Tego dnia 1986 roku urodził się Thabo Bester
Thabo Bester był jednym z najbardziej poszukiwanych przestępców w Republice Południowej Afryki. Skazany za gwałty i morderstwo, zyskał przydomek Facebookowy gwałciciel, bo wykorzystywał media społecznościowe do polowania na ofiary. W 2022 roku upozorował własną śmierć w pożarze celi i zniknął – na prawie rok. Gdy w końcu zatrzymano go w Tanzanii, okazało się, że przez miesiące żył w luksusie pod fałszywym nazwiskiem i prowadził kolejne oszustwa. Ucieczka Thabo Bestera stała się jednym z największych skandali więziennych XXI wieku.
Thabo Bester to jeden z najbardziej znanych południowoafrykańskich przestępców ostatnich dekad – gwałciciel i morderca, który w spektakularny sposób uciekł z więzienia o zaostrzonym rygorze po upozorowaniu własnej śmierci. Zyskał przydomek Facebook rapist, ponieważ wykorzystywał media społecznościowe do zwabiania ofiar pod pretekstem fałszywych ofert pracy w branży modelingowej. Po latach śledztwa i procesów przyznał się do dwóch gwałtów i jednego zabójstwa, za co skazano go na dożywotnie pozbawienie wolności.
Ucieczka, która wstrząsnęła opinią publiczną, miała miejsce w maju 2022 roku w Mangaung Correctional Centre – prywatnym więzieniu zarządzanym przez międzynarodową firmę ochroniarską G4S. Bester sfingował własną śmierć w pożarze celi, po czym zniknął z kraju. Zdołał pozostawać na wolności przez prawie rok, zanim 8 kwietnia 2023 roku został zatrzymany w Aruszy w Tanzanii razem ze swoją partnerką i współsprawczynią, znaną lekarką Nandiphą Magudumaną.
Dzieciństwo i pierwsze przestępstwa
Thabo Bester przyszedł na świat w szpitalu Chris Hani Baragwanath w Soweto, jednym z największych ośrodków medycznych w Afryce. Minister Spraw Wewnętrznych Republiki Południowej Afryki Aaron Motsoaledi ujawnił w 2023 roku, że jego matka, Maria Mabaso, nigdy nie zarejestrowała narodzin syna. Sama również nie figurowała w krajowym rejestrze, ponieważ jej matka – pracująca na farmach – nigdy nie dokonała jej rejestracji urodzenia. W efekcie Bester przez wiele lat formalnie nie istniał w dokumentach państwowych.
Już jako nastolatek przejawiał skłonności przestępcze. W wieku 17 lat został po raz pierwszy skazany. To był moment, gdy teoretycznie mógłby uzyskać dowód tożsamości, lecz jego brak rejestracji uniemożliwiał to. W wieku 19 lat trafił do więzienia za oszustwa finansowe, a po złamaniu warunków zwolnienia popełnił kolejne zbrodnie – gwałty na dwóch modelkach i zabójstwo swojej partnerki Nomfundo Tiyhulu.
W latach 2011–2012 przyznał się do winy i otrzymał karę dożywocia. Już wtedy był znany policji jako zręczny manipulator, posługujący się wieloma fałszywymi tożsamościami i nazwiskami. Media zaczęły określać go mianem jednego z najbardziej niebezpiecznych oszustów w Republice Południowej Afryki.
Thabo Bester w więzieniu i budowa fałszywego imperium medialnego
Osadzony w Mangaung Correctional Centre w Bloemfontein, Bester nie zaprzestał działalności przestępczej. Z celi kierował fikcyjną firmą 21st Century Media, która miała rzekomo działać jako oddział znanego koncernu 21st Century Fox. Oficjalną właścicielką przedsiębiorstwa była Phumudzo Thenga, jednak śledczy ustalili, że to Bester był faktycznym mózgiem operacji – przesyłał jej instrukcje i organizował działania z wnętrza więzienia, wykorzystując telefony i komunikatory.
W 2018 roku sprawa trafiła do mediów po tym, jak firma 21st Century Media zaczęła reklamować rzekome wydarzenie z udziałem hollywoodzkich gwiazd Taraji P. Henson i Halle Berry. Aktorki publicznie zaprzeczyły na platformie X (dawniej Twitter), że mają z przedsięwzięciem jakikolwiek związek. Wydarzenie nigdy się nie odbyło, a Thenga oświadczyła później, że padła ofiarą oszustwa Bestera.
Masakra w celi i pozorowana śmierć
3 maja 2022 roku w celi Thabo Bester wybuchł pożar. Strażnicy znaleźli zwęglone ciało, którego nie udało się zidentyfikować, a Departament Służb Więziennych Republiki Południowej Afryki ogłosił, że Bester popełnił samobójstwo. Informacja została przyjęta bez zastrzeżeń – do czasu.
Już w październiku 2022 roku południowoafrykańska agencja informacyjna GroundUp opublikowała śledczy artykuł dziennikarki Marecii Damons, która zwróciła uwagę na liczne nieścisłości w śledztwie. Kilka miesięcy później, w styczniu 2023 roku, GroundUp ujawniło wyniki sekcji zwłok: ciało, które znaleziono w celi Bestera, było martwe jeszcze przed wybuchem pożaru. Policja wszczęła więc śledztwo w sprawie morderstwa.
