Antytrynitaryzm w I Rzeczpospolitej w kontekście europejskim | Recenzja

Antytrynitaryzm w I Rzeczpospolitej w kontekście europejskim

Wśród wielu rzeczy, z których możemy być dumni w kontekście dziedzictwa Rzeczpospolitej Obojga Narodów jest wzorowa wręcz tolerancja religijna, która cechowała państwo i jego społeczeństwo. To tylko w tym kraju mogła rozwinąć się doktryna antytrynitarska, która wywarła nieco tylko mniejszy wpływ na losy Polski i Europy niż rzymski katolicyzm czy prawosławie. To właśnie tej fascynującej religii, której spuścizna po części przetrwała w niektórych odłamach współczesnego chrześcijaństwa, poświęcono świetne studium historyczno-antropologiczne.

Co wiemy o antytrynitaryzmie? Trzeba przyznać, że zazwyczaj niewiele. Ot i parę suchych faktów, rejestrujących ich obecność na arenie dziejów w różnym okresie dziejów Polski
i reszty Starego Kontynentu. Właśnie „ich”, bo antytrynitaryzm był wyznaniem, może nawet religią w pełnym tego słowa znaczeniu i jak każde z nich, miał swoich wyznawców. A to właśnie oni odegrali największą rolę w dziejach Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Antytrynitaryzm jednak nie był tylko religią czy szerzej mówiąc zjawiskiem duchowym! Oddając głos samemu recenzowanemu opracowaniu, można stwierdzić, że był zjawiskiem intelektualnym (..) a zarazem fenomenem, który (…) przez długie dziesięciolecia kształtował idee.

Właśnie tak podchodziłem do lektury książki, która niedawno zagościła na polskim rynku wydawniczym. Jako do niepowtarzalnej możliwości poszerzenia swej wiedzy o tym fascynującym wyznaniu chrześcijańskim, który w multureligijnej I Rzeczpospolitej odegrał sporą rolę. I w sumie nie zawiodłem się! Opracowanie to składa się bowiem z 13 studiów problemowych, które dotykają właściwie każdego obszaru z szerokiego spektrum tematycznego. Naprawdę ciekawy jest też fakt, że do ich stworzenia zaproszono badaczy z wielu ośrodków naukowych, co moim zdaniem zadziałało na wielką korzyść pozycji, bo w dużym stopniu wzbogaciło jego perspektywę.
W publikacji w sumie znalazłem prawie wszystko czego potrzebowałem, zarówno poszerzone informacje o samej doktrynie arian, najwybitniejszych spośród nich jak i opisy często trudnych kontaktów braci polskich z wyznaniami protestanckimi czy samym Kościołem rzymskokatolickim.

Inną– moim zdaniem– naprawdę mocną stroną pozycji jest jej porządny aparat badawczy, który nie dość, że pozwala na rozszerzenia poszukiwań na interesujący nas temat to jeszcze pozwala zagłębić się w zagadnienia poruszone w studiach tych, jako wątki poboczne. Podobną przyjemność sprawiło mi też odnalezienie wielu cytatów, ale rozumem, że dla wielu czytelników może to być przeszkodą w czytaniu. Tak naprawdę właśnie tak zadziałał też w moim przypadku byt sztywny styl całości opracowania i bardzo akademicki język, w którym zostało stworzone. Ale czegóż spodziewać się po publikacji na wskroś naukowej?

Tak czy inaczej przez „Antytrynitaryzm w pierwszej Rzeczpospolitej w kontekście europejskim” naprawdę warto przebrnąć z wielu powodów. Pozycja ta ma wartość przede wszystkim poznawczą. Estetyczną również! Wydano ją pięknej twardej oprawie, która naprawdę ładnie wygląda na półce a moim zdaniem właściwie każdy pasjonat dziejów Rzeczpospolitej Obojga Narodów powinien mieć ją w swojej biblioteczce.

Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego

Ocena recenzenta: 5/6

Dawid Siuta

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

*