Tego dnia 1642 roku w Kolonii, na wygnaniu zmarła królowa Francji Maria Medycejska – druga żona króla Francji i Nawarry – Henryka IV Burbona.
Maria Medycejska była m.in. matką króla Francji Ludwika XIII Burbona i jego brata Gastona Orleańskiego i córką Joanny Habsburg i księcia Toskanii Franciszka I Medyceusza. Jej historia to historia matki zdradzonej przez syna, a także przez swojego protegowanego – kardynała Richelieu. Poznajcie historię tej niezwykłej kobiety!
O tym, że została żoną Henryka IV zdecydował przypadek
Mało brakowało, a Henryk IV Burbon nie ożeniłby się z Marią Medycejską. Wszystko przez to, że po śmierci kochanki – Gabrieli, poznał Henrykę de Balsac d’Entragues, miała 20 lat i spodobała się królowi. Zauroczenie dziewczyną było tak wielkie, że Henryk IV obiecał jej ojcu, że jeśli ten odda mu rękę Henryki, a ona w ciągu 6 miesięcy urodzi królowi syna, to się z nią ożeni.
Ojciec królewskiej wybranki był zaskoczony taką deklaracją króla, ponieważ równolegle prowadzono rozmowy z dworem we Florencji, w sprawie małżeństwa Marii Medycejskiej z Henrykiem IV. Król podpisał nawet cyrograf, a ojciec Henryki – Franciszek d’Entragues schował go do butelki i kazał zamurować w ścianie.
Rokowania z Florencją szły na tyle dobrze, że Henryk z czasem zastanawiał się, co on narobił. Będzie musiał jednak ożenić się z Medyceuszką, a co z jego zobowiązaniem względem Henryki? Henryk nie wykluczał nawet takiego scenariusza, że ożeni się z Marią Medycejską, a Henryka będzie jego kochanką.
W końcu spanikowany Henryk IV poprosił swego niedoszłego teścia, by ten zwrócił mu butelkę z cyrografem. Franciszek d’Entragues ani myślał tego robić.
W 1600 roku los sam zadecydował jaki będzie finał tej historii. Henryka urodziła martwego syna. Przedwczesny poród wywołał przestrach, gdy kochanka Henryka IV usłyszała uderzenie pioruna.
Maria Medycejska – żona
Maria Medycejska poślubiła Henryka IV Burbona – 17 grudnia 1600 roku w Lyonie. Ich małżeństwo nie należało do szczęśliwych. Henryk miał mnóstwo kochanek, których obecność Maria musiała znosić. Pod tym względem jej los był podobny do losu jej dalekiej krewnej – Katarzyny Medycejskiej, która również musiała znosić obecność kochanki swojego męża Henryka II Walezjusza – Diany de Poitiers.
Mężowie obu królowych Francji zginęli w tragicznych okolicznościach. Henryk II Walezjusz został raniony w oko przez kapitana szkockiej gwardii – Gabriela de Montgomery’ego, który był protestantem. Do tej tragedii doszło podczas turnieju rycerskiego, który został zorganizowany, z okazji ślubu córki Henryka II Walezjusza i Katarzyny Medycejskiej z królem Hiszpanii – Filipem II Habsburgiem. Francuski monarcha zmarł po 10 dniach – 10 lipca 1559 roku, ponieważ w wyniku odniesionych obrażeń został uszkodzony jego mózg.
W tragicznych okolicznościach zginął także Henryk IV Burbon, mąż Marii Medycejskiej, który został zasztyletowany. Do tragedii doszło 14 maja 1610 roku. Francois Ravaillac – tak się nazywał oprawca Henryka IV Burbona. Miał 32 lata i był niezrównoważony psychicznie. Pochodził z Angouleme. Jego rodzina była rozbita, a w dodatku byli bankrutami. Utrzymywał się z uczenia małych dzieci, ale nie było to zajęcie zbyt dochodowe.
Słuchał kazań katolickich księży i kontaktował się z zatwardziałymi katolikami. To przekonało go, że król Henryk IV Burbon prowadzi złą politykę. Rok przed zamachem Ravaillac udał się do Paryża, by uświadomić króla, iż jego postępowanie w jego mniemaniu jest złe. Kilka razy usiłował sforsować bramy Luwru, ale mu się to nie udało i straż go przepędziła. Szaleniec próbował zabić króla Francji już w Boże Narodzenie 1609 roku, a w maju 1610 roku wreszcie mu się udało.
Egzekucja królobójcy była makabryczna. Na szafocie spalono mu rękę. Potem przypalano jego ciało na wszelakie sposoby, a następnie rozerwano go czterema końmi. Następnie szczątkami zajął się rozwścieczony tłum. Ludzie je deptali, palili i dźgali nożami i mieczami, a także masakrowali kijami. Z całego królobójcy pozostała tylko koszula, którą spalił kat.
Maria Medycejska – regentka, konflikt z kardynałem Richelieu, wygnanie
Gdy Henryk IV Burbon został zamordowany, jego syn – przyszły król Francji Ludwik XIII miał 9 lat. Regencję w jego imieniu sprawowała królowa wdowa Maria Medycejska. W czasie tej regencji królowa zgromadziła wokół siebie grono zaufanych ludzi, w tym Armanda Jeana du Plesisa, znanego lepiej jako kardynał Richelieu. Początkowo sprzyjał on francuskiej monarchini, ale wkrótce został najbliższym doradcą króla Francji Ludwika XIII Burbona. To sprawiło, że kardynał Richelieu zmienił front. Teraz sprzyjał nie królowej, lecz jej synowi.
Sytuacja zaogniła się, gdy Richelieu został mianowany przez Ludwika XIII pierwszym ministrem. Maria Medycejska nie mogła ścierpieć, że jej protegowany tak dobrze dogaduje się z jej synem. Wkrótce okazało się, że Maria Medycejska pomyliła się, co do tego, że w swoje otoczenie wpuściła kardynała. Powód był prosty. Monarchini jako córka Joanny Habsburg i wnuczka cesarza Ferdynanda I Habsburga sprzyjała tej dynastii. Natomiast kardynał Richelieu był zagorzałym przeciwnikiem Habsburgów i dążył do wzmocnienia Francji ich kosztem.
Konflikt Marii Medycejskiej z kardynałem Richelieu osiągnął swoje apogeum w okresie 10-12 listopada 1630 roku. Wtedy to Medyceuszka próbowała przekonać syna, by odsunął od władzy kardynała Richelieu. Jednak Ludwik XIII nie posłuchał matki i poparł działania kardynała. Maria Medycejska została tym samym odsunięta od władzy i w 1631 roku musiała opuścić Francję! Udała się do Brukseli, a następnie do Kolonii, gdzie zmarła 3 lipca 1642 roku. Pięć miesięcy później, w grudniu 1642 roku zmarł sam kardynał Richelieu, przez którego doszło do tego całego zamieszania.
Bibliografia:
- Baszkiewicz Jan, Henryk IV Wielki, Warszawa 1995.
- Baszkiewicz Jan, Richelieu, Państwowy Instytut Wydawniczy 1984.
