Tego dnia 1951 Kamień ze Scone, kamień, na którym tradycyjnie koronowano szkockich monarchów, został znaleziony na miejscu ołtarza opactwa Arbroath
Wielu marzy o odkryciu skarbu, który łączy przeszłość z teraźniejszością, ale nielicznym udało się dotknąć legendy, która przez wieki kształtowała losy narodu. Kamień ze Scone, którego losy owiane są tajemnicą, nie tylko symbolizuje historię szkockich koronacji, lecz także odzwierciedla nieustanną walkę o tożsamość. Co takiego kryje się za tym artefaktem, który przez setki lat zmieniał właścicieli, a każda zmiana miejsca przechowywania budziła wielkie emocje?
Kamień ze Scone, znany również jako Kamień Przeznaczenia, to symboliczny artefakt związany z koronacjami szkockich monarchów. To właśnie na tym kamieniu wznosili koronę wszyscy królowie Szkocji od IX do XIII wieku. Ostatnim władcą, który stanął na Kamieniu ze Scone w trakcie ceremonii koronacyjnej, był Jan Balliol w 1292 roku.
Zaledwie cztery lata później kamień został zabrany przez Edwarda I, króla Anglii, i pozostawał w Anglii aż do 1996 roku. Od tego czasu, po jego restytucji, kamień znajdował się w Zamku w Edynburgu, gdzie towarzyszył szkockim regaliom. W 2024 roku Kamień ze Scone stał się częścią ekspozycji w Perth Museum, stanowiąc jedno z najważniejszych dzieł tej instytucji.
Kamień ze Scone – historia
Kamień ze Scone był wykorzystywany do koronacji szkockich monarchów już od IX wieku, w czasach Kennetha I Szkockiego, a najstarsze zapisy wskazują, że w 906 roku kamień znajdował się w Scone, niedaleko Perth, gdzie odbywało się spotkanie Konstantyna II Szkockiego. Miejscowość ta była jednym z najważniejszych ośrodków Szkocji, bowiem około 500 roku stanowiła stolicę królestwa Piktów.
W Scone przez wiele wieków funkcjonowało także opactwo Scone, które przez blisko 500 lat (od 1114 do 1559 roku) przechowywało Kamień Przeznaczenia. W tym samym czasie, pomiędzy 1284 a 1402 rokiem, odbywały się w Scone posiedzenia parlamentu szkockiego. Ceremonia koronacji w Scone miała wyjątkowy charakter – nowy król zasiadał na Kamieniu ze Scone, który znajdował się na szczycie Moot Hill. Istnieje legenda, według której wzgórze to miało powstać, gdy zagraniczni dyplomaci stąpali po ziemi, której kawałki wzięli pod swoje buty.
Po śmierci Aleksandra III Szkockiego i jego wnuczki, Małgorzaty, damy Norwegii, w 1290 roku wybuchła walka o tron szkocki. Ostatecznie Jan Balliol, wspierany przez Edwarda I, został koronowany na króla Szkocji 30 listopada 1292 roku. Był to ostatni władca Szkocji, który został koronowany na Kamieniu ze Scone. Już kilka lat później, po konflikcie z Edwardem I, Balliol został zmuszony do abdykacji, a kamień oraz szkockie regalia zostały zabrane przez króla Anglii do Londynu w 1296 roku. Edward I postanowił umieścić Kamień w specjalnie zaprojektowanym tronie, który znalazł swoje miejsce w Opactwie Westminsterskim i od tego czasu był wykorzystywany podczas koronacji angielskich monarchów.
Kamień ze Scone a Szkocja
Po wywiezieniu Kamienia ze Scone, szkoccy królowie byli zmuszeni do przeprowadzania ceremonii koronacyjnych bez niego. Dopiero w 1651 roku, za czasów Karola II Stuarta, Kamień powrócił do Szkocji, aby stać się częścią królewskich ceremonii. Mimo to, już w 1950 roku Kamień ze Scone ponownie stał się obiektem kontrowersji, kiedy to został skradziony przez czterech szkockich studentów.
Uczynili to z powodów nacjonalistycznych, a celem była chęć przywrócenia go do Szkocji. Kamień został przemycony z powrotem i przez pewien czas przechowywany w opactwie Arbroath, miejscu związanym z Deklaracją z Arbroath z 1320 roku, która stanowiła jeden z fundamentalnych dokumentów dla szkockiej niepodległości.
Przeniesienie Kamienia do Edynburga
30 listopada 1996 roku, w dniu św. Andrzeja, patrona Szkocji, Kamień ze Scone został przeniesiony z Opactwa Westminsterskiego do Zamku w Edynburgu. Przeniesienie Kamienia miało szczególne znaczenie symboliczne. Kamień pozostał tam przez wiele lat, będąc częścią szkockich regalii. Zgodnie z umową, kamień miał być tymczasowo transportowany do Londynu, aby uczestniczyć w ceremoniach koronacji brytyjskich monarchów. Tak miało to miejsce już podczas koronacji Karola III w 2023 roku.
Dziś, w Scone Palace, w miejscu, gdzie niegdyś stał Kamień ze Scone, znajduje się jego replika. Została ona umieszczona przed kaplicą na Moot Hill, przypominając o znaczeniu tego miejsca w historii Szkocji.
Folklor
Kamień ze Scone owiany jest licznymi legendami i opowieściami, które dodają mu tajemniczości i mistycyzmu. Jedna z bardziej znanych mówi, że Kamień był tym samym, który Jakub używał jako poduszki podczas swojej ucieczki przed bratem Ezawem.
Zgodnie z tą tradycją, kamień miał zostać przywieziony do Szkocji z Ziemi Świętej już w IX wieku. Inna opowieść wskazuje, że to święty Kolumban przywiózł Kamień z Irlandii dla Piktów. W tej wersji kamień był pierwotnie przechowywany na Ionie, gdzie koronowano pierwszych władców Szkocji, a dopiero później został przeniesiony do Scone.
Wątpliwości dotyczące autentyczności Kamienia
Pomimo wielu tradycji i opowieści, istnieją wątpliwości co do autentyczności Kamienia ze Scone, który obecnie znajduje się w Edynburgu. Historycy zwracają uwagę, że dwa kluczowe momenty w historii Kamienia mogły prowadzić do jego wymiany na replikę. Pierwszy przypadek miał miejsce w 1296 roku, kiedy to kamień mógł zostać wymieniony przez mnichów z opactwa Scone, zanim Edward I zabrał go do Londynu.
Współczesne opisy Kamienia różnią się od tych z XIII wieku, co prowadzi do przypuszczeń, że mógł on być ciemniejszy i posiadać wyżłobione siedzisko. Drugi raz Kamień mógł zostać wymieniony w 1950 roku, kiedy to został skradziony i ponownie przetransportowany do Szkocji. Istnieją także spekulacje, czy Kamień znaleziony w Arbroath był rzeczywiście tym samym, który został skradziony z Opactwa Westminsterskiego w Londynie.
Tajemnicza historia Kamienia ze Scone pozostaje jednym z najważniejszych tematów związanych z historią Szkocji, a także z jej narodową tożsamością i walką o niepodległość.
