Tego dnia 2018 roku w wieku 103 lat zmarł Stefan Mustafa Abramowicz, ostatni Ułan Rzeczypospolitej ze słynnego 1. Szwadronu Tatarskiego 13. Pułku Ułanów Wileńskich
W 2018 roku zmarł Stefan Mustafa Abramowicz jako polski Tatar dobrze przysłużył się swej Ojczyźnie walcząc także za wolność innych narodów For our freedom and yours.
Koniecznie zajrzyj też tutaj: Stefan Mustafa Abramowicz – wspaniały przykład oddania Ojczyźnie
Dla Polaków pozostanie Ostatnim Ułanem Rzeczypospolitej ze słynnego 1. Szwadronu Tatarskiego 13. Pułku Ułanów Wileńskich w Nowej Wilejce, kiedy dla mnie w sercu na zawsze będzie jako najlepszy Ojciec, a dla mej córki jako najukochańszy Dziadek, traktujący nas jak swą rodzinę.
Porucznik Stefan Mustafa Abramowicz nazywany był w domu zdrobniale Munia od Mustafy. Urodził się 20 stycznia 1915 r. w Klecku k. Nieświeża woj. nowogródzkie w dawnej Polsce. W Klecku spędził lata młodzieńcze i tam uczęszczał do szkoły. Dnia 15 września 1937 r. dostał powołanie do służby w kawalerii na okres dwóch lat. Wybuch II wojny światowej uniemożliwił mu powrót do domu.
Podczas Kampanii Wrześniowej nie walczył w otwartym polu z Niemcami ale wsławił się innym bohaterskim czynem. W czasie przebijania się jego oddziału ku granicy litewskiej uratował przed aresztowaniem, a w konsekwencji ocalił życie przed Katyniem swego dowódcy. Sam nie zdążył przedrzeć się na Litwę. W stopniu starszego ułana dostał się w ręce wroga aresztowany 27 września 1939 r. przez Sowietów i wywieziony do obozu w Kozielsku.
Tam ostatni raz widział polskich oficerów straconych później w dołach Katynia. Z Kozielska trafił do kolejnych obozów i podobozów jako jeniec GUŁagu przymusowej pracy dla Sowietów. W sumie przebywał dwa lata w dziewięciu obozach; te znane z nazwy to Kozielsk, Krzywy Róg, Starobielsk i Tockoje (w tym przeszedł przez 5 obozów niewolniczej pracy przymusowej).
Po tzw. amnestii w 1941 r. odzyskał wolność i jako rekrut wraz z uformowanym na terenie ZSRR wojskiem Polskich Sił Zbrojnych – z Krasnowodzka dopłynął statkiem do Pahlavi w Iranie. Trafił pod dowództwo Brytyjskiej Armii, a po szkoleniach wojskowych jako czołgista amerykańskiego czołgu Sherman został przydzielony do 1. Pułku Ułanów Krechowieckich w 2. Warszawskiej Dywizji Pancernej 2. Korpusu Polskiego pod dowództwem gen. Władysława Andersa.
Tu służył sześć lat u boku kawalerii Kampanii Wrześniowej. Brał udział w Kampanii Włoskiej oswobadzając Italię i walcząc min. o Monte Cassino. W drodze na Anconę, podczas ofensywy został ranny w czołgu i trafił do szpitala polowego, oczekując na nowy czołg, by dalej walczyć.
Po oswobodzeniu Bolonii w maju 1945 r. alianci rozbroili polskie oddziały. Po demobilizacji w czerwcu 1946 r. w stopniu starszego ułana dopłynął okrętem do Liverpool w Anglii, by trafić do kolejnych obozów na terenie Wielkiej Brytanii.
Jako Andersowiec nie mógł powrócić po wyzwoleniu do Polski, stąd na stałe osiadł w Manchesterze. Tu pracował zarobkowo, a w 1949 r. założył rodzinę, w której urodziły mu się dwie córki Mary i Janet.
W 2000 r. został awansowany na stopień podporucznika.
Osobiste starania i promowanie w mediach postaci ułana przez jego przyjaciółkę Xenię Jacoby spowodowały, że dn. 12 lipca 2016 r. został uhonorowany najwyższym odznaczeniem polskim przez Sekretarza Stanu Prof. Krzysztofa Szczerskiego w Manchesterze. W imieniu Prezydenta RP Andrzeja Dudy – wręczył on ułanowi Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Polonia Restituta przyznawany nielicznym za wybitne zasługi dla obronności kraju i za piękną postawę.
Dodatkowo Minister Obrony Narodowej Antoni Macierewicz awansował go do stopnia porucznika i podarował mu osobisty prezent – ryngraf z grawerowaną dedykacją i sentencją rozkazu Marszałka Piłsudskiego: Dla dobrego żołnierza nie ma położenia, z którego z honorem wyjść nie można…
W Polsce wystarała się o wydanie książki pt.: Droga mojego życia. Mustafa Abramowicz, Muzułmański Związek Religijny w RP, Wrocław 2016.
Również dzięki jej staraniom w Ministerstwie Obrony Wielkiej Brytanii przyznano w styczniu 2017r. polskiemu żołnierzowi odznaczenie wojenne Her Majesty’s Armed Forces Veterans Badge w uznaniu jego służby w Siłach Zbrojnych Jej Królewskiej Mości. Wyróżnienie to przysługuje weteranom II wojny światowej walczącym u boku Brytyjskiej Armii Wojsk Sprzymierzonych, ze szczególnym wyróżnieniem za udział w bitwie pod Monte Cassino.
Spoczywaj w Pokoju Kresowy Żołnierzu!
Xenia Jacoby – przedstawiciel ułana i Jego Rodziny wraz ze swą córką.
Manchester, 10 kwietnia 2018 r.
Tekst pierwotnie opublikowany 10 kwietnia 2018 roku, Manchester. Zaktualizowany w 2024 roku.
