„Korfanty” – Powstańcza pancerka

Ostatnie zadanie „Korfantego”

Ostatnia akcja, w której udział wziął samochód pancerny „Korfanty”, to stłumienie buntu oficerów ze sztabu Grupy „Wschód”. Sprzeciwili się oni Wojciechowi Korfantemu, chcąc odsunąć go od dowodzenia powstaniem. Dnia 30 czerwca 1921 roku, oficerowie z Grupy „Wschód”, a także część sztabowców z Grup „Północ” i „Południe”, wystosowali oficjalny protest i zgłosili swojego kandydata na głównego naczelnika powstania, kapitana Karola Grzesika. Wojciech Korfanty zgodził się początkowo na ich żądanie, jednak następnie zgłosił się w sztabie Grupy „Wschód” w towarzystwie samochodu pancernego i marynarzy porucznika Oszka, po czy aresztował buntowników. Podczas tego incydentu nikt nie ucierpiał, ale obecność pojazdu pancernego podczas aresztowania miała swoje niekorzystne konsekwencje dla powstańców. Pozbawione nieocenionego wsparcia „Korfantego” siły powstańcze nie zdołały odeprzeć mocnego ataku Niemieckiego na Zalesie, Lichynię, Sławięcice, Popice i Olszową, w rezultacie czego miejscowości te zostały utracone. Po tych wydarzeniach, motorowa kompania por. Oszka została przeniesiona do Siemianowic Śląskich (wówczas Laurahütte) w celu reorganizacji. Oddział marynarzy poniósł znaczne straty i po uzupełnieniach liczył 45 ludzi. Dnia 14 czerwca oddział został przemieszczony do Polski, gdzie 5 lipca 1921 roku, w ramach działań demobilizacyjnych, zakończył swój szlak w Oświęcimiu. Według niektórych relacji, „Korfanty” po zakończeniu powstania został odesłany do muzeum w Krakowie, jednak nie jest to pewna informacja i nie są znane dalsze losy tego samochodu pancernego.

W 1981 roku ppor. rez. Józef Termin, uczestnik powstania i członek załogi „Korfantego” tak wspominał: „[…] Robert Oszek, mój dowódca, dowodzący oddziałem szturmowym marynarzy – to była żywa legenda. Przed wybuchem powstania otrzymał zadanie zorganizowania specjalnego oddziału marynarzy. Zgłosiła się do niego masa ludzi. Wybrał tylko 67. I mówił – ja, oficer marynarki, na piechotę walczyć nie będę. I wtedy w Sosnowcu zbudowali samochód pancerny. Płyty stalowe dali z huty „Baildon”. W cztery dni był gotów. Na przodzie miał trupią czaszkę, z boku wypisaną nazwę „Korfanty”. I flaga była piracka i te piszczele mieliśmy na czapkach. W samochodzie – 5 cekaemów – duża siła rażenia. Potem mówili, że gdzie przeszedł Oszek ze swoimi, to trawa nie rosła. Front się zaczął dla nas od Sławięcic, Kędzierzyna, Raszowa przez Rokicze, Leśnicę, Lichynię, Zalesie, Zimną Wódkę znów do Sławięcic. Wysyłali nasz oddział pod osłoną „Korfantego” we wszystkie luki frontowe. Ruszaliśmy szybko z miejsca na miejsce. Duża siła rażenia. To były duże zalety. I ten marynarski duch bojowy, który przechodził na innych. Nazywali powstańcy „Korfantego” – „krążownikiem szos”. Nie było dla niego złych dróg, kiedy tylko się pojawił – Niemcy natychmiast zaczynali odwrót. Po powstaniu samochód poszedł do Krakowa, do muzeum. Co się z nim potem stało – nie wiem. Oszek zmarł w 1938 r. […]”.

Na Górze św. Anny obok znajdującego się tam Muzeum Czynu Powstańczego ustawiona jest replika tego polskiego improwizowanego samochodu pancernego „Korfanty”, który brał udział w walkach prowadzonych w tym rejonie podczas III powstania śląskiego w 1921 roku.

Replika samochodu pancernego „Korfanty” na Górze św. Anny.  Fot.Mariusz Lipok
Replika samochodu pancernego „Korfanty” na Górze św. Anny.  Fot.Mariusz Lipok
Replika samochodu pancernego „Korfanty” na Górze św. Anny.  Fot.Mariusz Lipok

Mariusz Lipok

Bibliografia:

  1. Bezeg B., Wokół Góry św. Anny [w:] Historia Lokalna, nr 1/2011(7), wiosna 2011, str. 16-17.
  2. Godzina druga. Walki pod Górą św. Anny w czasie trzeciego powstania na Górnym Śląsku w 1921 r. (wspomnienia uczestników) pod red. Kułakowska D., Warszawa 1959.
  3. Kuchciak M., Samochody pancerne w walkach o polskie granice zachodnie 1919–1921 [w:] Technika Wojskowa Historia, nr spec. 5/2014 .
  4. Magnuski J., Samochody pancerne Wojska Polskiego 1918-1939, Warszawa 1993.
  5. Ryżewski R., Trzecie Powstanie Śląskie 1921. Geneza i przebieg działań bojowych, MON 1977.

Strony internetowe:

  1. www.bronpancernafb.wordpress.com
  2. www.weu1918-1939.pl

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*