Interesujący złoty skarb z VI wieku został odkryty w Vindelev w Danii

W Danii został właśnie odkryty w Vindelev w środkowej Jutlandii jeden ze wspanialszych i piękniejszych skarbów w historii kraju. Prawie 1 kilogramowy skarb zawiera 22 złote elementy, w tym kilka zawieszek wielkości spodków. Specjaliści uważają, że został on ukryty w VI w., a więc w bardzo niespokojnej w dziejach Europy epoce.

Skarb został odkryty przez Ole Ginnerupa Schytza, początkującego poszukiwacza skarbów. Już w trakcie swojego pierwszego spaceru natknął się na spektakularne znalezisko. W wywiadzie udzielonym duńskiej telewizji TV2 mówił: „Dania ma 43 tys. km², a ja użyłem wykrywacza dokładnie w miejscu, w którym schowano skarb”.

Teren został natychmiast przebadany przez archeologów z Muzeum w Vejle (Vejlemuseerne) wspomaganych przez specjalistów z Muzeum Narodowego Danii w Kopenhadze (Nationalmuseet) oraz Agencji ds. Muzeów i Pałaców (Museer og slotte). Ich ustalenia są zaskakujące. Ustalili oni, że skarb został zakopany około 1500 lat temu w obrębie tzw. długiego domu, czyli długiego, wąskiego i drewnianego budynku. Badacze uważają, że właścicielem tak znacznej ilości złota musiała być znacząca osoba lub wódz. Mads Ravn, kierownik wykopalisk, mówi: „Tylko członek absolutnej śmietanki społecznej byłby w stanie zebrać skarb taki jak ten znaleziony tutaj. (…) Chociaż nazwę Vindelev można powiązać z okresem migracji ludów, nic do tej pory nie wskazywało na to, że na długo przed powstaniem królestwa Danii w kolejnych stuleciach mieszkał tu wtedy nieznany wódz”.

Vindelev położone jest bowiem w odległości zaledwie 8 km od Jelling, które w IX w. stało się kolebką państwa duńskiego. Znajdują się tu dwa wielkie kurhany, będące największymi tego typu obiektami w Danii, oraz dwa kamienie runiczne. Uważa się, że te słynne zabytki związane są z pochówkami Gorma Starego, pierwszego króla duńskiego, i jego żony Tyry, a także z ich synem Haraldem Sinozębym, królem Danii i Norwegii. Znalezisko dokonane przez Ole Ginnerupa Schytza wskazuje zatem, że już dużo wcześniej, bo w V-VI w., w pobliskim Vindelev żył człowiek na tyle potężny, że udało się mu zgromadzić znaczne bogactwo i przyciągnąć wykwalifikowanych rzemieślników.

Naukowcy starali się również udzielić odpowiedzi na temat celu zgromadzenia tak pokaźnej ilości złota. Być może próbowano ochronić majątek na wypadek wojny lub złożyć jako ofiarę dla bogów. Na tę ostatnią możliwość naprowadzają motywy mitologiczne zidentyfikowane na poszczególnych elementach skarbu z Vindelev. Składa się on z pięknie zdobionych złotych brakteatów (moneta wybijana z cienkiej blaszki) wielkości spodka, a więc większych niż zazwyczaj spotykane, z których wykonano zawieszki.

Niektóre ze znalezionych brakteatów posiadają motywy i inskrypcje runiczne mogące nawiązywać do ówczesnych władców. Jednak według niektórych badaczy mogą nawiązywać do mitologii nordyckiej. Na jednym z brakteatów widnieje męska głowa z warkoczem, a pod nią postacie ptaka i konia. Między jego pyskiem a przednimi nogami umieszczono jeszcze napis runiczny sugerujący nawiązanie do Odyna.

Skarb z Vindelev zawiera także wybite w Cesarstwie Rzymskim, monety, które również przerobiono na zawieszki. Największą uwagę zwraca zwłaszcza ciężka i złota moneta Konstantyna Wielkiego, cesarza rzymskiego w latach 306-337.

Naukowcy starają się również zinterpretować datę zakopania skarbu. Wykorzystano do tego tezy Michaela McCormicka, amerykańskiego mediewisty, który uważa, że najgorszym rokiem w dziejach ludzkości był rok 536. Wtedy na półkuli północnej doszło do znacznego ochłodzenia klimatu, a jego skutkiem okazały się wieloletnie nieurodzaje i głód. Dotknęły one nie tylko Europę, ale i obszary Bliskiego Wschodu, Chin, a nawet Peru. Niektórzy idąc tym tropem twierdzą, że katastrofa klimatyczna spowodowała, że mieszkańcy dzisiejszej Danii odrzucili dawnych władców i zakopywali w tym okresie mnóstwo złota. Taka interpretacja nie wyklucza wcale ani motywów religijnych ani ochronnych. W opinii jeszcze innych specjalistów okres ten stworzył podwaliny pod przyszłe społeczeństwa skandynawskie epoki wikińskiej i zjednoczenie królestwa Danii. Należy w tym miejscu podkreślić, że za początek epoki wikińskiej uznaje się VIII stulecie, a dokładnie złupienie przez wikingów klasztoru benedyktynów na angielskiej wyspie Lindisfarne. Znalezisko z Vindelev pochodzi zatem z czasów przedwikińskich – z VI w., nie może być zatem skarbem wikingów jak to podają niektóre polskie serwisy informacyjne.

Do tej pory łączna waga złotych skarbów z tego okresu odkrytych na terenie Skandynawii wynosi blisko 40 kg (!), ale ten z Vindelev wyróżnia się zdecydowanie na ich tle formą (znacznie większe rozmiary brakteatów) i wykonaniem (zaawansowane techniki ich zdobienia). Już w lutym 2022 r. te spektakularne znalezisko zostanie udostępnione dla zwiedzających w Muzeum w Vejle jako ważna część dużej wystawy poświęconej wikingom.

Źródło: wczesnesredniowiecze.pl
Fot. Konserveringscentret i Vejle.

Maciej Polak

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*