Thabo Bester i śledztwo, które obnażyło ucieczkę z więzienia
W marcu 2023 roku media w Republice Południowej Afryki ponownie zawrzały. GroundUp opublikowało kolejny artykuł autorstwa Marecii Damons i Daniela Steyna, ujawniając dowody na to, że Thabo Bester sfingował własną śmierć i w rzeczywistości uciekł z więzienia. W tekście opisano również zaskakujący wątek: lekarka-celebrytka Nandipha Magudumana, partnerka Bestera, złożyła do sądu wniosek o wydanie ciała znalezionego w celi, twierdząc, że była jego „żoną według prawa zwyczajowego”.
Kilka dni później, 17 marca 2023 roku, ci sami dziennikarze opublikowali kolejną sensacyjną publikację. Tym razem pokazali zdjęcia Bestera i Magudumany robiących zakupy w sklepie Woolworths w centrum handlowym Sandton City – jednym z najbardziej prestiżowych miejsc w Johannesburgu. Po ujawnieniu fotografii władze Departamentu Służb Więziennych musiały przyznać, że Thabo Bester faktycznie uciekł i od miesięcy przebywał na wolności.
W poszukiwania Bestera zaangażowano prywatne i państwowe służby. Agencja ochrony Fidelity zaoferowała nagrodę w wysokości 100 000 randów za informacje prowadzące do jego ujęcia. W kwietniu 2023 roku policja potwierdziła, że ciało znalezione w celi należało do Katlego Berenga Mpholo, młodego mężczyzny, który zaginął w kwietniu 2022 roku.
Podczas przesłuchania przed parlamentarną komisją śledczą w kwietniu 2023 roku sędzia Edwin Cameron, Inspektor Więziennictwa Republiki Południowej Afryki, ujawnił, że to on był źródłem informacji przekazanych dziennikarzom GroundUp. Jego zeznanie potwierdziło, że bez pomocy niezależnych mediów i sygnalistów ucieczka Bestera mogłaby przez długi czas pozostać tajemnicą.
Życie pod fałszywym nazwiskiem
Po ucieczce z więzienia Thabo Bester prowadził pozornie luksusowe życie. Wynajął rezydencję w Hyde Park, jednej z najbardziej ekskluzywnych dzielnic Johannesburga, gdzie zamieszkał razem z Nandiphą Magudumaną. Używał nowego nazwiska – TK Nkwana – i wraz z partnerką założył fałszywą firmę deweloperską Arum Properties.
Ich modus operandi był prosty: obiecywali budowę domów i luksusowych nieruchomości, pobierając od klientów wysokie zaliczki. Projekty nigdy nie zostały zrealizowane, a pieniądze znikały bez śladu. W ten sposób oszukali wiele osób, które wierzyły, że mają do czynienia z legalnym przedsiębiorstwem.
Uciekinierzy unikali rozgłosu, ale ich wizerunki zaczęły pojawiać się w sieci, gdy media społecznościowe obiegły zdjęcia pary z luksusowych sklepów i restauracji. To właśnie te materiały pomogły organom ścigania ustalić ich lokalizację.
8 kwietnia 2023 roku Thabo Bester i Nandipha Magudumana zostali zatrzymani przez policję w Aruszy w Tanzanii. Podczas aresztowania Bester posługiwał się amerykańskim paszportem wystawionym na nazwisko Tom Williams Kelly. Oboje zostali deportowani do Republiki Południowej Afryki i osadzeni w areszcie śledczym. Do maja 2023 roku osiem osób zostało formalnie oskarżonych o współudział w ucieczce i ukrywaniu zbiegłego więźnia.
Thabo Bester kontra Netflix – sprawa „Beauty and the Bester”
W 2025 roku historia Bestera powróciła do opinii publicznej za sprawą planowanego trzyczęściowego serialu dokumentalnego Netflixa, zatytułowanego Beauty and the Bester. Produkcja miała ukazać kulisy jego życia, zbrodni, relacji z Magudumaną oraz samej ucieczki z więzienia.
Bester i jego partnerka próbowali zablokować premierę serialu, składając wniosek do sądu, w którym twierdzili, że film jest oszczerczy i narusza ich prawo do rzetelnego procesu. Ich argumenty nie przekonały wymiaru sprawiedliwości. Sędzia Sulet Potterill odrzuciła wniosek, stwierdzając, że sprawa Thabo Bestera znajduje się już w sferze publicznej i jest przedmiotem uzasadnionego zainteresowania społeczeństwa.
Produkcja Netflixa wywołała dyskusję o granicach prywatności skazanych oraz o tym, w jakim stopniu media mogą opowiadać historie przestępców, gdy procesy wciąż trwają.
Obywatelstwo i tożsamość – Thabo Bester i problem z dokumentacją
Jednym z najbardziej niecodziennych aspektów sprawy był brak obywatelstwa Bestera. Jak ujawnił minister Aaron Motsoaledi, przestępca nigdy nie figurował w krajowym rejestrze obywateli. Pomimo że urodził się w Chris Hani Baragwanath Hospital w Soweto, nie był zarejestrowany w National Population Register, co przez lata uniemożliwiało wydanie mu dowodu osobistego.
Po zatrzymaniu w Tanzanii w 2023 roku Bester posiadał amerykański paszport wystawiony na fałszywe dane. Po deportacji ministerstwo rozpoczęło procedurę identyfikacji i 22 maja 2023 roku oficjalnie wprowadziło go do rejestru ludności, nadając mu numer identyfikacyjny i dokument tożsamości.
Ten fakt stał się punktem wyjścia do publicznej debaty o problemach biurokracji w RPA – o tysiącach osób, które z różnych powodów nie są formalnie zarejestrowane w systemie państwowym, co otwiera drogę do nadużyć, jak w przypadku Bestera.
