajduję się 887 takich figur. Waga każdej z nich przekracza tonę. Największa moai mierzy 10 metrów wysokości i waży 74 tony. Ustawiono je tak, aby tworzyły krąg wokół wyspy skierowane twarzami do jej wnętrza. Część z nich, nie większa niż 1/5 posiada charakterystyczne zwieńczenia wykonane z czerwonego tufu, przypominające kapelusze. Tubylcy nazywają je pukao.

W końcu maja bieżącego roku zostały opublikowane wyniki badań zespołu antropologów z  Binghampton University, któremu przewodzi Carlo Lipo. Ich celem było ustalenie w jaki sposób pukao zostały przetransportowane na miejsce ulokowania posągów i umieszczone na ich szczycie. Do badań wykorzystano fotografię cyfrową i modelowanie komputerowe. Zespół antropologów wsparli fizycy.

Podobnie jak posągi, wieńczące je kapelusze powstały w kamieniołomach i zostały przetransportowane na obrzeża wyspy. Zdaniem Lipo i jego badaczy, pukao zostały dostarczone na miejsce wraz z moai i umieszczone na ich wierzchołku w trakcie ustawiania ich w pozycji pionowej. Było to możliwe dzięki zastosowaniu specjalnych ramp usypanych z kamieni i ziemi, a także lin służących do przeciągnięcia kapelusza. Sam posąg w trakcie tej operacji musiał być ustawiony pod kątem 17 stopni. Osadzeniu pukao na moai było możliwe m.in. dzięki odpowiedniemu wyżłobieniu na spodzie kapelusza.

Profesor Lipo powiedział BBC, że planuję wraz z grupą swoich badaczy przeprowadzić eksperyment polegający na stworzeniu repliki pukao i podjęciu próby osadzenia jej na posągu z wykorzystaniem opisanej wyżej metody. Przewiduję, że do wykonania tej pracy będzie potrzebował ok. 15 osób.

Lipo wypowiedział się również na temat znaczenia jakie moai miały dla mieszkańców wyspy. Jego zdaniem odgrywały one ważną rolę ekonomiczno-społeczną. Nie zgadza się z tezą Jareda Diamonda, według której budowa posągów pociągnęła za sobą konieczność wycięcia wszystkich drzew na wyspie i doprowadziła do jej ekologicznej ruiny. Posągi dla Polinezyjczyków mogły w jego opinii być tak samo ważne jak Stonehenge dla Celtów. Miały one m.in. znaczenie religijne, wierzono, że przechwytują manę, co według nich dawało obfitsze opady i lepsze zbiory. Pukao miały wzmacniać ich działanie.

Źródło: bbc.co.uk, popsci.com, livescience.com

Fot.: Moai zwieńczony Pukao, źródło: domena publiczna

Damian Sideł

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*