Murzyni w służbie Konfederacji

W miarę upływu czasu i wydawania przez Północ praw mających na celu wyzwalanie niewolników – kolejne Confiscation Act, czyli ustawy o konfiskacie, w tym przypadku niewolników od ich panów – udział czarnych w wojskach Konfederacji malał i nasilały się dezercje. Północ wyzyskiwała do maksimum oręż, jakim było wyzwalanie niewolników. Nie pomogły tu także ostatnie próby zachęcenia czarnych do służby ze strony rządu Konfederacji, jak np. obietnica wyzwolenia za miesiąc służby. Ci czarni, którzy walczyli po stronie Południa jako żołnierze, w większości robili to od początku wojny aż do samego jej końca. Należy tutaj także zauważyć, że kolejne ustawy, mające nakłonić Murzynów do współpracy z Północą, miały stosunkowo niewielki wpływ na ogólne podejście do kolorowych na terenach działań wojennych. Szczególnie niesławnym przypadkiem jest tu incydent mający miejsce nad Ebenezer Creek podczas bezwzględnej kampanii generała Shermana na Południu, gdzie oddziały Unii uniemożliwiły przekroczenie rzeki podążającym za nimi eksniewolnikom skuszonym różnymi obietnicami (oraz w wielu przypadkach zmuszonym koniecznością, ponieważ wojska paliły plantacje Południowców, pozbawiając ich dachu nad głową oraz źródła utrzymania).

Holt Collier wraz z prezydentem Theodorem Rooseveltem
Holt Collier wraz z prezydentem Theodorem Rooseveltem

Co najważniejsze, dowódca, generał Jefferson C. Davis (zbieżność nazwisk z prezydentem Konfederacji przypadkowa), podjął decyzję o odcięciu się od wyzwoleńców, mając pełną świadomość, że podążają za nimi oddziały konfederackie pałające żądzą odwetu za poczynione przez unionistów zniszczenia. Nie trzeba tu chyba mówić, że czarni zbiegowie nie spotkali się z ciepłym przyjęciem ze strony południowego wojska.

Udziałowi czarnych w wojskach Konfederacji nie da się zaprzeczyć. Co więcej, historycy negujący ich obecność i rolę w tym konflikcie ignorują istniejące źródła i przekazy. Do tej pory żyją potomkowie czarnych Konfederatów (warto zobaczyć stronę blackconfederates.blogspot.com, na której można się zapoznać m.in. z wywiadami z tymi ludźmi) oraz dostępne są zapisy z rozmów z czarnymi weteranami wojny secesyjnej. Jednym z najsłynniejszych jest Holt Collier.

