Grażyna Bąkiewicz, Ada i sześć palców Warneńczyka
Król zaginął, ciała nie było, legenda ruszyła w świat. Ada i sześć palców Warneńczyka bierze na warsztat jedną z najbardziej uporczywych historycznych zagadek i pokazuje ją oczami dziecka, które nie przyjmuje szkolnych skrótów bez pytania „a co, jeśli…?”.
Ada i sześć palców Warneńczyka Grażyny Bąkiewicz to krótka, dynamiczna opowieść historyczno-fantastyczna dla młodszych czytelników, osadzona wokół jednej z najbardziej znanych zagadek polskiego średniowiecza: losów Władysława Warneńczyka po bitwie pod Warną. Punktem wyjścia nie jest tu jednak rekonstrukcja wydarzeń z XV wieku, lecz dziecięca ciekawość i gotowość do zadawania pytań tam, gdzie szkolna narracja się urywa.
Ada, bohaterka cyklu, mieszka w niewielkiej miejscowości z zamkiem i – dzięki odziedziczonej mocy strażniczki skarbu – potrafi zajrzeć w przeszłość w sposób dosłowny. Tym razem trop prowadzi do roku 1459 i do tajemniczego wędrowca podającego się za zaginionego króla.
Grażyna Bąkiewicz od lat specjalizuje się w literaturze dziecięcej i młodzieżowej o silnym zapleczu edukacyjnym. Jej styl jest prosty, żywy i nastawiony na tempo, z wyraźnym naciskiem na dialog i przygodową dramaturgię. Narracja prowadzona jest klarownie, bez przeciążania opisami, a elementy fantastyczne funkcjonują jako narzędzie uruchamiające kontakt z historią, nie jako autonomiczny świat wymagający skomplikowanych reguł. Dzięki temu książka pozostaje przystępna dla odbiorcy w wieku 8+, a jednocześnie nie upraszcza samej historii do poziomu anegdoty.
Oś fabularna opiera się na dobrze znanym fakcie: braku ciała Warneńczyka i pustym sarkofagu na Wawelu. W książce ten brak zostaje potraktowany jako przestrzeń narracyjna, w której mogą pojawić się uzurpatorzy, legendy i hipotezy. Taka konstrukcja jest spójna z dawnymi i współczesnymi narracjami historiograficznymi, które podkreślają, że wokół śmierci króla szybko narastały alternatywne wersje wydarzeń. Powieść nie rozstrzyga jednoznacznie, „jak było naprawdę”, lecz pokazuje mechanizm powstawania legendy i potrzebę jej krytycznego oglądu – w wersji dostosowanej do młodego czytelnika.
Na plus działa umiejętne połączenie przygody z elementarną wiedzą historyczną. Ada nie jest biernym odbiorcą przeszłości, lecz kimś, kto ją obserwuje, zestawia z tym, czego uczy się w szkole, i próbuje zrozumieć. Atutem pozostaje także lekkość narracji oraz czytelne osadzenie wydarzeń w realiach epoki bez nadmiaru szczegółów. Ilustracje Katarzyny Kołodziej wzmacniają klimat tajemnicy i zamkowej historii, pełniąc funkcję uzupełniającą, a nie dekoracyjną.
Słabszą stroną książki bywa umowność warstwy fantastycznej, która nie zawsze podlega wewnętrznej logice, jeśli spojrzeć na nią z perspektywy starszego czytelnika. Motyw ingerowania współczesnych bohaterów w wydarzenia sprzed stuleci pozostaje uproszczony i podporządkowany fabule. W kontekście wieku adresata jest to jednak zabieg mieszczący się w konwencji i niezakłócający odbioru całości.
Ada i sześć palców Warneńczyka to sprawna, lekka opowieść, która wykorzystuje jedną z najbardziej intrygujących luk w polskiej historii jako punkt wyjścia do przygody i pierwszego kontaktu z myśleniem historycznym. Nie udaje odpowiedzi definitywnych, ale pokazuje, że brak odpowiedzi bywa równie ciekawy jak gotowe fakty.
Wydawnictwo Literatura
Ocena recenzenta: 5,5/6
Agnieszka Cybulska
Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Literatura. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
