Paweł Skibiński, Musicie od siebie wymagać… II Pielgrzymka Jana Pawła II do Polski czerwiec 1983
„Musicie od siebie wymagać… II Pielgrzymka Jana Pawła II do Polski czerwiec 1983” to nie tylko historia wizyty papieża Polaka do Ojczyzny, ale i zadanie dane rodakom do trwania w trudnych momentach dziejowych przy Bogu i wartościach godnych chrześcijanina. Jan Paweł II uczył polskie pokolenia trwania w miłości oraz służbie względem Ojczyzny. Czy nadal umiemy trwać?
Euforia po wyborze biskupa krakowskiego Karola Wojtyły na tron piotrowy wniosła w miliony serc Polaków nadzieję na odrodzenie. Papież poza żelazną kurtyną, niejako reprezentował Polskę. Jej ówczesne trudy i zdanie. I sądzę, że gdyby nie charyzmatyczny polski papież, kto wie co los przyniósłby narodowi pogrążonemu w ucisku.
Paweł Skibiński jest z wykształcenia historykiem, profesorem oraz wykładowcą Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego. W jego kręgu zainteresowań badawczych znajdują się najnowsze dzieje Kościoła katolickiego. Jest autorem monografii o pierwszej pielgrzymce papieża Jana Pawła II do Polski w 1979 roku.
Ponadto Skibiński pełni funkcję przewodniczącego zespołu redakcyjnego serii wydawniczej „Pro memoria”, której treścią są dzienniki kardynała Stefana Wyszyńskiego, Prymasa Tysiąclecia.
1983 rok… II pielgrzymka papieska do Polski
W czerwcu 1983 roku polski papież po raz drugi pielgrzymował do Ojczyzny. Wizyta Jana Pawła II przypadła na czas stanu wojennego w kraju, któremu ponadto towarzyszył kryzys polityczno – gospodarczy. Sam papież niespełna dwa lata wcześniej przeżył zamach na swoje życie, co odcisnęło już na zawsze piętno na jego zdrowiu.
Rok 1983 przyniósł także skomplikowaną sytuację w skali polityki międzynarodowej. W Stanach Zjednoczonych Ameryki nowym prezydentem został konserwatywny przywódca Ronald Reagan, zaś po drugiej stronie globu w Związku Sowieckim komuniści prowadzili politykę nieakceptowalną dla reszty świata. Co rodziło ryzyko nowego konfliktu o zasięgu globalnym.
Celem autora było rzetelne i szczegółowe przedstawienie okoliczności i wydarzeń związanych z drugą pielgrzymką, ponieważ w dotychczasowej historiografii „druga wizyta Jana Pawła II w Polsce w czerwcu 1983 roku nie doczekała się dotąd podobnej uwagi ze strony historyków” w przeciwieństwie do prac dotyczących pierwszej pielgrzymki z 1979 roku
Obszerna książka składa się z dziesięciu rozdziałów. Autor w pierwszej kolejności zarysował sytuację Kościoła katolickiego w pierwszych pięciu latach pontyfikatu Jana Pawła II. Następnie scharakteryzował społeczeństwo polskie, jak i stosunek władzy do planowanej pielgrzymki papieża do Ojczyzny.
Można rzec, że pierwsze siedem rozdziałów ma układ chronologiczny, gdyż obejmują one charakterystykę przygotowań do pielgrzymki oraz cały jej przebieg. Papież wówczas odwiedził Warszawę, Niepokalanów, Częstochowę, Poznań, Katowice, Wrocław, Górę św. Anny, Kraków oraz zawitał u podnóża Tatr.
Bardzo ciekawe są trzy ostatnie rozdziały dotyczące papieskiego nauczania skierowanego do rodaków, przedstawienia drugiej pielgrzymki w mediach i sztuce oraz oceny i komentarzy dotyczących pielgrzymki.
Niewątpliwie Jan Paweł II troszczył się o los Polski i Polaków, nie bał się upominać o godność i prawa swoich rodaków. Podczas przemówienia na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie podkreślał również wsparcie duchowe swoje i innych państw pomagających Polakom po wprowadzeniu stanu wojennego. Z kolei u jasnogórskiej Pani upomniał się o cierpiących i modlił za nich. Może nie wprost oskarżał władze komunistyczne, ale słowa swej modlitwy kierował również za tych, którzy sprawiają cierpienia narodowi.
