Tego dnia 2025 roku w wieku 92 lat zmarła Alicja Pawlusiak – lekarka, działaczka Solidarności, internowana w stanie wojennym
Niezłomna w walce o wolność, oddana pacjentom, nieugięta wobec represji – tak zapamiętają ją ci, którzy mieli okazję ją poznać. Alicja Pawlusiak była nie tylko cenioną lekarką, ale i jedną z tych, którzy nie bali się przeciwstawić komunistycznej władzy. Internowana, inwigilowana, a mimo to do końca wierna swoim ideałom – jej historia to opowieść o odwadze, poświęceniu i sile charakteru.
W wieku 92 lat zmarła Alicja Pawlusiak, lekarka związana z NSZZ Solidarność oraz aktywna uczestniczka podziemnych struktur opozycyjnych w okresie stanu wojennego. Była członkinią podbeskidzkiego zarządu regionu zarówno w 1981 roku, jak i w latach 1989-1992. Informację o jej śmierci podały służby prasowe NSZZ Solidarność Regionu Podbeskidzia.
Działalność w Solidarności i pomoc internowanym
Alicja Pawlusiak odegrała kluczową rolę w opozycji demokratycznej na Podbeskidziu. Jako współzałożycielka Bielskiego Klubu Inteligencji Katolickiej, aktywnie uczestniczyła w jego działalności społecznej i patriotycznej. Po wprowadzeniu stanu wojennego, zaangażowała się w działania Biskupiego Komitetu Pomocy Uwięzionym i Internowanym, organizując wsparcie dla represjonowanych opozycjonistów i ich rodzin.
Jej działalność nie uszła uwadze władz komunistycznych – została internowana i osadzona w ośrodku odosobnienia. W strukturach podziemnej Solidarności zajmowała się kolportażem prasy niezależnej, a mimo represji, do końca życia pozostała osobą aktywną i zaangażowaną społecznie. Jak podkreśliła podbeskidzka Solidarność: Była dobrym, prawym człowiekiem, życzliwym wobec świata i ludzi.
Alicja Pawlusiak – początki kariery i działalności społecznej
Alicja Pawlusiak urodziła się 17 grudnia 1932 roku w Wilkowicach. Ukończyła Akademię Medyczną w Krakowie, zdobywając specjalizację w zakresie chorób wewnętrznych oraz medycyny pracy. Pracowała w bielskich szpitalach i przychodniach, m.in. w Przemysłowym Zespole Opieki Zdrowotnej przy Fabryce Samochodów Małolitrażowych (FSM).
W latach 1959-1961 była zatrudniona w Szpitalu nr 1 im. prof. Napoleona Cybulskiego, a następnie w Szpitalu nr 2 im. dr. Maksymiliana Rutkowskiego, gdzie pracowała aż do 1988 roku. Już we wrześniu 1980 roku włączyła się w budowanie struktur NSZZ Solidarność w sektorze służby zdrowia, a od października tego samego roku pełniła funkcję przewodniczącej zakładowej organizacji związkowej w FSM.
Stan wojenny i represje
Po wprowadzeniu stanu wojennego, Pawlusiak podjęła współpracę z Regionalnym Komitetem Wykonawczym Trzeci Szereg Solidarności, zajmując się kolportażem prasy podziemnej w regionach Podbeskidzia, Małopolski i Mazowsza. Rozpowszechniane przez nią materiały trafiały zarówno do środowiska robotniczego, jak i do pracowników służby zdrowia, podtrzymując ducha oporu wobec komunistycznej władzy.
12 maja 1982 roku, po przeprowadzonej rewizji w jej domu, została aresztowana i osadzona w Ośrodku Odosobnienia w Miechowicach koło Bytomia. Na wolność wyszła 23 lipca 1982 roku, jednak nie zaprzestała działalności. Aż do 1989 roku kontynuowała kolportaż podziemnej prasy, m.in. Solidarności Podbeskidzia oraz Informatora NSZZ Solidarność przy FSM.
Alicja Pawlusiak – działalność po transformacji ustrojowej
W lutym 1989 roku należała do grona osób reaktywujących Solidarność służby zdrowia na Podbeskidziu oraz w FSM. Została także jedyną kobietą w zarządzie regionu. W 1990 roku podjęła pracę jako lekarz zakładowy w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Bielsku-Białej, a w latach 1990-1993 pełniła funkcję wiceprzewodniczącej Komisji Zakładowej Solidarności w tej placówce.
Zaangażowała się również w działalność polityczną – w latach 1991-2002 należała do Unii Demokratycznej, a następnie do Unii Wolności. Przez ostatnie lata swojej kariery zawodowej pracowała jako lekarz w przychodni Simed w Czechowicach-Dziedzicach oraz w Przychodni Wojskowej w Bielsku-Białej. Na emeryturę przeszła w 2009 roku.
Odznaczenia i pamięć o Alicji Pawlusiak
Za swoją działalność opozycyjną oraz walkę o prawa człowieka i demokrację Alicja Pawlusiak została uhonorowana licznymi odznaczeniami, w tym:
- Krzyżem Wolności i Solidarności,
- Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości.
Zmarła w sobotę w Bielsku-Białej, pozostawiając po sobie bogaty dorobek jako niezłomna działaczka opozycyjna, oddana lekarz i osoba nieustępliwie walcząca o sprawiedliwość społeczną. Jej działalność i postawa na zawsze pozostaną w pamięci mieszkańców Podbeskidzia oraz wszystkich, którzy cenili jej odwagę i poświęcenie.
