Karol V Habsburg był starszym bratem Ferdynanda. Karol urodził się w 1500 roku w Gandawie, w Niderlandach. Natomiast jego młodszy brat Ferdynand urodził się w 1503 roku, w Alcalá de Henares w Hiszpanii. Już samo to powodowało konflikt między rodzeństwem. Karol, jako następca hiszpańskiego tronu nie był dobrze postrzegany przez poddanych, ponieważ był obcokrajowcem. Poddani woleli Ferdynanda, który urodził się w Hiszpanii. Rywalizacja o hiszpański tron, to dopiero początek nieporozumień między Karolem a Ferdynandem.
Decyzja Izabeli Katolickiej
Izabela Katolicka pod koniec swojego życia napisała testament, w którym określiła, że to jej wnuk Karol ma zostać królem Hiszpanii, po śmierci jej męża – Ferdynanda II Katolickiego. Miało to się stać, gdy Karol ukończy 20 rok życia. Późniejsze wydarzenia pokazały jednak, że te obowiązki spadły na Karola wcześniej, bo już w 1516 roku, kiedy miał 16 lat. Wtedy właśnie umarł król Ferdynand II Katolicki, dziad Karola od strony matki, a królem Hiszpanii został Karol.
Nie spotkało się to z aprobatą jego poddanych, ponieważ nie chcieli oni za swojego króla, obcokrajowca. Karol urodził się w Gandawie i jest też znany jako Karol z Gandawy. Natomiast Ferdynand urodził się w hiszpańskim mieście Alcalá de Henares. Trzy lata po tym, jak Karol został królem Hiszpanii, zmarł jego drugi dziad – Maksymilian I Habsburg. Oznaczało to elekcję na tron cesarski. Wygrał ją Karol, który pokonał swpoich kontrkandydatów, czyli między innymi króla Francji Franciszka I Walezjusza, króla Anglii – Henryka VIII Tudora, a nawet króla Polski Zygmunta Starego.
Objęcie tronu cesarskiego przez Karola V Habsburga, było kolejnym ciosem dla jego młodszego brata Ferdynanda I Habsburga. Podczas, gdy jego brat – Karol, był już nie tylko królem Hiszpanii, ale także cesarzem, Ferdynand nie rządził tak naprawdę niczym, a miał już 16 lat, czyli w obliczu ówczesnego prawa od dwóch lat był dorosły. Wobec tego Karol przekazał mu zarządzanie austriacką częścią rodowych ziem Habsburgów. W 1521 roku formalnie oddał mu Austrię, Styrię, Karyntię i Tyrol. W praktyce oznaczało to powstanie dwóch linii dynastii Habsburgów: hiszpańskiej, którą założył Karol V Habsburg i austriackiej, założonej przez Ferdynanda I Habsburga.
Ferdynand I Habsburg następca Karola
Już w 1531 roku Ferdynand I Habsburg został namiestnikiem Karola w Świętym Cesarstwie Rzymskim. Karol uczynił Ferdynanda swoim namiestnikiem, ponieważ nie był w stanie cały czas przebywać na terytorium cesarstwa. Bracia mieli także inne podejście do problemu reformacji. Podczas gdy Ferdynand prowadził politykę kompromisu wobec protestantów, to Karol okazał się bezkompromisowym katolikiem. Ferdynand ponadto walczył o to, by wyjść spod władzy brata. Do poważnej kłótni doszło między nimi, gdy Ferdynand chciał, by następnym cesarzem został jego syn – Maksymilian II Habsburg, a Karol był za tym, by to jego syn – Filip II Habsburg został cesarzem. Konflikt ten był na tyle poważny, że mediatorką była tutaj siostra zwaśnionych braci – Maria Habsburżanka, wdowa po królu Czech i Węgier – Ludwiku II Jagiellończyku. Spór udało się w końcu zażegnać, ale po nim relacje między braćmi nie wróciły już nigdy do normy