Holt Collier pochodzący z Missisipi był niewolnikiem Howella Hindsa, późniejszego pułkownika wojsk konfederackich. Już od lat chłopięcych, gdy wraz z synami pułkownika został wysłany do szkoły w Kentucky, Holt wolał wymykać się ze strzelbą w dzicz, zamiast siedzieć w sali lekcyjnej. Także wtedy zaczęło się zaznaczać jego oddanie i szczere uczucie wobec pana, którego w dorosłym życiu wspominał czule jako „Starego Pułkownika”. Gdy wybuchła wojna, Hinds wraz ze swoim synem, Thomasem, oraz licznymi ochotnikami z okolicy (by przetransportować ich do obozu treningowego użyto 7 łodzi parowych) zaciągnął się do konfederackiego wojska. Holt, który miał wówczas 14 lat, chciał wraz ze swoim panem iść na wojnę – ten jednakże kategorycznie mu tego zakazał, uparcie powtarzając, że jest on po prostu za młody i powinien się uczyć. Młody niewolnik nie dał jednak za wygraną i nocą wśliznął się na pokład jednego ze statków, ukrywając się w jego kuchni. Tam nakrył go okrętowy kucharz, który, poruszony historią młodego Murzyna, zdecydował się mu pomóc i wysadzić w docelowym miejscu podróży: Memphis w stanie Tennessee. Na nabrzeżu Holt Collier znalazł swojego pana, stojącego wraz z grupą oficerów, w tym z generałem Bedforderm Forrestem oraz generałem Breckenridgem. Pułkownik Hinds ostatecznie uległ prośbom niewolnika i zgodził się na wcielenie go do armii. Po krótkim treningu, obyty już wcześniej z bronią palną, Holt nie został jednak osobistym sługą czy adiutantem swojego pana, ale przydzielono go do regularnego wojska, gdzie walczył ramię w ramię z białymi konfederackimi żołnierzami. Przez cztery lata wojny służył w Texas Cowboys, w brygadzie Rossa, pod pułkownikiem Dudleyem Jonesem. W czasie wojny Holt zasłużył się jako dobry żołnierz i zdolny zwiadowca, niejednokrotnie wychodząc obronną ręką z wielu niebezpieczeństw. Podczas jednego z wielu zwiadów wraz z towarzyszem broni o nazwisku Burrus znaleźli się daleko za liniami wroga. Holt zaplanował wtedy ucieczkę z otoczonych przez żołnierzy Unii pozycji. Dzierżąc po dwa rewolwery każdy, udało im się wyrwać zza pozycji unionistów bez szwanku. Dzięki swojemu obyciu ze strzelbą i wierzchowcem oraz znajomości dziczy został ostatecznie przydzielony do kawalerii. Wielokrotnie zasłużył się tam udanymi rekonesansami oraz przeprowadzaniem wojsk przez niezamieszkane tereny. Gdy „Stary Pułkownik” został ciężko ranny i ukrywał się przed wojskami Północy w domu swoich krewnych, Thomas Hinds, jego syn, poprosił Holta o to, by go odwiedził (Thomasowi nie udało się uzyskać przepustki). Czarnemu żołnierzowi udało się bez problemu przedostać przez linie wroga. Kolejny raz swego pana ujrzał dopiero w bitwie pod Shiloh, z której obaj wyszli bez szwanku.

Zjazd weteranów armii konfederackiej w 1928 roku, po lewej widoczni dwaj odznaczeni Murzyni
Zjazd weteranów armii konfederackiej w 1928 roku, po lewej widoczni dwaj odznaczeni Murzyni

Holt Collier po wojnie powrócił w swe rodzinne strony, gdzie zajął się myślistwem. Zasłynął przede wszystkim polowaniem na liczne wówczas na tym obszarze niedźwiedzie. Jeszcze większą sławę przyniosło mu zorganizowanie łowów dla prezydenta Theodora Roosevelta. Dzięki swemu obyciu z bronią przyczynił się także do wyeliminowania groźnego mordercy, którego przy próbie zatrzymania zmuszony był zastrzelić. Historia Holta Colliera jest najlepszym dowodem na to, że czarny mógł służyć w wojsku konfederackim, a sytuacja czarnych nie wszędzie na Południu była tak tragiczna, jak powszechnie się uważa.

W przypadku historycznych problemów tak poważnych jak rasizm czy niewolnictwo należy zachować szczególną ostrożność. Najważniejsze jest poszanowanie faktów oraz dystans od przesiąkniętych polityką popularnych poglądów, które w imię poprawności politycznej czy usprawiedliwiania niemoralnych czynów przeszłości próbują nagiąć prawdę historyczną.

Jan Jakub Tyszkiewicz – absolwent historii i student prawa, z przekonania libertarianin i wolnorynkowiec. Szczególnym zainteresowaniem darzy historię USA oraz kryzysów, mechanizmy gospodarki oraz ekonomię.

Bibliografia:

  1. Armistead L., Holt Collier Materials, http://newdeal.feri.org/asn/asn03.htm, 20.01.2016.

  2. Richter W., Historical Dictionary of the Civil War and Reconstruction, Scarecrow Press Inc., 2012.

  1. Shi D., Tindall G., Historia Stanów Zjednoczonych, Zysk i S-ka, Poznań 2002.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*