Tego dnia 1912 roku urodził się Kim Ir Sen
W kraju, gdzie czas zatrzymał się w rytmie defilad i czerwonych sztandarów, jeden człowiek stał się bogiem dla milionów. Kim Ir Sen nie tylko zbudował państwo od podstaw, ale i stworzył własną wersję rzeczywistości, w której nie było miejsca na sprzeciw. Jego portret wisi tam, gdzie inni chowają rodzinne zdjęcia, a każde słowo – zapisane, wypowiedziane lub przemilczane – wciąż żyje cieniem jego woli.
Kim Ir Sen był jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii Azji Wschodniej XX wieku. Był nie tylko politykiem komunistycznym i wojskowym, ale również pisarzem i ideologiem. To on założył Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną i sprawował nad nią pełnię władzy od momentu jej powstania w 1948 roku, aż do swojej śmierci.
Do 1972 roku pełnił funkcję premiera, po czym objął nowo utworzone stanowisko prezydenta. Wkrótce otrzymał tytuł Wiecznego Prezydenta Republiki, co oznaczało, że nawet po śmierci miał symbolicznie pozostać głową państwa. W międzyczasie kierował również Partią Pracy Korei, najpierw jako jej przewodniczący, a później jako sekretarz generalny.
Autokrata z kultem jednostki i ideologią Dżucze
Rządy Kim Ir Sena były jednoznacznie autokratyczne. Jego władza była absolutna i niepodważalna. Stworzył wokół siebie niezwykle rozbudowany kult jednostki, porównywalny do tego, jaki istniał w Związku Radzieckim za czasów Józefa Stalina czy w Chinach pod rządami Mao Zedonga. Od lat 60. XX wieku promował autorską ideologię państwową – Dżucze – która zakładała całkowitą niezależność polityczną, gospodarczą i militarną Korei Północnej. Jej fundamentem była zasada samowystarczalności oraz przekonanie, że naród musi być niezależny od wpływów zewnętrznych i samodzielnie kształtować swoją przyszłość.
W 1999 roku magazyn Time umieścił Kim Ir Sena, obok prezydenta Korei Południowej Park Chung-hee, na liście 100 najbardziej wpływowych Azjatów XX wieku. W raporcie Biblioteki Kongresu Stanów Zjednoczonych z 2009 roku określono go jako „jedną z najbardziej intrygujących postaci XX wieku”. Kim przeżył Stalina o cztery dekady, Mao Zedonga o dwie, a władzę sprawował dłużej niż kadencje:
- sześciu prezydentów Korei Południowej,
- dziewięciu prezydentów Stanów Zjednoczonych,
- oraz dwudziestu jeden premierów Japonii.
Po jego śmierci władzę w kraju objął jego syn, Kim Dzong Il, który kontynuował politykę ojca. Współczesna Korea Północna wciąż czci Kim Ir Sena, nadając mu tytuł Wielkiego Przywódcy (수령 – Suryong). Jego urodziny – 15 kwietnia – są narodowym świętem.
Dzieciństwo i droga do rewolucji
Kim Ir Sen przyszedł na świat w miejscowości Mangyŏndae, obecnie będącej częścią Pjongjangu. Jego rodzice, Kim Hyŏng-jik i Kang Pan-sŏk, mieli jeszcze dwóch synów. Wkrótce po jego narodzinach rodzina przeniosła się do Mandżurii, leżącej w północnych Chinach, gdzie istniała liczna diaspora koreańska. Ojciec Kim Ir Sena zmarł w 1926 roku, a matka w 1932.
W 1929 roku, jako nastolatek, Kim został wydalony ze szkoły za działalność o charakterze politycznym. W tym czasie zaangażował się w działalność komunistycznych organizacji młodzieżowych. Po aneksji Mandżurii przez Japonię i utworzeniu marionetkowego państwa Mandżukuo w 1931 roku, Kim dołączył do partyzanckiego ruchu komunistycznego walczącego z Japończykami. Przyjął wówczas pseudonim Il-Sun.
Ze względu na sukcesy japońskich sił kontrpartyzanckich sytuacja stała się nie do utrzymania i Kim był zmuszony uciec do Związku Radzieckiego, gdzie przebywał w latach 1938–1945. To tam poznał swoją przyszłą żonę, Kim Dzong Suk, urodzoną 24 grudnia 1919 roku. Ona również, podobnie jak Kim, przeszła drogę od emigrantki w Mandżurii do żołnierki w partyzantce. Pobrali się w Związku Radzieckim, a 16 lutego 1942 roku urodził się ich najstarszy syn – Kim Dzong Il.
Rodzina miała też drugiego syna, który utonął w 1947 roku, oraz córkę, o której wiadomo niewiele. Kim Dzong Suk zmarła 22 września 1949 roku w Pjongjangu.
Kim Ir Sen – powrót do Korei i przejęcie władzy
Po kapitulacji Japonii w sierpniu 1945 roku, Korea znalazła się pod tymczasową okupacją dwóch mocarstw. Północ przypadła Związkowi Radzieckiemu, a południe Stanom Zjednoczonym. Zakładano, że po odejściu sił okupacyjnych kraj zostanie zjednoczony, ale z czasem te plany zostały zarzucone.
