Mateusz Marczewski, Pasażerowie. Ayahuasca i duchy Amazonii
Ayahuasca, tradycyjny napój psychoaktywny, stosowany od wieków przez rdzennych mieszkańców Amazonii w rytuałach szamańskich i duchowych, zdobywa coraz większą popularność w Polsce. Mateusz Marczewski w książce Pasażerowie. Ayahuasca i duchy Amazonii dzieli się własnymi doświadczeniami związanymi z „lianą”, jak sam opisuje ten napój, snując barwną opowieść o spotkaniu kultury amazońskiej ze współczesnym społeczeństwem konsumpcyjnym.
Ayahuasca to wywar przygotowany z dwóch głównych składników: pnącza Banisteriopsis caapi oraz liści rośliny Psychotria viridis (lub podobnych gatunków). Spożycie tego napoju może prowadzić do intensywnych doświadczeń wizualnych, emocjonalnych i duchowych.
W kulturach amazońskich ayahuasca służy celom leczniczym i duchowym – ma oczyszczać ciało i umysł oraz umożliwiać kontakt z duchami i innymi wymiarami. Tradycyjnie spożywana jest pod opieką szamana, który prowadzi ceremonię i pomaga uczestnikom interpretować wizje.
Współcześnie ayahuasca przyciąga również osoby z krajów zachodnich, poszukujące duchowych doświadczeń lub uzdrowienia emocjonalnego i psychologicznego. Badania sugerują, że może mieć terapeutyczne właściwości, zwłaszcza w leczeniu depresji, stresu pourazowego (PTSD) i uzależnień, jednak jej stosowanie poza kontrolowanymi warunkami wiąże się z pewnym ryzykiem.
Mateusz Marczewski, polski reporter, pisarz i antropolog kultury, próbuje zgłębić duchowe i kulturowe znaczenie ayahuasci w swojej książce Pasażerowie. Ayahuasca i duchy Amazonii, wydanej przez Wydawnictwo Czarne. Jako antropolog kultury Marczewski często angażuje się w długotrwałe badania terenowe, co pozwala mu wnikać w życie społeczności, które opisuje.
Co znajdziemy w książce Pasażerowie. Ayahuasca i duchy Amazonii?
W książce Pasażerowie Marczewski zabiera czytelników w podróż do serca amazońskiej dżungli. Nie jest tylko obserwatorem – sam uczestniczy w ceremoniach i próbuje ayahuasci, opisując nie tylko to, co widział u innych, ale także swoje własne doświadczenia. Język książki jest oszczędny, lecz pełen emocji, co nadaje autentyczności jego relacjom.
Struktura książki przypomina dziennik podróży, w którym refleksje filozoficzne przeplatają się z antropologicznymi analizami, dostarczając kontekstu do zrozumienia fenomenu ayahuasci. Choć niektóre fragmenty mogą wydawać się chaotyczne, Marczewski celowo stawia pytania bez prostych odpowiedzi.
Centralnym wątkiem książki jest rola ayahuasci w życiu rdzennych mieszkańców Amazonii. Autor spotyka szamanów i uczestniczy w rytuałach, które są dla niego nie tylko egzotycznym przeżyciem, ale także głębokim procesem duchowego uzdrowienia. Ayahuasca otwiera człowieka na kontakt z duchami dżungli i umożliwia wewnętrzną podróż, podczas której można odkryć prawdę o sobie.
Marczewski nie romantyzuje jednak tych doświadczeń. Jego podejście, pełne szacunku, ale i sceptycyzmu, nadaje książce głębszy wymiar refleksji nad współczesną duchowością i poszukiwaniem sensu w oderwanym od korzeni świecie. Stawia ważne pytania o to, czy rytuały takie jak ceremonia ayahuasci mogą przynieść rzeczywiste uzdrowienie ludziom z Zachodu, czy też są jedynie formą duchowej turystyki, gdzie głębia doświadczenia ginie w powierzchownej egzotyce.
W książce pojawia się także krytyka współczesnych form kolonializmu i globalizacji. Marczewski opisuje, jak życie mieszkańców Amazonii uległo zmianie pod wpływem rosnącego zainteresowania ayahuascą ze strony Zachodu.
Szamani, którzy kiedyś prowadzili rytuały dla swoich społeczności, zostają sprowadzani do Europy i USA, by zaspokajać potrzeby duchowe „turystów”. Wykorzystanie rdzennej ludności do celów państwowych, korporacyjnych czy turystycznych jest jednym z tragicznych aspektów opisywanych w książce, który podkreśla autor.
Książka ma około 300 stron, jest wydana w twardej oprawie, a jej okładka przedstawia amazońskiego szamana w trakcie rytuału. Podzielona na nienumerowane rozdziały, przypomina eseje lub odrębne reportaże. Książka zawiera także zdjęcia autora, które pomagają lepiej zrozumieć opisywane miejsca, ludzi i rytuały, a także wprowadzić czytelnika w atmosferę amazońskiej dżungli.
Pasażerowie. Ayahuasca i duchy Amazonii to książka wymykająca się prostym klasyfikacjom – łączy w sobie relację z podróży, esej antropologiczny i duchową refleksję. Marczewski stawia trudne pytania o naturę duchowości i kondycję człowieka w zglobalizowanym świecie, nie dając przy tym łatwych odpowiedzi.
Choć styl książki może zniechęcić niektórych czytelników swoją fragmentarycznością, dla osób poszukujących głębszej refleksji nad współczesnym człowiekiem Pasażerowie mogą być inspirującą i wciągającą lekturą.
Wydawnictwo: Czarne
Ocena recenzenta: 4/6
Remigiusz Gogosz
Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Czarne.
