Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego ogłasza konkurs na najlepsze prace naukowe o stratach wojennych na Wschodzie, skierowany do autorów prac obronionych w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Celem tej inicjatywy jest wyróżnienie i promocja najciekawszych badań dotyczących strat ludzkich, materialnych i kulturowych, które dotknęły dawne województwa wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej w czasie II wojny światowej.
Organizatorzy podkreślają, że chodzi nie tylko o uhonorowanie dotychczasowych osiągnięć, ale także o zachęcenie młodych historyków, archiwistów i kulturoznawców do dalszego badania skutków wojny w tej części Europy oraz popularyzacji ich wyników w przestrzeni publicznej.
Zakres tematyczny i cele
Zakres tematyczny konkursu obejmuje okres od 1 września 1939 roku, czyli od wybuchu II wojny światowej, do 30 sierpnia 1946 roku, kiedy zakończył się proces przesiedleń ludności polskiej na zachód. W tym czasie Polska poniosła nieodwracalne straty w ludziach, dobrach materialnych oraz w dziedzictwie kulturowym – od zniszczonych zabytków po utracone dzieła sztuki i archiwa rodzinne.
Konkurs ma na celu:
- dokumentowanie losów ludności cywilnej, ofiar represji i deportacji,
- analizę skutków działań okupantów niemieckich i sowieckich na wschodnich ziemiach II RP,
- badanie strat w sferze gospodarki, edukacji, kultury i religii,
- przypomnienie wysiłków Polaków podejmowanych po wojnie, by odzyskać część utraconego dziedzictwa.
Jak zaznacza dr Bartosz Gondek, Dyrektor Instytutu Strat Wojennych, naszym celem jest wsparcie i wyróżnienie badaczy, którzy podejmują trudną, a zarazem niezwykle ważną tematykę strat. To dzięki ich pracy pamięć historyczna może być rzetelnie dokumentowana i przekazywana kolejnym pokoleniom.
Konkurs na najlepsze prace naukowe o stratach wojennych na Wschodzie – kto może wziąć udział?
Udział w konkursie mogą wziąć autorzy prac licencjackich, magisterskich i doktorskich, które zostały obronione w latach 2015–2025 i obejmują zagadnienia związane ze stratami wojennymi. Ocenie będą podlegać zarówno walory naukowe, jak i sposób prezentacji wyników badań, oryginalność podejścia do tematu oraz znaczenie pracy dla badań nad historią Polski i jej wschodnich ziem.
Konkurs ma charakter otwarty, a jego organizatorzy szczególnie zachęcają do udziału młodych naukowców z uczelni i ośrodków badawczych z całej Polski. Patronat honorowy nad wydarzeniem objął Lech Parell, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, co dodatkowo podkreśla znaczenie inicjatywy dla upamiętnienia ofiar wojny i osób represjonowanych przez oba totalitaryzmy.
Zgłoszenia i nagrody
Najlepsze prace zostaną nagrodzone, a Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego przewidział konkretne wyróżnienia finansowe, by realnie wesprzeć dalsze badania nad stratami wojennymi. Przyznane zostaną:
- w kategorii rozpraw doktorskich – 5 nagród po 20 000 zł,
- w kategorii prac magisterskich – 10 nagród po 10 000 zł,
- w kategorii prac licencjackich – 10 nagród po 5 000 zł.
Nagrody mają nie tylko wymiar finansowy, ale również symboliczny – podkreślają, jak istotne jest rzetelne badanie i dokumentowanie historii regionów, które po wojnie znalazły się poza granicami Polski, a mimo to stanowią część jej dziedzictwa.
Zgłoszenia do konkursu przyjmowane są do 7 listopada 2025 roku. Zainteresowani mogą zapoznać się z pełnym regulaminem i zasadami udziału na oficjalnej stronie organizatora.
Konkurs stanowi ważny element polityki pamięci i naukowego dokumentowania skutków wojny na ziemiach wschodnich II RP. Dzięki niemu powstają nowe opracowania, które nie tylko pogłębiają wiedzę historyczną, ale także pomagają zrozumieć, jak głęboko II wojna światowa naznaczyła losy polskiego społeczeństwa i jego kultury.
