Od wieków wśród historyków trwa dyskusja, kiedy urodziła się Jadwiga Andegaweńska. Najmłodsza córka Ludwika Węgierskiego i Elżbiety Bośniaczki, miała przyjść na świat między 3 października 1373 a 18 lutego 1374 roku. Przy czym większość badaczy uważa, że Jadwiga urodziła się 18 lutego 1374 roku. Jako argument podają oni, że specjalnie czekano, aby 18 lutego 1386 roku, Andegawenka skończyła 12 lat, by mogła legalnie zawrzeć małżeństwo z Władysławem II Jagiełłą. Było jednak wydarzenie, które sugeruje, że Jadwiga Andegaweńska urodziła się w 1373 roku. Tym wydarzeniem był jej dziecięcy ślub z Wilhelmem Habsburgiem, który po dwóch latach od jego zawarcia, trzeba było powtarzać. Jak do tego doszło?
Córka zamiast syna
Kazimierz Wielki zmarł 5 listopada 1370 roku, nie pozostawiając legalnego męskiego potomka. Popełnił za to podwójną bigamię i w chwili śmierci żyły jego dwie córki z małżeństwa z Jadwigą Żagańską. Miał też synów, ale z nieprawego łoża, których doczekał się z kochankami. Polski tron objął, na mocy umowy z wujem jego siostrzeniec – Ludwik Andegaweński, który był koronowany na króla Polski 17 listopada 1370 roku na Wawelu.
Polska szlachta nie uznawała Ludwika Węgierskiego za prawowitego następcę Piastów. W związku z tym dokonano szybkiego pochówku króla Kazimierza Wielkiego bez udziału jego następcy. Do tej pory tradycja nakazywała, aby pogrzeb zmarłego polskiego monarchy odbywał się w obecności jego następcy. Kiedy jednak Ludwik Węgierski dotarł na Wawel, zorganizował wujowi jeszcze jeden pogrzeb. W 1370 roku zaczęły się Ludwikowi rodzić córki. Czekał na nie bardzo długo, ponieważ ze swoją pierwszą żoną – Małgorzatą Luksemburską, córką cesarza Karola IV Luksemburskiego, w ogóle nie doczekał się potomstwa. Natomiast po jej śmierci, ożenił się w 1353 roku po raz drugi. Tym razem jego wybranką została pochodząca z Bośni – Elżbieta Kotromanić. Z nią Ludwik Węgierski długo czekał na potomstwo, ponieważ tak jak napisałem wyżej, córki zaczęły się rodzić dopiero w 1370 roku.
Prof. Stanisław A. Sroka, autor książki pt. Genealogia Andegawenów węgierskich, a także wydanej w ubiegłym roku biografii Ludwika Węgierskiego sugeruje, że tak długi okres oczekiwania na potomstwo był spowodowany tym, że Elżbieta zaszła w ciążę zaraz po ślubie z Ludwikiem Andegaweńskim, ale poroniła. W 1370 roku urodziła się ich pierworodna córka Katarzyna Andegaweńska, która została zaręczona z synem króla Francji Karola V Mądrego – Ludwikiem Orleańskim. Katarzyna była przeznaczona przez ojca do objęcia polskiego tronu oraz do pomocy w odzyskaniu tronu w Neapolu. Niestety, królewna zmarła w niewyjaśnionych okolicznościach w 1378 roku. Być może została otruta na polecenie królowej Neapolu – Joanny I, która wcześniej była podejrzana o zlecenie morderstwa swojego męża, a stryja Katarzyny – Andrzeja Andegaweńskiego. Nie ma jednak dowodów na to, że to Joanna I stała za tajemniczą śmiercią pierworodnej córki Ludwika Andegaweńskiego i Elżbiety Bośniaczki. Drugą ich córką była Maria Andegaweńska, która została zaręczona z synem cesarza Karola IV Luksemburskiego – Zygmuntem. Początkowo, po śmierci swojej starszej siostry, Maria miała zostać królem Polski, ale ostatecznie, po śmierci Ludwika Węgierskiego, Maria Andegaweńska została królem Węgier, bo polska szlachta na zjeździe w Radomsku w 1382 roku podjęła uchwałę, zgodnie z którą Zygmunt Luksemburski nie miał zostać królem Polski.
Nieważny dziecięcy ślub
Jako trzecia córka Ludwika Andegaweńskiego i Elżbiety Bośniaczki, urodziła się Jadwiga Andegaweńska. Historycy do dziś spierają się o to, kiedy dokładnie przyszła ona na świat. Miała się urodzić między 3 października 1373 roku a 18 lutego 1374 roku. Większość historyków jest zdania, że przyszła święta urodziła się 18 lutego 1374 roku, ponieważ twierdzą oni, że specjalnie czekano na jej 12. urodziny, aby mogła legalnie zawrzeć ślub z Władysławem II Jagiełłą. Zgodnie z ówcześnie obowiązującym prawem, kobieta stawała się dorosła, gdy ukończyła 12 lat. W przypadku mężczyzn wiek ten wynosił 14 lat.
Jednak w najnowszej biografii króla Ludwika Węgierskiego, prof. Stanisław A. Sroka przedstawia argument, który może świadczyć o tym, że św. Jadwiga Andegaweńska urodziła się w 1373 roku. Wszystko sprowadza się do jej ślubu sponsalia de futuro z Wilhelmem Habsburgiem. Został on zawarty w Hainburgu w 1378 roku. Jadwiga, gdyby przyjąć, że urodziła się w 1374 roku, miała wtedy 4 lata, a Wilhelm Habsburg 8. Prof. Stanisław A. Sroka zwraca uwagę na to, że, zgodnie z ówcześnie obowiązującym prawem kanonicznym, aby sponsalia de futuro było ważne, osoby zawierające ten ślub dziecięcy, musiały mieć ukończony 7. rok życia. Wilhelm Habsburg spełniał ten warunek, ale Jadwiga Andegaweńska go nie spełniała, ponieważ miała wtedy 4 lub 5 lat. W związku z powyższym podjęto decyzję o powtórzeniu ceremonii. Ponowny ślub odbył się w Zwoleniu w 1380 roku. I właśnie ta data jest kluczowa. Gdyby bowiem Jadwiga Andegaweńska urodziła się w 1374 roku, to w 1380 miałaby 6 lat i byłaby za młoda, by zawrzeć sponsalia de futuro. Musiała zatem urodzić się w 1373 roku, aby w 1380 mieć 7 lat i zawrzeć mający moc prawną ślub sponsalia de futuro z Wilhelmem Habsburgiem.
Jak wiemy, sponsalia de futuro zostało unieważnione, a 18 lutego 1386 roku. Jadwiga Andegaweńska, która od 16 października 1384 roku była królem Polski, poślubiła wielkiego księcia litewskiego Władysława Jagiełłę, który od 4 marca 1386 roku rządził jako król Polski iure uxoris, czyli z prawa żony.
Jak zatem widać, data urodzenia Jadwigi Andegaweńskiej nadal budzi kontrowersje, ale teraz pojawił się koronny argument, który przemawia za tym, że najmłodsza córka Ludwika Węgierskiego i Elżbiety Bośniaczki urodziła się jednak w 1373, a nie 1374 roku.
Bibliografia:
- Sroka S.A.. Genealogia Andegawenów węgierskich, Kraków 2015.
- Sroka S.A., Ludwik Węgierski, Warszawa 2025.