Kim Ir Sen powrócił do Korei we wrześniu 1945 roku. Dzięki wsparciu radzieckich władz wojskowych oraz reputacji zdobytej w walce z Japończykami, został mianowany przewodniczącym Tymczasowego Komitetu Ludowego Korei Północnej w lutym 1946 roku. W krótkim czasie podjął szereg decyzji o charakterze rewolucyjnym:
- przeprowadzono reformę rolną, rozdzielając ziemię chłopom,
- znacjonalizowano przemysł,
- wprowadzono ośmiogodzinny dzień pracy.
W lutym 1948 roku, przy wsparciu Związku Radzieckiego, Kim utworzył Koreańską Armię Ludową. We wrześniu tego samego roku proklamowano Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną, a Kim Ir Sen objął funkcję premiera i lidera Partii Pracy Korei.
Wojna koreańska i jej skutki
25 czerwca 1950 roku armia północnokoreańska przekroczyła 38. równoleżnik, rozpoczynając wojnę koreańską. Kim Ir Sen dążył do zjednoczenia kraju pod komunistycznym sztandarem. Tego samego dnia Rada Bezpieczeństwa ONZ przyjęła rezolucję nr 82, potępiającą inwazję i udzielającą wsparcia Korei Południowej.
Wojna miała charakter międzynarodowy – komunistyczna Północ była wspierana przez Związek Radziecki i Chińską Republikę Ludową, zaś Południe – przez siły ONZ, głównie amerykańskie. Początkowo Północ odnosiła sukcesy, zajmując nawet Seul, ale interwencja sił międzynarodowych zmieniła przebieg działań wojennych.
W październiku 1950 roku do walki po stronie Północy dołączyły oddziały ochotników chińskich. Od tego momentu Kim stracił wpływ na dowodzenie, które przejął Peng Dehuai, chiński generał. Ostatecznie 27 lipca 1953 roku podpisano rozejm, ustanawiając ściśle strzeżoną strefę zdemilitaryzowaną wzdłuż 38. równoleżnika. Ostatnie chińskie oddziały opuściły kraj w 1958 roku.
Kim Ir Sen – polityka wewnętrzna i ideologia Dżucze
Po wojnie Korea Północna rozpoczęła proces pełnej nacjonalizacji:
- rolnictwo zostało skolektywizowane,
- ostatnie prywatne przedsiębiorstwa przejęto przez państwo.
Do 1953 roku, czyli śmierci Stalina, Kim Ir Sen wiernie naśladował linię stalinowską. Po tym czasie, w obliczu napięć między Związkiem Radzieckim a Chińską Republiką Ludową, zdecydował się prowadzić politykę neutralną. W 1961 roku podpisał traktaty przyjaźni zarówno z Chinami, jak i ZSRR, ale relacje z obiema potęgami stopniowo się pogarszały.
Od połowy lat 60. ideologia Dżucze zaczęła dominować nad wszystkimi innymi aspektami życia politycznego i społecznego. Naród miał być całkowicie niezależny i polegać tylko na własnych siłach – zarówno gospodarczo, politycznie, jak i wojskowo.
W 1971 roku Kim umożliwił rozpoczęcie rozmów dotyczących zjednoczenia obu Korei. Inicjatywa ta, choć początkowo obiecująca, ostatecznie zakończyła się fiaskiem, ponieważ północnokoreańskie warunki były nie do przyjęcia dla południa.
Kim Ir Sen, prezydent, kult jednostki
W 1972 roku przyjęto nową konstytucję. Zniesiono poprzednią z 1948 roku, a ideologia Dżucze została wpisana jako nadrzędna zasada ustrojowa. Utworzono stanowisko prezydenta, które objął Kim Ir Sen, zyskując także miano naczelnego dowódcy sił zbrojnych.
Od tego momentu kult jednostki osiągnął niespotykane wcześniej rozmiary. W latach 70. Kim Ir Sen był czczony niemal jak bóstwo. Powstawały liczne pomniki, pisano poematy i pieśni, a propaganda przedstawiała go jako twórcę wszelkich sukcesów narodu. Ideologia Dżucze podkreślała wyjątkowość koreańskiego ludu i nierozerwalną więź z Wielkim Przywódcą.
Wizyty państwowe przywódców komunistycznych, jak choćby Nicolae Ceaușescu z Rumunii, skutkowały przeniesieniem północnokoreańskiego modelu kultu jednostki do ich własnych krajów.
Śmierć, spuścizna i „Wieczny Prezydent”
Po upadku komunizmu w Europie Wschodniej i rozpadzie Związku Radzieckiego, Korea Północna musiała szukać nowych partnerów. Pomimo rozpoczęcia dialogu z Zachodem i przyjmowania pomocy ekonomicznej, system polityczny oparty na stalinowskich wzorcach pozostał niezmieniony.
Kim Ir Sen zmarł 8 lipca 1994 roku. Został pochowany w monumentalnym Mauzoleum Kumsusan w Pjongjangu, które do dziś jest celem pielgrzymek dla setek tysięcy obywateli. Po jego śmierci oficjalnie przyznano mu tytuł Wiecznego Prezydenta, choć stanowisko to przestało istnieć w rzeczywistości politycznej.
Do dziś, mimo śmierci, pozostaje symboliczną głową państwa, a jego imię i wizerunek wciąż dominują w życiu publicznym Korei Północnej. W Korei Północnej znajduje się ponad 500 pomników Kim Ir Sena.