W swoich przemówieniach Jan Paweł II odnosił się do Ewangelii pracy oraz dziedzictwa Solidarności. Akcentował jak ważne jest podtrzymywanie braterstwa i jedności, poszanowanie godności ludzi pracujących. Przypomniał Polakom, że wolność raz dana, jest nieustannym zadaniem o jej podtrzymywanie i pielęgnowanie
Relacjonowanie drugiej pielgrzymki było w środkach masowego przekazu ograniczane przez władze komunistyczne, które obawiały się docierania szerszych transmisji do innych krajów bloku sowieckiego. Zakres transmisji oraz relacji z pielgrzymek próbowano ograniczyć także w jednostkach wojskowych
Przekaz w państwowej telewizji nie był wolny od manipulacji, realizatorom kazano pokazywać puste miejsca podczas uroczystości, aby sztucznie zmniejszyć oddziaływanie papieża i duchowieństwa na naród.
Mocno o pielegrzymce papieża do Polski rozpisywały się media oraz prasa zachodnia. Gazety francuskie, amerykańskie, brytyjskie śledziły i publikowały codziennie na pierwszych stronach swych periodyków relacje z wydarzeń w Polsce. Z kolei w moskiewskiej „Prawdzie” papieżowi poświęcono zaledwie kilka linijek. Tak, jakby pielgrzymka nie miała większego istotnego znaczenia.
Niewątpliwie, gdyby nie papież Polak, jak i jego pielgrzymowanie do Ojczyzny za żelazną kurtyną, być może siła narodu nie byłaby tak wielka i rozbudzona, aby ostatecznie uwolnić się spod jarzma komunizmu.
Ocena książki Musicie od siebie wymagać…
Fenomen tej książki tkwi w rzetelności samego autora, który poświęcił wiele trudu i czasu na zgromadzenie potrzebnych materiałów źródłowych i relacji do przedstawienia pierwszej i póki co jedynej monografii II pielgrzymki Jana Pawła II do Polski. Książka jest opisem wielkopomnego wydarzenia, do którego doszło w trudnym momencie dziejowym naszego kraju.
Radość społeczeństwa i duchowieństwa szła w parze z obawami przed eskalacją reakcji Służb Bezpieczeństwa oraz nieczystej gry ze strony władzy. Komuniści najbardziej zdaje się bali się buntu ze strony Solidarności. I choć do rewolucji nie doszło, to ku przestrodze władzy, przez Polskę w ciągu 8 dni przeszedł „huragan”. Miliony Polaków poczuło jedność i wsparcie od Ojca Świętego, który niósł im iskrę nadziei.
Książkę czyta się z dużym zaciekawieniem, zwłaszcza że my młodsi tamtych wydarzeń nie pamiętamy albo nie możemy pamiętać, gdyż jesteśmy pokoleniem zrodzonym w latach’90 XX wieku. Tym bardziej odkrywamy samego Jana Pawła II i jego przesłanie do narodu, jak i przybliżone zostają nam ówczesne realia w jakich żyli nasi dziadkowie, rodzice.
Prezentowana praca z pewnością sprawdzi się w domowym zaciszu przy dobrej herbacie. Niestety ze względu na twardą oprawę oraz dużą objętość, bo niespełna około 800 stron, nie da się za bardzo jej czytać w różnych miejscach przenośnie, bez nadwyrężenia mięśni 😉 ale to tak troszkę humorystycznie.
Reasumując, książka Pawła Skibińskiego wypełnia lukę w polskiej historiografii i stanowi dzieło o wysokich walorach badawczych. Polecam serdecznie, zwłaszcza młodszemu pokoleniu. Odkrywajmy Jana Pawła II i jego dziedzictwo, które pozostawił nam jako zadanie na przyszłość.
Wydawnictwo PIW
Ocena recenzenta: 5,5/6
Ewelina Kazienko
Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem PIW. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
