Marc Millon, Italia w kieliszku wina. Przewodnik nieoczywisty
Słońce, taras, oliwki, butelka wina na stole i człowiek od razu czuje się kulturalniejszy. Marc Millon idzie w zupełnie inną stronę. W „Italia w kieliszku wina. Przewodnik nieoczywisty” wino staje się sposobem czytania historii Włoch: ich polityki, lokalnych tożsamości, gospodarki, klas społecznych, zakonów, wojen, mafii, migracji i rodzinnych tradycji.
Millon ma erudycję, doświadczenie i nos do opowieści. Zaprasza do stołu i pokazuje, jak smak wina prowadzi droga do Rzymian, benedyktynów, Dantego, Garibaldiego, Piemonckich wzgórz, Sycylii, Cinque Terre i współczesnych winiarzy walczących o sens miejsca.
Millon opowiada historię Włoch przez wina, czyli przez coś konkretnego, zmysłowego i lokalnego. Każdy rozdział łączy miejsce, epokę, ludzi, jedzenie i butelkę, która ma coś dopowiedzieć do historii.
Wino interesuje go jako opowieść o ludziach, miejscach, kulturze i historii. Włoska kultura wina sięga starożytności i pomogła ukształtować zachodnią cywilizację. Taki punkt wyjścia uzasadnia konstrukcję całej książki: autor nie kataloguje win, tylko szuka ich związków z tym, co działo się na Półwyspie Apenińskim przez stulecia.
Millon prowadzi czytelnika od starożytności po współczesność. Pojawiają się Etruskowie, Grecy, Rzymianie, średniowieczne klasztory, rozbite politycznie państwa włoskie, Risorgimento, faszyzm, powojenny boom gospodarczy, a także współczesne problemy winiarstwa. Włoskie wino można czytać jako zapis polityki, kultury i tożsamości.
O autorze i o książce
Marc Millon od ponad czterdziestu lat pisze o winie, kuchni i podróżach. Jest autorem kilkunastu książek, felietonistą „Food & Travel Magazine”, gospodarzem podcastu „Wine, Food & Travel with Marc Millon” oraz certyfikowanym ambasadorem włoskiego wina. Polskie wydanie ukazało się w 2025 roku w marce Bo.wiem Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego, w serii „Ze Smakiem”, w przekładzie Joanny Gilewicz, z konsultacją enologiczną Mariusza Kapczyńskiego.
„Italia w kieliszku wina” pracuje na bardzo prostym, skutecznym mechanizmie. Każdy rozdział prowadzi od konkretnego miejsca lub doświadczenia do szerszego tła historycznego, a następnie do współczesnych win powiązanych z opisywanym tematem. Millon utrzymuje czytelnika przy historii, winie i miejscu, i robi to w bardzo przystępny sposób.
Millon pokazał 91 win jako punkty wejścia w historię Italii. Dzięki temu powstała mozaika miejsc, konfliktów, smaków i pamięci.
Gdy kieliszek zaczyna mówić o władzy, wojnie i gospodarce
Najciekawsze są miejsca, w których Millon pokazuje, że wino nigdy nie było wyłącznie produktem. W feudalnych umowach mogło pełnić funkcję waluty, w klasztorach wiązało się z rytmem reguły i pracy, a przy zjednoczeniu Włoch prowadzi do opowieści o polityce i elitach. Na Sycylii otwiera temat ziem odbieranych mafii. W Cinque Terre staje się świadectwem pracy na stromych zboczach, które wymagają od ludzi niemal heroicznej wytrwałości.
Nie każdy czytelnik przeleci przez tę książkę jak przez powieść. Rozdziały bywają nierówne, a noty o winach momentami rozwlekłe. Przy takich książkach zawsze pojawia się ryzyko; miłośnik historii może chcieć mniej degustacji, a miłośnik wina mniej polityki. Millon próbuje utrzymać oba światy przy jednym stole, czasem z pełnym powodzeniem, czasem z lekkim przeciążeniem.
„Italia w kieliszku wina” pokazuje Włochy jako kraj, którego nie da się zrozumieć wyłącznie przez mapę zabytków i listę regionów. Millon prowadzi czytelnika przez smak, pracę, politykę i pamięć miejsc. Kieliszek wina staje się małym archiwum cywilizacji.
Najbardziej skorzystają osoby, które lubią książki z pogranicza historii, podróży, kultury kulinarnej i reportażu. Czytelnik nastawiony na historię Włoch dostanie ujęcie szerokie, miejscami bardzo smakowite, ale prowadzone subiektywnym wyborem autora.
Subiektywność w tej książce pracuje na jej korzyść. Millon wybiera wina, które znaczą coś w opowieści.
„Italia w kieliszku wina” ma w sobie coś, czego często brakuje książkom o jedzeniu i alkoholu: świadomość, że smak nie bierze się z powietrza. Za winem stoją ziemia, praca, przemoc historii, polityczne granice, religia, pieniądze, moda, ambicja i pamięć rodzin.
Wydawnictwo WUJ/bo.wiem
Ocena recenzenta: 5/6
Agnieszka Cybulska
