Tego dnia 1789 roku miała miejsce przysięga w sali do gry w piłkę
Deszcz bębnił o bruk Wersalu, gdy setki delegatów stały przed zamkniętymi drzwiami sali obrad. W napięciu, pod groźbą królewskiego sprzeciwu, szukali schronienia tam, gdzie nikt nie spodziewałby się momentu, który odmieni historię Francji. Przysięga w sali do gry w piłkę stała się symbolem buntu i determinacji – krokiem, który nie tylko zapoczątkował nowy porządek, ale i sprawił, że monarchia zachwiała się w posadach.
20 czerwca 1789 roku w Wersalu miało miejsce jedno z kluczowych wydarzeń rozpoczynających rewolucję francuską – przysięga w sali do gry w piłkę. Była to inicjatywa Jeana-Josepha Mouniera, do której przyłączyli się niemal wszyscy przedstawiciele stanu trzeciego, a także kilku sympatyzujących duchownych i szlachciców.
Delegaci, zebrani w obliczu coraz większych napięć politycznych i niechęci króla do reform, zobowiązali się nie rozejść się, dopóki nie uchwalą nowej konstytucji dla Francji. Tak narodziło się Zgromadzenie Narodowe (Assemblée nationale), które wzięło na siebie misję przebudowy ustroju monarchii. Proces ten trwał ponad dwa lata, a 3 września 1791 roku przyjęto pierwszą konstytucję Francji, poprzedzoną Deklaracją Praw Człowieka i Obywatela.
Kryzys finansowy i zwołanie Stanów Generalnych
Początkiem tych wydarzeń był kryzys gospodarczy, który doprowadził kraj na skraj bankructwa. W tej sytuacji 5 maja 1789 roku w Pałacu Wersalskim otwarto obrady Stanów Generalnych, organu doradczego, który nie był zwoływany od 1614 roku. Obrady odbywały się w Salle des Menus-Plaisirs, a jednym z kluczowych uczestników był Jacques Necker, minister finansów, postrzegany początkowo jako reformator zdolny uratować sytuację. Necker uznał za słuszne, by liczba delegatów stanu trzeciego była równa przedstawicielom szlachty i duchowieństwa łącznie. Szybko jednak okazało się, że jego intencją było jedynie zatwierdzenie budżetów, a nie rzeczywiste reformy.
Tego samego dnia reprezentanci stanu trzeciego odmówili obradowania osobno, co było standardową praktyką. W odpowiedzi hrabia Mirabeau zażądał zmiany zasad głosowania – zamiast na stany, miałoby się ono odbywać indywidualnie. Propozycja ta spotkała się z silnym oporem, zwłaszcza ze strony szlachty, z której dwie trzecie głosowało przeciw. Przez kolejne dni trwały próby negocjacji. W tym czasie ksiądz Henri Grégoire regularnie organizował spotkania, na których zachęcał duchownych do poparcia reform. Powoli wiejscy proboszczowie zaczęli opowiadać się po stronie stanu trzeciego, wzmacniając jego pozycję.
Narodziny Zgromadzenia Narodowego
Dnia 15 czerwca 1789 roku nastąpił przełomowy moment – przedstawiciele stanu trzeciego uznali, że nie mogą już czekać na aprobatę króla i ogłosili się Zgromadzeniem Narodowym. Dwa dni później, 17 czerwca, podjęto formalną decyzję w tej sprawie: 490 głosów oddano za, 90 przeciw. Od tego momentu wszelkie podatki, które nie zostały wyraźnie zatwierdzone przez nowe zgromadzenie, miały stracić ważność.
Król Ludwik XVI, widząc rozwój wydarzeń, zarządał zwołania sesji plenarnej Stanów Generalnych, ale kompromis, który przewidywałby częściowo indywidualne, a częściowo klasowe głosowanie, został odrzucony. 19 czerwca większość duchowieństwa oficjalnie opowiedziała się po stronie stanu trzeciego, wzmacniając ich pozycję.
Obrady na boisku do piłki ręcznej
W odpowiedzi na rosnący sprzeciw, Ludwik XVI 20 czerwca 1789 roku zamknął salę obrad w Pałacu Wersalskim, tłumacząc to koniecznością przygotowań do sesji królewskiej. Delegaci znaleźli się na zewnątrz w deszczu, bez miejsca do obrad.
W tej sytuacji lekarz Joseph-Ignace Guillotin zaproponował przeniesienie spotkania do pobliskiej Sali do gry w piłkę ręczną (Salle du Jeu de Paume), gdzie tradycyjnie uprawiano jeu de paume, przodka współczesnego tenisa. Sala ta była dobrze oświetlona dzięki wysokim oknom, a czarne ściany ułatwiały widoczność piłki. Stoły do obrad sprowadzono od miejscowego krawca.
Przysięga w sali do gry w piłkę i jej znaczenie
Pomysł przysięgi wyszedł od Jeana-Josepha Mouniera, a jej tekst napisali Antoine Barnave i Isaac Le Chapelier. Deputowani śluą uroczystą przysięgę:
Zgromadzenie Narodowe, zważywszy, że jest powołane do ustanowienia Konstytucji Królestwa […], postanawia, że wszyscy członkowie tego zgromadzenia natychmiast złożą uroczystą przysięgę, że nigdy się nie rozstaną i będą się zbierać, dopóki Konstytucja Królestwa nie zostanie mocno ustanowiona i wzmocniona.
Pod przewodnictwem Jeana-Sylvaina Bailly’ego przysięgę podpisało 577 deputowanych, z wyjątkiem jednego, Josepha Martina d’Aucha.
Przysięga w sali do gry w piłkę stała się jednym z najważniejszych symboli Rewolucji Francuskiej, oznaczającym początek walki o równość i nowy porządek polityczny.