Ferdynand I Habsburg i Karol V Habsburg mieli także wspólnych wrogów. Była to królowa Polski Bona Sforza d’Aragona oraz jej syn – król Zygmunt August. Karol obiecał Bonie, że zostanie ona wicekrólem Neapolu. Polska monarchini zapłaciła nawet za to pieniądze, ale tytułu nigdy nie otrzymała. Druga żona Zygmunta II Augusta liczyła na pomoc ze strony króla Francji – Franciszka I Walezjusza, który miał odbić Neapol z rąk Habsburgów. W razie powodzenia tej misji, królowa Bona obiecała Franciszkowi I Walezjuszowi rękę swojej pierworodnej córki – Izabeli Jagiellonki. Franciszek I Walezjusz przegrał jednak bitwę pod Pawią, stoczoną w ramach V wojny włoskiej i dostał się do niewoli Karola V Habsburga. Mógł wyjść z więzienia, ale zostawiając jako zakładników swoich dwóch synów – Henryka II Walezjusza, który został później królem Francji i mężem Katarzyny Medycejskiej, oraz Franciszka III Bretońskiego. Synowie Franciszka I Walezjusza wyszli z więzienia dopiero na mocy tzw. Pokoju Dam, zawartego pomiędzy matką Franciszka I – Ludwiką Sabaudzką oraz ciotką Karola V Habsburga – Małgorzatą Habsburg. Pokój zawarto w 1529 roku. Plan Bony Sforzy spalił na panewce, a jej pierworodna córka została żoną Jana Zapolyi i miała z nim jedynego syna – Jana II Zygmunta Zapolyę.
Izabela została na Węgrzech z maleńkim synkiem – Janem Zygmuntem Zapolyą i musiała stawić czoła Ferdynandowi I Habsburgowi, który robił wszystko, by uprzykrzyć życie jej i jej synowi. Jan Zygmunt Zapolya był co prawda wybrany na króla Węgier, ale nie był koronowany. Musiał ostatecznie zrzec się tytułu królewskiego na rzecz Maksymiliana II Habsburga.
Karol V Habsburg pomaga Ferdynandowi
Król Polski – Zygmunt August był żonaty z Elżbietą Habsburżanką, której się wstydził, bo miała epilepsję. Później został mężem Barbary Radziwiłłówny. Po jej śmierci doszło do ciekawego zdarzenia. Car Iwan IV Groźny miał zostać cesarzem. Pomysł ten popierali Habsburgowie, ale nie król Zygmunt II August. Polski monarcha wiedział, że za tym stoją Habsburgowie, dlatego wysłał do nich swojego zaufanego człowieka – Mikołaja „Czarnego” Radziwiłła, który miał przekonać Habsburgów, by nie popierali tego pomysłu. Cesarzem był wtedy Karol V Habsburg, który postanowił pomóc bratu. Wypracowali oni stanowisko, że nie będą popierali kandydatury cara Iwana IV Groźnego na cesarza, ale Zygmunt II August miał ożenić się z młodszą siostrą swojej pierwszej żony – Katarzyną Habsburżanką. Mikołaj „Czarny” Radziwiłł przystał na tę propozycję, a Zygmunt August ożenił się z Katarzyną 29 lipca 1553 roku, co ostatecznie zdecydowało o wyjeździe królowej Bony do Włoch.
W 1556 roku królowa Bona wyjechała do Włoch, a Karol V Habsburg abdykował z hiszpańskiego tronu na rzecz swojego syna – Filipa II Habsburga. Dwa lata później, w 1558 roku Karol zmarł. Jego następcą na cesarskim tronie został Ferdynand I Habsburg. Czas pokazał, że młodszy brat cesarza Karola V Habsburga, cesarzem był tylko kilka lat. Zmarł w 1564 roku. Jednak udało mu się zdobyć godność starszego brata.
Bibliografia:
- Alvarez M.F., Cesarz Karol V, przekł. Jacek Antkowiak, Warszawa 2003.
- Bogucka M., Bona Sforza, Warszawa 1989.
- Cynarski S., Zygmunt II August, Wrocław 1988.
