Podwodne wykopaliska w pobliżu starożytnej Asini: zatopiony starożytny port z budynkami
Głębia skrywa tajemnice, których nie tknął czas. W pobliżu starożytnej Asini archeolodzy odkryli starożytny port z budynkami, zatopiony wieki temu, a teraz odsłaniający swoje sekrety kawałek po kawałku. Fragmenty murów, ślady życia sprzed stuleci – wszystko to może na nowo napisać historię handlu i morskich szlaków Grecji.
W dniach 7–11 października 2024 roku w pobliżu stanowiska archeologicznego w Asini, na wschód od miejscowości Tolo w greckiej Argolidzie, przeprowadzono podwodne badania archeologiczne. Miejsce to, położone w pobliżu współczesnej wioski Tolo, dzięki korzystnym warunkom geograficznym, było zamieszkane zarówno w czasach prehistorycznych, jak i w kolejnych epokach historycznych.
Prace były częścią pięcioletniego programu badawczego, który rozpoczął się w 2022 roku, kontynuując wcześniejsze badania pilotażowe z 2021 roku. Program ten stanowił rezultat współpracy pomiędzy Eforatem Starożytności Podwodnych Grecji, Szwedzkim Instytutem w Atenach oraz Uniwersytetem Sztokholmskim, a także specjalistami z Uniwersytetu w Göteborgu i firmy Nordic Maritime Group.
Projekt prowadzili:
- Dr Panagiota Galiatsatou – archeolog podwodna z Eforatu Starożytności Podwodnych Grecji,
- Prof. Ann-Louise Schallin – dyrektor naukowa z Uniwersytetu Sztokholmskiego,
- Dr Niklas Eriksson – dyrektor prac terenowych z Uniwersytetu Sztokholmskiego.
W badaniach uczestniczyli również:
- Aikaterini Tagonidou – architekt podwodny z Eforatu Starożytności Podwodnych Grecji,
- Themistoklis Troupakis – inżynier nurkowy,
- Jens Lindström (BA) – specjalista z Nordic Maritime Group,
- Staffan Von Arbin (MA) – archeolog morski z Uniwersytetu w Göteborgu.
Podczas wcześniejszych badań, przeprowadzonych w latach 2021–2022, udało się zidentyfikować rozległą sztuczną infrastrukturę portową w rejonie Kastraki, na wschód od stanowiska archeologicznego w Asini. Kluczowym elementem tej konstrukcji jest duża, sztuczna platforma, znajdująca się na niewielkiej głębokości. Na jej powierzchni zauważono fragmenty zabudowy, które mogły stanowić pomieszczenia mieszkalne lub inne struktury użytkowe.
Badania z 2022 roku wykazały konieczność dokładniejszej dokumentacji tych pozostałości. W tym celu zastosowano fotogrametrię, pozwalającą na stworzenie trójwymiarowych modeli struktur znajdujących się pod wodą. Ze względu na długą historię zasiedlenia Asini, określenie dokładnej daty budowy portu wciąż stanowi wyzwanie dla badaczy.
Przebieg wykopalisk w 2024 roku
Podczas tegorocznych badań skupiono się na dnie morskim w północno-zachodniej części platformy, gdzie jej struktura zachowała się w stosunkowo dobrym stanie. Wykopano obszar o powierzchni 16 m², a pozostałości zostały udokumentowane za pomocą fotogrametrii wysokiej rozdzielczości, szczególnie w miejscach o dużym zróżnicowaniu znalezisk.
Odkryto liczne elementy kamiennej konstrukcji portowej, w tym fragmenty murów, bloki kamienne oraz obrobione materiały budowlane. Szczególnie interesujące okazały się:
- fragmenty amfor, znalezione w obrębie kamiennych struktur,
- potłuczone ceramiczne naczynie, odkryte w sektorze 4A.
Te znaleziska mogą dostarczyć cennych informacji na temat datowania infrastruktury portowej. Analiza współwystępujących przedmiotów sugeruje, że fragmenty ceramiki zostały zdeponowane zarówno podczas użytkowania platformy, jak i w okresie jej opuszczenia.
W dalszej fazie projektu planowane są jedna lub dwie kolejne wykopaliska, które zostaną przeprowadzone w górnej części platformy.
Badania będą obejmować:
- ręczne wykopy,
- usuwanie osadów za pomocą specjalistycznych metod pogłębiania,
- dokumentację znalezisk in situ za pomocą fotogrametrii.
Wyniki kampanii badawczej z 2024 roku zostaną opublikowane w Opuscula, czasopiśmie naukowym Szwedzkich Instytutów w Atenach i Rzymie, a także w innych specjalistycznych publikacjach poświęconych archeologii i badaniom morskim. Nowe odkrycia wzbogacą wiedzę na temat historii handlu morskiego w regionie Morza Śródziemnego i roli, jaką starożytna Asini odgrywała w dawnych sieciach komunikacyjnych.
Źródło: Ministry of Culture of Greece
Fot. Ministry of Culture of Greece
