Prowincja Sohag odkrywa swoje tajemnice! Odkryto królewski grobowiec z II Okresu Przejściowego w Abydos
Ukryty przez wieki, pogrzebany w piaskach czasu – w sercu starożytnej nekropolii Abydos archeolodzy natrafili na sensacyjne odkrycie. Królewski grobowiec z II Okresu Przejściowego wyłania się z mroku dziejów, rzucając nowe światło na epokę pełną politycznych zawirowań i tajemniczych dynastii. Czy jego złocone inskrypcje odsłonią imię zapomnianego władcy?
Egipsko-amerykańska misja archeologiczna z Uniwersytetu Pensylwanii dokonała przełomowego odkrycia w nekropolii w Abydos. Znaleziono tam królewski grobowiec pochodzący z epoki II Okresu Przejściowego (ok. 1700-1600 p.n.e.). Jest to znalezisko o ogromnym znaczeniu, które dostarcza nowych informacji na temat rozwoju grobowców królewskich oraz rzuca nowe światło na złożoną historię polityczną tego okresu.
Minister Turystyki i Starożytności, Szariw Fathi, podkreślił, że to odkrycie nie tylko poszerza naszą wiedzę o starożytnej cywilizacji egipskiej, ale także wzmacnia potencjał turystyczny Egiptu. Przyczyni się ono do promocji bogactwa archeologicznego kraju oraz stanowi bezcenną wartość dla badaczy i naukowców. Ponadto minister zaznaczył, że to jedno z wielu odkryć, które ukazuje zaangażowanie Ministerstwa Turystyki i Starożytności oraz Najwyższej Rady Starożytności w rozwój badań archeologicznych w Egipcie.
Sekretarz generalny Najwyższej Rady Starożytności, Mohamed Ismail Khaled, zwrócił uwagę na wyjątkowy charakter znaleziska. Według wstępnych badań grobowiec należał do jednego z królów tzw. dynastii Abydos, która rządziła w Górnym Egipcie w XVII-XVI wieku p.n.e. Znalezisko wnosi nową perspektywę w badania nad monarchami tego okresu oraz stanowi kolejny krok w rekonstrukcji ich panowania.
Królewski grobowiec z II Okresu Przejściowego – struktura i detale grobowca
Prace prowadzone przez archeologów wykazały, że grobowiec znajduje się około 7 metrów pod powierzchnią ziemi. Składa się z kamiennej komory grobowej, której sklepienie pierwotnie osiągało około 5 metrów wysokości. Na bocznych ścianach wejścia do komory znaleziono fragmenty inskrypcji poświęconych boginiom Izydzie i Neftyidzie.
Zachowane zostały również resztki złoconych napisów, które niegdyś mogły zawierać imię pochowanego króla. Styl dekoracji i hieroglificznych inskrypcji przypomina te, które odkryto wcześniej w grobowcu króla Seneneba Kaja w 2014 roku.
Szef misji, Joseph Wegner, zapowiedział dalsze badania, które pozwolą precyzyjnie określić okres budowy grobowca oraz tożsamość jego właściciela. Dodał także, że Góra Anubisa była jednym z najważniejszych miejsc pochówku w Abydos. Swą grobową monumentalną strukturę w tym rejonie wznieśli między innymi władcy XIII dynastii, a jednym z najbardziej znanych grobów jest tamten należący do króla Seneneba Kaja.
Dynastia Abydos
Przypuszcza się, że dynastia Abydos była krótkotrwałym rodem rządzącym częścią Środkowego i Górnego Egiptu w II Okresie Przejściowym (ok. 1650–1600 p.n.e.). Jej siedziba mogła znajdować się w Abydos, a królewska nekropolia prawdopodobnie leżała u podnóża Góry Anubisa, w pobliżu grobowca faraona Senusreta III.
Hipoteza o jej istnieniu pojawiła się po raz pierwszy dzięki badaniom Detlefa Franke, a później została rozwinięta przez Kima Ryholta w 1997 roku. Ryholt zauważył, że znani władcy tego okresu – Wepwawetemsaf, Pantjeny i Snaaib – nosili imiona związane z Abydos i są znani jedynie ze stel odkrytych właśnie tam. Może to wskazywać, że była to ich siedziba władzy. Badacz sugerował również, że tajemnicze 16 wpisów w Kanonie Turyńskim mogło odnosić się do królów tej dynastii. Ich rządy przypadłyby na czas między upadkiem XIII dynastii a ekspansją Hyksosów na południe, w kierunku Teb.
Nowe światło na tę teorię rzuciło odkrycie w 2014 roku grobowca faraona Senebkaya w południowym Abydos, w rejonie zwanym w starożytności Górą Anubisa. Jeśli rzeczywiście należał do dynastii Abydos, jego pochówek mógłby wskazywać na królewską nekropolię tej linii władców. Od tego czasu archeolodzy odnaleźli co najmniej osiem anonimowych grobowców królewskich z Drugiego Okresu Przejściowego, o podobnej konstrukcji do grobowca Senebkaya. Odkryto również dwie struktury, prawdopodobnie piramidy, datowane na połowę XIII dynastii, które mogły należeć do Neferhotepa I i jego brata Sobekhotepa IV.
Nie wszyscy historycy zgadzają się z teorią istnienia dynastii Abydos. Marcel Marėe wskazuje, że warsztat w Abydos, który produkował stele dla Pantjeny i Wepwawetemsafa, wykonał również stelę faraona Rahotepa z XVII dynastii. Jeśli obie dynastie funkcjonowały jednocześnie, oznaczałoby to, że ten sam warsztat pracował na rzecz wrogich sobie władców, co wydaje się mało prawdopodobne. Nie jest jednak pewne, czy dynastie te rzeczywiście się pokrywały – według rekonstrukcji Ryholta dzieliło je około 20 lat.
Alexander Ilin-Tomich podważa tezę, że sam fakt pochówku w Abydos oznacza istnienie lokalnej dynastii. Zwraca uwagę, że również faraonowie Średniego Państwa, tacy jak Senusret III czy Sobekhotep IV, byli chowani w Abydos, a jednak nie przypisuje się ich do osobnej dynastii. Zastanawia się też, czy Senebkay mógł być raczej królem XVI dynastii tebańskiej.
Jeśli rzeczywiście istniała, jej siedzibą było prawdopodobnie Abydos lub Thinis. O możliwym wpływie na tereny położone dalej na północ może świadczyć graffiti odkryte przez Karla Richarda Lepsiusa w grobowcu Amenemhata, nomarchy z XII dynastii, w Beni Hasan, ok. 250 km na północ od Abydos. Z kolei na południu obszar kontroli tej dynastii mógł kończyć się na Hu, 50 km od Abydos, gdyż dalej dominowała już XVI dynastia.
Źródło: Ministry of Tourism and Antiquities/Facebook
Fot. Ministry of Tourism and Antiquities/Facebook
